Ra Gaiq Fwed Dauqma - 广西民族报网

Ra Gaiq Fwed Dauqma

来源：

作者：□ Siuh Veihyoz raiz Cwz Fanghdingz hoiz

发布时间：2026-07-08

Couh lumj miz diuz mae yawj mbouj raen ndeu bengrag duz yiuhnding, de daengx mbin youq gyangmbwn mbouj roengzdaeuj. Roegyaemyieng bongh bae baihsae raengzromraemx youh cicet cicet bongh dauqma lo. Caiqlij baezneix dauqma mbouj dwg song duz, cix dwg haj duz. Lau neix dwg daengx ranz roegyaemyieng. Bohmeh yawjraen yiuhnding daeuj lo, heuh lwg doxcaez deuz. Gyoengqde aiq naemj deuz hwnj gwnz gofaex goengq bya iq bae, hoeng youh mbouj gamj mbin roengz gwnz gofaex bae, aiq hix dwg sij mbouj ndaej gijgwn feih ndaw raengzromraemx, couh yienghneix heuh cicet cicet baedauq gvaengxgvax.

Roegcuhvanz gaenq haeuj rongz dauq mbouj swt saek di, ciuqgaeuq gak duz gag caemz bonjfaenh. Gyoengqde mbouj dwg saenq gij dinfwngz gaeb doenghduz duz yiuhnding, couh dwg saenq fag gvak ndaw fwngz boux vunzguhnaz geq haenx. Caeuq duzyiuh mbin vaiq doxbeij, gij dinfwngz daengx mbin gyangmbwn duz yiuhnding doiq roegcuhvanz daeuj gangj, dwg baij yiengh cang yiengh. Hoeng gizdieg roegcuhvanz genj daeuj gvaq haemh, caemh dwg byaengq da genj. De aeu genj aenmbanj, genj bouxranznden. Miz bouxranznden ndei guh doih, duzyak couh mbouj gamj daeuj ciemqfamh gauxca roegcuhvanz lo.

Mwh roegyaemyieng gvaengz gien daihseiq, gaiq fwed duz yiuhnding bek mbouj daengx haenx fwt mbe gvaq song mbiengj, aenndang baez ngeng, bag hai hoengheiq, daengx duz boemz roengz ndaw reih haeuxyangz giz vangungx baihdoeng raengzromraemx. Deng giz vangungx dangj, gou yawj mbouj raen de mbin hwnj dauq. Gou siengj duz nou gwn haeuxyangz guh caeuz haenx, gaenq deng duz yiuhnding caij youq lajdin.

Roegyaemyieng soeng gaemz heiq ndeu lo, daengx ranz mbin roengz raengzromraemx bae, doq bek fwed, doq heuh cicet cicet, angqhoh duz yiuhnding lizgyae.

Gyanghaemh caet diemj buenq, daengngoenz youq dingj goengq bya iq conh mbat naj ceiq laeng, couh caem roengz laeng bya bae, gwnzmbwn cungj dwg omong. Gou geqgeq roegcuhvanz gwnz faex, caetcib haj duz, roegcuhvanz gizdieg gvaq haemh neix cungj gaenq haeuj rongz. Youq gwnz go faexcinghgangh ceiq hung ndeu, haj duz roegcuhvanz ndwn baenz coij daengj. Laj nyauj duz roegcuhvanz ceiq laj, mbouj rox mwhlawz ndwn gvaqdaeuj duz roeghanqbuengz ndeu. Baihlaj duz roeghanqbuengz, gwnz nyefaex depmaenh najraemx, lij miz coij ngaeuzroeg mong’o yaek raen mbouj raen ndeu, da cim najraemx mbouj ning saek di, couh lumj gyoengq bingdawzneuz daenj buh bingraemx ndeu cuengqsauq. Gou yungh aen vangyenjging sijsaeq baez yawj, baihlaj gingqyienz ndoj youq geij cib duz roegcaeuqhaemh.

Gou sou aenciuqsiengq hwnj, geij boux vunz Swconh caeuq dou doxcaez dauq ranz Vaz lauxsae. Laxlawz, gyoengqde dwg hekgaeuq cib bi gonq couh daeuj ra Vaz lauxsae ingj siengq roegcuhvanz.

Boux vunzguhnaz geq haenx vanq roengz yem cehlauxbaeg ceiq laeng, fag gvak gwed hwnj mbaq, gungj hwet, huhuhu, sam yamq couh bongh hwnj gwnz roen iq daeuj lo, couh lumj duz lingz ndeu nei. Cinjdeng naeuz, lumj Sunh Vugungj, fag gvak haenx, couh dwg diuz ginhguhbang de.

Roek

Haetromh aen singhgiz ndeu gvaqlaeng, Vaz lauxsae hai ci soengq gou bae camhgauhdez Yangzyen. Rog cuengci, nditndat ciuq doenghnaz, ndaw rumz miz baenz raq baenz raq heiqhom haeux baenzsou. Saek heu mbawhaeux mbouj raen lo, deng baenz caengz baenz caengz henjgim dingjlawh. Saek rienghaeux bienq ndaej engqgya lai, caengz daeb caengz, ndaw saek ndaemndat youh fatok baenz diemj baenz diemj rongh nding、henj caeuq henjgeq. Bang roegcuhvanz ndeu mbin gvaq doenghnaz, mbin ok diuz sienq gungj hau ndeu, doeklaeng youq ndaw langhhaeux rouxringx mbouj raen lo.

Gwnz roen, gou hozhaenz Vaz lauxsae miz fuk, ndaej youq ndaw reihnaz baenzneix gyaeundei guhhong, lij ndaej daiq bouxmaijroeg yawj roegcuhvanz gyaeundei, neix caen dwg gij saehnieb gyaeundei. Vaz lauxsae bibi gyaeuj, naeuz doenghbaez mbouj raen neix dwg gijmaz saehndei. Hoeng samcib lai bi gaxgonq, Yangzyen miz buek vunz Yizbwnj ndeu daeuj yawj, ndawde couh miz Cunhbwnj Yiyungz sienseng boux vunz ndawbiengz doeklaeng roengzrengz bae hen roegcuhvanz Cungguek neix. Boux vunz neix daeuj daengz, gaijbienq diuzroen ndwenngoenz doeklaeng de lo.

Cunhbwnj Yiyungz daeuj Yangzyen le, gikdoengh dwk raemxda lae mug hix rihnangnang, mbouj dingz haenh Yangzyen gizneix ndei gizhaenx ndei, bya ndei raemx ndei vunz hix ndei, caen dwg gizdieg baenzmiz ndeu, gij maqmuengh daengx seiqgyaiq hen roegcuhvanz couh youq Cungguek lo. Youq riengzlaeng geij cib bi, de mbouj dingz mbouj duenh bang Yangzyen. De lij gien cienz gien huq hawj gyoengq hagseng, neix hawj song dah lwg mwhhaenx doeg siujyoz Vaz lauxsae, daj iq couh hag rox hen roegcuhvanz lo. Doeklaeng mwh Vaz lauxsae cienmonz guh “seng’eiq roegcuhvanz”, dah lwg ngamq ndaej gouj bi de couh baenz bouxbangfwngz ak de lo: Bouxgangjgej yivu、bouxdazyinx yawj roegcuhvanz daengjdaengj. Gij saeh neix doiq de daeuj gangj ngaih lai lo. Seizneix couhlienz song boux lanvaihseng Vaz lauxsae cungj dwg boux gig rox roegcuhvanz lo. Gyoengqde mbouj youq ranz yienhsingz youq, ngengh aeu caeuq goengda youq lajmbanj youq, aenvih lajmbanj miz roegcuhvanz.

Seiqhenz ndei mbouj ndei, roegcuhvanz couh dwg “roegbanggangj”.

Miz roegcuhvanz guh yiengh bang gangj, gou cingj dah lwg daeuz Vaz lauxsae bang dinghcawx song loengx makleizhenj, lij cingj de bang gou yawhdingh cib gaen haeux gueng roegcuhvanz dem. Gou bonjlaiz naemj dingh bak gaen haeux, hoeng hozsiengh lai haeuxaemj noix, bouxmaijroeg daj daengx guek gak dieg daeuj, senq youq bi’gvaq couh dingh aeu liux lo.

（sat）

就像有一根无形的线在牵扯着红隼，它一直悬停在空中。冲到水库西边的鸳鸯又嘎嘎叫着冲回来了。而且这次回来的不是两只，而是五只。估计这是鸳鸯一家子。父母看到红隼来了，叫上孩子一起逃。它们大概想逃到小山的某棵树上，但又不敢落到树上，同时可能也是舍不得水库中的某些美食，就这样大呼小叫着来来回回兜圈子。

已经归巢的朱鹮倒是没有任何反应，照样各玩各的。它们不是对红隼的捕猎技术有信心，就是对老农手中的那把锄头有信心。相比游隼那种速度型的选手，红隼的悬停技术对于朱鹮来说，有花拳绣腿之嫌。而朱鹮选择夜宿地，也是睁着眼挑的。它得挑村庄，挑邻居。有好邻居做伴，猛禽就不敢来侵扰朱鹮了。

鸳鸯兜第四圈的时候，红隼一直在拍打的翅膀猛地往两边一摊，身子一斜，劈开空气，一头砸到水库东边拐角处的玉米地里。拐角挡住了我的视线，我没有看到它再升空。我想某只正在享用玉米粒晚餐的老鼠，已被红隼踩在脚下。

鸳鸯松了口气，一家子落到水库里，一边拍翅膀，一边呱啦呱啦叫，庆祝红隼的离去。

晚上七点半，太阳在小山头露了最后一面，便沉入山后，天空变得一片灰蓝。我数了数树上的朱鹮，七十五只，这片夜宿地的朱鹮都已经归巢。在一棵最大的青冈木上，五只朱鹮站成一竖排。最下面的一只朱鹮脚下，不知什么时候站过来一只苍鹭。苍鹭的下面，紧挨着水面的树枝上，还有一排若隐若现的蓝灰色鸟影，紧盯着水面一动不动，就像一群穿着水兵服的哨兵在站岗。我用望远镜仔细一瞧，底下竟藏着好几十只夜鹭。

我收起相机，几个四川人与我们一同回华老师家。原来，他们是十年前就来找华老师拍过朱鹮的老客户。

老农撒下最后一撮萝卜籽，锄头往肩上一搭，弓着腰，噌噌噌，三步就蹿上了小路，就像一只猴子。准确地说，像孙悟空。那把锄头，就是他的金箍棒。

六

一个星期后的早晨，华老师开车送我去洋县高铁站。车窗外，阳光照耀田野，清风送来阵阵成熟的稻谷的清香。稻叶的绿色渐渐褪去，被一层一层的金黄代替。稻穗的颜色变得更加丰富，层层叠叠，墨黑中隐着星星点点的红色、褐色与黄色的光芒。一群朱鹮飞过田野，划过一道白色弧线，最终消失在滚动的稻浪里。

一路上，我羡慕华老师的福气，既可以在这么美丽的田野里耕作，还可以带鸟友观赏美丽的朱鹮，这真是美丽的事业。华老师摇了摇头，说以前并不觉得这是什么好事。但三十多年前，洋县来了一批日本人参观，其中就有后来致力于中国朱鹮保护的民间人士村本义雄先生。这个人的到来，改变了他以后的生活道路。

村本义雄到洋县后，激动得涕泗横流，一个劲地夸洋县这里好、那里好，山好、水好、人民好，真是个富饶的地方，全世界保护朱鹮的希望就在中国了。在接下来的几十年里，村本义雄向洋县源源不断地献爱心。他还向学生们捐物资，这让华老师当时正上小学的两个女儿，从小就得到了保护朱鹮的教育。后来华老师专门做“朱鹮生意”时，还只有九岁的大女儿就成了他的得力助手：义务讲解员，以及朱鹮小鸟导，等等，这都是她的拿手戏。现在连华老师的两个小外孙都是小朱鹮通了。他们不住县城的房子，非得要跟姥爷住乡下，因为乡下有朱鹮。

环境好不好，朱鹮就是“代言鸟”。

有朱鹮做形象代言，我请华老师的大女儿帮忙订购了两箱黄金梨，还请她帮我预定了十斤朱鹮米。我本来要定一百斤米的，但僧多粥少，来自全国各地的鸟友，早在去年就已预订一空。

（原载《广西文学》，汉文作者：肖辉跃壮文翻译：翟芳婷）

编辑：实习生冯慧琴复审：黄慧华终审：蒙树起