全面了解与科学防治高血压Rox Caez Rox Doh Caeuq Gohyoz Fuengzyw Hezyazsang

来源：广西民族报网

作者：□ 作者/bouxraiz:卢芬芬/Luz Fwnhfwnh 译者/bouxhoiz:唐龙/Dangz Lungz

发布时间：2026-07-09

高血压常常被形容为“沉默的杀手”，是因为它在早期通常没有明显症状，却在悄无声息中损害着血管和全身器官。据世界卫生组织统计，全球成年高血压患者数量已超 10 亿，我国患病形势同样严峻，每4名成年人中便有1人罹患高血压。那么高血压是如何定义的呢？根据《中国高血压防治指南》标准：病人在未使用降压药物的情况下，非同日3次测量诊室血压，收缩压≥140 mmHg（毫米汞柱）和（或）舒张压≥90 mmHg，即可确诊为高血压。

血压是生命河流的水压调节系统

要理解高血压，首先需要了解什么是血压。我们可以把人体循环系统比作一个复杂的水利工程：心脏是这个系统的水泵，血管是输送水流的管道，血液则是其中流动的“生命之水”。

血压就是血液对血管壁施加的压力。血压的高低，主要看收缩压（高压）和舒张压（低压）的指标。心脏收缩时将血液泵入动脉，此时血管壁承受的压力称为收缩压（高压）。当心脏舒张时，血管弹性回缩维持血流，此时血管壁承受的压力称为舒张压（低压）。正常的血压值是：高压90-120 mmHg，低压60-80 mmHg。

想象一下，如果自来水管的水压过高，管道会逐渐受损，甚至可能爆裂。同样的道理，长期高血压会使血管承受过大压力，最终导致损伤。

高血压如何破坏人体系统

长期不受控制的高血压对身体的损害是全方位且渐进的。首先受到影响的是血管本身。高血压持续作用于血管壁，会损伤血管内膜。

这种损伤会引发炎症反应，促进胆固醇等物质在血管壁沉积，形成动脉粥样硬化斑块。这些斑块逐渐增大，使血管变窄、变硬，即动脉硬化。随着动脉硬化的进展，血液供应受阻，可能导致各个器官缺血。心脏作为泵血器官，承受着最大压力。这种持续的超负荷工作会导致左心室肥厚，进而可能发展为心力衰竭。高血压是冠心病的重要危险因素，大大增加了心绞痛和心肌梗死的风险。

当血压长期过高，血液可能从主动脉内膜撕裂口冲入主动脉壁，使主动脉壁分成两层，形成夹层，即主动脉夹层。这种情况极其危险，随时可能导致主动脉破裂，死亡率极高。此外，长期高血压会削弱腹主动脉壁结构，导致局部扩张形成动脉瘤。这些动脉瘤就像血管壁上的“气球”，随着血压升高逐渐增大，最终可能破裂导致大出血。

非药物治疗和药物治疗并重

坚持以下非药物治疗措施，能有效稳定血压，降低心脑血管疾病风险：

控盐补钾，均衡膳食。每日食盐摄入量控制在5克以内。日常做菜建议用橄榄油、茶籽油等替代动物油；多用醋、柠檬汁提味，少放酱油、味精。日常食物中，优先选择蔬菜、水果、全谷物，少吃肥肉、动物内脏、咸菜、酱肉、加工零食等；肾功能良好者可多吃香蕉、菠菜、土豆等低钠富钾食物，促进钠排出。

规律运动，循序渐进。每周累计完成 150 分钟中等强度有氧运动，可选择快走、慢跑、游泳等项目，每周锻炼 5 次，每次时长 30 分钟为宜。运动心率建议维持在170 减去自身年龄的区间内，例如 50 岁人群，运动心率控制在 120 （170-50）次 / 分钟左右即可。运动前后做好热身和放松。久坐人群每小时起身活动5分钟。

管理体重，控制腰围。将体重指数（BMI）维持在18.5-23.9之间。肥胖者可通过饮食控制和适量运动逐步减重，每周减重0.5-1公斤为宜。男性腰围不超90厘米，女性不超85厘米。

戒烟限酒，规律作息。务必戒烟并远离二手烟，烟草中的尼古丁会促使血管收缩，加重血压异常。建议戒酒。如需饮酒，务必控制酒量，成年男性每日酒量摄入量不超25克，女性不超15克。保证每日7-8小时充足睡眠，杜绝熬夜，避免作息紊乱引发血压大幅波动。

调节情绪，注意保暖。长期紧张、焦虑会升高血压。可通过深呼吸、冥想、培养兴趣爱好等方式放松心情，保持乐观心态。冬季注意保暖，避免血管收缩导致血压波动。

当以上非药物治疗效果不佳或高血压已达到一定水平时，就要寻求药物治疗。血压控制的目标因人而异，一般高血压患者应将血压降至140/90 mmHg 以下；耐受者可进一步降至130/80 mmHg 以下。老年高血压患者的降压目标可适当放宽。

高血压潜藏的危害不容忽视。善待身体，热爱生命，就要及时控制血压，减轻血管与心脏负担，有效防治高血压。

Hezyazsang ciengzseiz deng vunz beij guh “bouxgaj ngoemxngam”, aenvih de ngamq baenz duenh de mbouj raen miz maz, hoeng de mbouj ndwet mbouj hauq cix siengvaih sailwed caeuq gi’gvanh daengx ndang. Ciuq gij soq Sigai Veiswngh Cujciz gyonjgyoeb, daengx seiqgyaiq miz 10 ik doxhwnj boux vunzgaenqhung baenz hezyazsang, cix youq Cungguek, cungj bingh neix vunz caemh baenz lailai, 4 boux vunzgaenqhung ndawde couh miz boux ndeu baenz hezyazsang. Yienghneix hezyazsang dwg baenzlawz bae dingh? Ciuq gij soq《Bonj Son Vunz Fuengzyw Hez- yazsang Cungguek》dingh: Bouxbingh caengz gwn yw hawj hezyaz roengz, mbouj caemh ngoenz dagrau 3 mbat, apsousuk sang gvaq 140 mmHg（hauzmij gungjcu） caeuq(roxnaeuz) apmbehai sang gvaq 90 mmHg, couh ndaej dingh baenz hezyazsang.

Hezyaz Dwg Aen Hidungj Diuzcez Suijyaz Diuzdah Minghvunz

Yaek rox hezyazsang, raeuz aeu rox gijmaz dwg hezyaz gonq. Raeuz cix dangq aen hidungj baenqcienq ndaw ndangvunz guh aen gunghcwngz suijli fukcab ndeu: Simdaeuz dwg aen suijbung(aen gihgai caeuraemx naenxraemx) ndaw hidungj neix, sailwed dwg diuzguenj soengq raemx lae gvaq, raemxlwed cix dwg“raemx mingh” laedoengh ndawde.

Hezyaz couhdwg gij rengzap raemxlwed naenx coq bangx sailwed. Hezyaz sang daemq, cawjdaeuz aeu yawj gij soq apsousuk(gauhyaz) caeuq apmbehai(dihyaz) sang daemq. Simdaeuz sousuk seizde naenx raemxlwed haeuj ndaw dungmwz bae, seizneix bangx sailwed deng gij rengzap haenx couh heuhguh apsou- suk(gauhyaz). Simdaeuz mbehai seizde, sailwed danzhai sukdauq bauj hawj lwed lae, seizneix bangx sailwed deng gij rengzap haenx couh heuhguh apmbehai(dihyaz). Gij soq hezyaz cingqciengz cix dwg: Gauhyaz 90-120 mmHg, dihyaz 60-80 mmHg.

Gag ngeix mbat ndeu, danghnaeuz gij suijyaz guenjraemx swlaizsuij sang lai, diuz guenj couh menhmenh deng vaih, engqlij aiq deng dek dem. Caemh aen dauhleix neix, hezyazsang baenz nanznanz cix hawj sailwed deng naenx haenq lai, doeksat couh deng sieng deng vaih.

Hezyazsang Baenzlawz Vaih Aen Hidungj Ndangvunz

Hezyazsang miz nanznanz mbouj deng gaemhhaed le cix siengvaih aenndang dohdaengz youh menhmenh gyahaenq. Deng siengvaih ceiqgonq cix dwg sailwed bonjfaenh. Hezyazsang laebdaeb apnaenx bangx sailwed, couh siengvaih caengzi sailwed.

Cungj siengvaih neix yinxfat yenzcwng fanjwngq, hawj gij doxgaiq danjgucunz daengj cwknem youq bangx sailwed, gietbaenz gaiq yiengh souh bienqndongj sailwed dungmwz. Doenghgij gaiq neix yied cwk yied hung, hawj sailwed bienq gaeb、bienq ndongj, couhdwg sailwed dungmwz bienqndongj. Sailwed dungmwz bienqndongj roengzbae le, raemxlwed gunghawj deng gaz, aiq hawj gak aen gi’gvanh noix lwed. Simdaeuz dwg aen gi’gvanh naenxsoengq raemxlwed, deng rengznaenx ceiqlai. Baenzneix laebdaeb guhhong naek gvaqbouh couh hawj funghsimswix bienq biz bienq na, caiqlij hawj simdaeuz hoij liux. Hezyazsang dwg cungj yienzaen yungyiemj youqgaenj yinxfat bingh- gvanhsinhbing, gyalai miz yungyiemj baenz simdaeuz ingeuj caeuq sinhgih saek dai.

Baenz hezyazsang nanznanz le, raemxlwed aiqndaej daj congh sikdek caengzi ndaw dungmwz daeuz cung haeuj bangx dungmwz daeuz, faen bangx dungmwz daeuz guh song caengz, guhbaenz caengzgab, couhdwg caengzgab dungmwz daeuz. Cungj cingzgvang neix yungyiemj lailai, seizseiz aiq hawj dungmwz daeuz byoengqdek, daimingh ngaih lailai. Linghvaih, baenz hezyazsang nanz- nanz cix siunyieg gij gezgou bangx dungmwz daeuz ndaw dungx, caux- baenz mbangj giz mbehai cix hwnj dungmwzliuz. Doenghgij dungmwzliuz neix couh lumj“aen gigiuz”bangx sailwed, gaenriengz hezyaz hwnjsang cix menhmenh gyahung, doeksat aiq deng byoengqdek cauxbaenz oklwed hunglai.

Caemh Yawjnaek Mbouj Aeu Yw Ywbingh Caeuq Aeu Yw Ywbingh

Laebdaeb ciuq fuengfap mbouj aeu yw ywbingh bae guh, ndaej hawj hezyaz onjdingh ndei, hawj vunzraeuz gemjnoix baenz bingh sim uk sailwed:

Hanh gyu bouj gyaz, gap ndei gaiqgwn. Ngoenz gwn gyu hanh gwn 5 gwz dauqndaw. Bingzciengz cawj- byaek ceiq ndei yungh youzmakgyamj、youzcehbyaek daengj dingjlawh youzdoenghduz; lai coq meiq、raemx makcengz hawj byaek lai feih, noix coq ciengqyouz、veicingh. Bingzciengz gwn doxgaiq, ceiqndei lai gwn byaekheu、lwgmak、haeuxgwn baenz- naed, noix gwn nohbiz、dungxndaw doenghduz、byaekhamz、noh- iepciengq、saejdaeuz gyagoeng daengj; bouxlawz mak ndei cix ndaej lai gwn gyoijhom、byaekbohcai、dujdou daengj gaiqgwn miz naz noix miz gyaz lai, ndei hawj naz baizok.

Dingh seiz yindung, cug di guhndei. Moix cou dingjguh gij yindung miz yangj cungdaengj gungh 150 faencung, beijlumj bae vaiqbyaij、menhbuet、youzraemx daengj, moix cou guh 5 baez, baez guh 30 faencung. Yindung simdiuq baezsoq ceiqndei gaemhhaed youq ndaw aen soq 170 gemj bae nienzgeij ndaej okdaeuj haenx, beijgangj boux nienzgeij 50 bi guh yindung ne simdiuq baezsoq ceiqndei gaemhhaed youq moix faencung 120（170-50） baez baedauq. Yindung gaxgonq cix guh hawj ndang raeujndat gonq, yindung ngamq sat cix guh hawj ndang cuengqsoeng. Gyoengqvunz bingzciengz naengh nanz cix aen cungdaeuz ndeu hwnqndang ningdoengh 5 faencung.

Guenj ndei ndangnaek, gaemh- haed gvaengzhwet. Bauj gij soq ndangnaek （BMI） youq duenh 18.5-23.9. Bouxndangbiz ndaej baengh gaemhhaed gwnndoet caeuq yindung habngamj cug di gemj ndangnaek, moix cou gemj ndangnaek 0.5-1 goenggaen cix hab. Gij gvaengzhwet bouxsai mbouj mauhgvaq 90 lizmij, mehmbwk mbouj mauhgvaq 85 lizmij.

Gaij ien hanh laeuj, rox dingh guhhong ietnaiq. Itdingh gaij ien caemhcaiq gaej sup hoenzien ok wnq daeuj, gij nizgujdingh ndaw ien cix hawj sailwed sousuk. Ceiqndei gaij laeuj. Langh yaek gwn laeuj, itdingh hanh liengh, bouxsai ngoenz gwn laeuj mbouj mauhgvaq 25 gwz, mehmbwk mbouj mauhgvaq 15 gwz. Bauj ndaej ngoenz ninz gaeuq 7-8 aen cungdaeuz, gaejlaeg ngaizhwnz, ngaizhwnz cix yungzheih yinxfat hezyaz hwnj roengz haenq lai.

Diuz ndei simcingz, roxre baujraeuj. Gaenjcieng、nduqndaenq nanznanz le hezyaz cix hwnjsang. Ndaej guh mbat diemheiq ndeu youh menh youh nanz、sim caem dingh youq、ra saeh maij guh daengj bae hawj sim cuengqsoeng, bauj sim’angq youq. Seizdoeng rox baujraeuj, gaej hawj sailwed sousuk cauxbaenz hezyaz hwnj roengz mbouj dingh.

Langhnaeuz yungh gij fuengfap mbouj aeu yw ywbingh gwnzneix mbouj daih ndei ne roxnaeuz hezyaz hwnj sang, couh yaek ra canghyw aeu yw ywbingh. Gaemhhaed hezyaz aeu guhdaengz yiengh lawz cix yawj dangq boux daeuj dingh. Doenghboux baenz hezyazsang itbuen wnggai hawj hezyaz roengz daengz 140/90 mmHg doxroengz; doenghboux ndang lai dingjndaej haenx ndaej caiq roengz daengz 130/80 mmHg doxroengz. Hawj gij hezyaz doenghboux hezyazsang nienzgeij geq roengzdaemq cix ndaej cuengq soeng di.

Hezyazsang huxhaih ndangdaej. Doiq aenndang ndei, ndiepgyaez sengmingh, couh aeu gibseiz gaemhaed hezyaz, hawj sailwed caeuq simdaeuz noix deng rap, yawhfuengz caeuq gaemhaed ndei hezyazsang.

（作者单位：广西医科大学第二附属医院）

编辑：实习生潘建星复审：黄慧华终审：蒙树起