Geiq Youzbyaij Bwzswz - 广西民族报网

Geiq Youzbyaij Bwzswz

来源：广西民族报网

作者：□ Youhraen raiz Veiz Yinyiz hoiz

发布时间：2026-08-18

Daj Dahdozniengzgyangh Daengz Dahsih- yangzgyangh

Ci riengz Ho Sih gauhsuz goengloh hai bae Sihlinz, daengz Denzlinz Yen Bazdu Yauzcuz Yangh le couh hai haeuj luengqdah bae. Raemxdah heuswd lae gvaq baihnaj daeuj, byaheu ndaw lueg doxdoiq gvaq song henz ndang bae, dou lumjnaeuz yamqhaeuj gyang bya dah bae. Gizneix miengmieng gumzgumz gvangq yaek miz saek bak leix, cawz le mbangj aen mbanj miz daegsaek siujsoq minzcuz, baenz diuz roen cungj dwg mokmimi, yawj mbouj raen geijlai ranzvunz. Mbouj rox seizlawz, gyang ndoengfaex mwncup baihgyae gwnz ndoi, mbwn deih fwt couh mbehai gvangqlangh, aen singz iq Bazdaz Cin ndaw singz Sihlinz Yen neix youq ndaw lueg laeg yied daeuj yied yawj ndaej cingcuj. Diuz dah iqetet ndeu ndonj gvaq gyang singz, neix couh dwg Dahdozniengzgyangh.

Goekraemx Dahdozniengzgyangh youq Yinznanz Gvangjnanz Byagiujlungzsanh, hainduj heuhguh Dahdazliengzhoz, lae gvaq Gvangjnanz Dijhih、Siujbazdaz, caiq haeuj Gvangjsih Sihlinz、Denzlinz, daengz Yinznanz Bozai sat. Daj Dahdozniengzgyangh daengz Dahsihyangzgyangh mienh ranghdieg sam gak Gvangjsih Yinznanz Gveicouh neix, dwg gizdieg miz gojgaeq ndeu. Gizneix ung ok le cinghdungz vwnzmingz、Gouhdinghgoz ciuhgeq、“ranz vunz ndeu sam boux cungjduz” boux singq Cwnz, “Sihlinz Gyauan” miz youq gizneix. Youq ndaw lizsij, dieg deng heuhguh “rieng sengj” neix gaenq yienj ok gij gojgaeq baenz gangj baenz hemq de. Diuz dah neix mwh Sihhan heuhguh Vwnsiengsuij, mwh Cinghcauz heuhguh Dahdungzsehoz、Dahdozyangzgyangh, gvaqlaeng gaij heuhguh Dahdozniengzgyangh, de dazmiz haujlai lizsij caeuq yinzvwnz naekna.

Baez daengz ngux nyied co’ngux, gij vunz mbanj henzdah Nazlauz Cin cungj aeu gawjbanh gij minzsug hozdung “vunz daenj buh bwnroeg caeq dah”, maqmuengh daengx bi swnhswnh leihleih. Dahdozniengzgyangh miz haujlai gojgaeq caeuq goj cienzgangj, vunzmbanj henz hamq hix aenvih diuz dah neix ndaw sim miz gingqcungh caeuq gyaezmaij. Doengzseiz, boux guenjdah gaep cin、cunh ngoenznaengz cunz dah, aen Doih’ouhlouz Dox- coengh doxlwnz hen dah, soujhoh Dahdoz- niengzgyangh duenh Nazlauz raemx saw hamq heu.

“Dozniengz” aen coh neix daj aen gojgaeq hauqdaek okdaeuj. Bi mbwnrengx ndeu, boux daxmeh daegmbauq ndang maengh ndeu hozhawq yaek dai bae, daeg mbauq neix aemq de ra daengz giz goekraemx neix. Youq Sihlinz Nazlauz, gij ranzhwnq boux singq Cwnz seizneix lij miz aen baizfangj lwghauq, daeglwg hung Cwnz Cunhsenh vih meh de daimingh gij saeh neix, cingqmingz le hauqdauh youq ranghdieg diuz dah neix ciuh dam ciuh cienz roengzdaeuj. Gij fungsug “gwn go” Bouxcuengh、“doh gaiq” Yauzcuz, cungj lij cienzsoengq gij vwnzva hauqswnh.

Bazdaz Cin ing bya laeb baenz, Dahdozniengzgyangh ngutngeuj ndonj gvaq ndaw singz. Gizneix gaenq dwg dieg cungqgyang Gouhdinghgoz ciuhgeq, seiq cien lai bi gaxgonq, gizneix ndaej gyoengqvunz heuhguh Buzyinz ciuhgeq Bouxcuengh, de miz ci buloz ndeu heuhguh “Gouhdingh”, youq gizneix laebbaenz Gouhdinghgoz ciuhgeq. 《Hansuh》geiqloeg, bouxdaeuz Gouhdingh heuhguh Vangz Boh haenx aenvih bingzdingh buenqluenh miz goenglauz, ndaej fung guh bouxvuengz Gouhdingh, caeuq Yelangzgoz ciuhgeq faen guenj baihsae baihnamz. Gyaeuj Giuzbujdoz gaenq daj lajnamh vat ok gouhfaex doengz caeuq nyenzgim, gvaqlaeng cingqmingz dwg aen moh moek vunzdai gyoengq vuengzcug Gouhdingh, gij vwnzmingz aen guek ciuhgeq youh ndaej raen rongh lo.

Gvaq aen giuz hung Dahdozniengzgyangh bae youq aen Diemqyouq Byonghbya, gwn bya dah、bitmazyaz、nohlab Bingzyung、non Gouhdingh, gwn raemxdang lwgmai caeuq souh haeuxdaeq henj, ndoet laeujhaeuxdaeq, cimz cazbwzhauz Gujcang. Gwn haeux liux, con gvaq hongh dinj baedaengz aen gvangjcangz singznamz, diuz Rijvahgung youq neix gyonj haeuj Dahdozniengzgyangh. Sihlinz dieg lawz cungj dwg yienghneix, gizgiz ndoengfaex heuswd, gij rag ndoengfaex laeglaeg camz haeuj ndaw byanamh biz bae, hoeng gij bya gij lueg, lueglueg miz mieng, mieng lawz cungj miz raemxmboq rij. Diuz Dahdozniengzgyangh raez miz bak bet goengleix neix, lae gvaq gizlawz cungj dwg miz mieng miz gumz, gij raemx geij bak diuz mboq rij lumj Rijvahgung nei mbouj dingz mbouj duenh gyonj haeuj Dahdozniengzgyangh.

Swnh Dahdozniengzgyangh roengzbae, naj dah ciemhciemh mbe gvangq, luengq dah seuqcingh heuswd, govaliux nyumx gij dat rin hoengznyannyan. Duenh dah gwnz biu daeuj gij mak cwx daemj daengz gij nok rindah, gyoengq bya bizbwd doxciengj gij gwn, boux maij ep bya giz song boux giz sam boux maeuq youq henz dah. Gij gyoengq ranzyouq singq Cwnz Nazlauz dwg gij funggingj dij yawj ndeu.

Laebdaeb roengz duenh baihlaj dah bae, daengz Bazdu Yangh, Dahdozniengzgyangh caeuq Dahsihyangzgyangh youq neix doxgap, song diuz dah caez lae roengz laj bae, lij heuhguh Dahdozniengzgyangh, daengz Yinznanz Funingz Bozai caeuq Dahbujdinghhoz doxgap liux heuhguh Dahbozaihoz, ngutngeuj lae daengz Gvangjsih Bwzswz caeuq Dahcwngzbizhoz doxgap liux heuhguh Dahyougyangh.

Mwh Cinghcauz Ganghhih haj bi(1666 nienz), Sihlinz cihyen Vangz Veizvaiz daj Dahbozaihoz naengh ruz doxhwnj, loh gvaq luengq Dozniengz, gij gingjsaek ndei caeuq yungyiemj Dahdoz- niengzgyangh hawj de doeksaet dangqmaz, raiz roengz le 《Ruziq Gvaq Ngaz Gimz》: “Heiqeiq Dahdozniengzgyangh lumj duzlungz youz raemx nei, song ndaek rin daengj soh youq gyang dah. Lumj heuj youq bak seizbienh haeb gwn, mbouj miz saekdi gazngaih couh laefofo. Mbwn caux gij yungyiemj dieg fwz neix, goengfou geizmiuq ak raixcaix……” Seizneix, aen luengq Dahdoz- niengzgyangh yungyiemj neix gaenq caem haeuj ndaw daej Huzyangzhihhuz lo, baenz cungj geiqndaej lizsij ndeu.

（1）

从驮娘江到西洋江

车子沿着贺西高速公路驶向西林，到了田林县八渡瑶族乡后便驶入河谷。碧绿江水迎面来，峡谷青峰相对出，我们仿佛踏入了山水长卷。这里沟沟壑壑方圆数百里，除了些许少数民族特色村寨，一路都是遮遮掩掩着的霭，见不到多少人家。不知何时，远处坡岭上的莽林中，天地豁然开朗，西林县城八达镇这座小城在深谷里逐渐清晰。一条纤细的小河从城中穿过，这就是驮娘江。

驮娘江发源于云南广南九龙山，肇称达良河，流经广南底圩、小八达，再入广西西林、田林，止于云南剥隘。从驮娘江到西洋江这片桂滇黔三角地带，是一个有故事的地方。这里孕育了青铜文明、古句町国、岑氏“一门三总督”，“西林教案”发生于斯。历史舞台上，这个被称为“省尾”的地方曾演绎过轰轰烈烈的故事。这条江西汉称文象水，清代称同舍河、驮阳江，而后改称驮娘江，它承载着太多厚重的历史和人文。

每到端午节，那劳镇沿河村民们都要举行“羽人祭江”的民俗活动，祈愿一年风调雨顺。驮娘江上有很多故事和传说，沿岸村民也因此对这条河流一直心存敬畏与热爱。同时，镇、村级河长日常巡河，欧楼互助队接力护河，守护驮娘江那劳段的水清岸绿。

“驮娘”之名源自孝德传说。大旱年间，一位壮士背负即将渴死的母亲，寻到了这处水源。西林那劳岑氏建筑群现存孝子牌坊，岑春煊长子殉母事迹，印证孝道在此流域代代相传。壮族“哏过”、瑶族“度戒”等习俗，皆在传递孝文化。

八达镇依山而建，驮娘江蜿蜒穿城。此地曾是古句町国腹地，四千多年前生活于斯的壮族先民濮人的一支部落——句町，在此建立了古句町国。《汉书》记载，句町首领亡波因平叛有功，被封为句町王，与古夜郎国分辖西南。普驮桥头曾出土铜棺及镏金铜鼓，后证实为句町王族墓葬，古国文明重现光芒。

过驮娘江大桥入住半山旅店，食河鱼、麻鸭、平用腊肉、句町虫，喝火麻汤和黄金苞谷粥，饮苞谷酒，品古障白毫茶。饭后，穿过短巷至城南广场，花贡溪在此汇入驮娘江。西林所有的地方都一样，到处是碧绿的丛林，林子的根系深扎于肥沃的土山里，而山山有谷，谷谷有沟，沟沟有溪泉之水。全长一百八十公里的驮娘江，所经之处都是这样沟沟壑壑的地形，数百条溪泉之水像花贡溪一样源源不断汇入。

顺着驮娘江而下，江面渐渐开阔，河谷晴岚叠翠，木棉花把石壁染成红色。上游漂来的野果撞上礁石，肥鱼在争抢食物，垂钓爱好者三三两两地蹲在江边。那劳的岑氏建筑群是不容错过的风景。

继续往下游，到了八渡乡，驮娘江与西洋江在此相拥，两江合流而下，仍称驮娘江，到云南富宁剥隘与普丁河汇合后称剥隘河，蜿蜒至广西百色与澄碧河合流后称右江。

清康熙五年（1666年），西林知县王维淮从剥隘河乘舟而上，路过驮娘峡，被驮娘江的美景和惊险所震撼，写下了《舟过钳牙》：“驮娘江势疑游龙，两石屹立江心中。如牙在口肆吞啮，一丝不合奔流通。天教蛮荒作险阻，奇绝鬼力兼神功……”如今，险峻的驮娘峡已沉在阳圩湖水底，成了历史的一个印记。

编辑：实习生廖小凤复审：黄慧华终审：蒙树起