来源:广西民族报网
发布时间:2026-08-24
Diegseng gou comzyouq sam aen gyog. Gyog ndeu dwg Bouxcuengh, song gyog wnq dwg Vunzhoeng caeuq Vunzruz, cungj dwg Bouxgun. Bouxcuengh gangj mbanj; Vunzhoeng gangj Hoeng(sengj); Vunzruz gangj Bwzva. Gyaeujvunz beijlaeh faenbied dwg 60%、30%、10%. Sam gyoengq vunz mbouj doengz caemh souj gij byaraemx dieg neix, yienjok aen dem aen gojgaeq hamjgvaq lwedmeg haenx.
Mwhgonq, Vunzruz daihdaih gwn ninz youq gwnz ruz, baengh dwk bya ciengx bak. Aen cangruz iqet haenx couhdwg diendeih gyoengqde. Gwnz hawq sojmiz haenx lumjbaenz caeuq gyoengqde mbouj miz saek di gvanhaeh nei, ndigah yungzheih deng vunzgwnzhawq yawjlawq. Yawjlawq couh suenq lo, hoeng ngangz miz di vunzgwnzhawq loenghriu naeuz:“Gwn、ninz、ndoet、ok, cungj suk youq ndaw cangruz iq lumj habfeiz haenx, lienz gij vahseb gvanbaz hix lumj youq laj lwgda vunzlai guh nei(dingqnaeuz rugninz cangruz cij gek gaiq baengz ndeu).” Gangj sat lij mbwnjbak dem. Cungj yawjlawq neix lumj cieng muengxdiet ndeu gek youq cungq- gyang vunzgwnzhawq caeuq Bouxruz.
Mbanjhoeng caeuq Mbanjcuengh caemh youq henzdah, cix gvaq gij ndwenngoenz mbouj doengz haenx. Mbanjcuengh lau dep dah, couhcinj caemh youq ranghdieg henzdah, Mbanjcuengh hix aeu liz dah goengleix doxbae. Ndigah Vunzhoeng heuh Bouxcuengh guh “bit hawq”. Bouxcuengh maij ciengx gaeq, ndwenndwen miz ngoenzciet. Mbanj Vunzhoeng cix maij dep dah youq, bouxboux youzraemx ak, maij ciengx bit, ngoenzciet noix. Gyoengqde riu naeuz vunz Bouxcuengh “bakgvij”, ndwenndwen gvaq ciet. Bouxcuengh cix naeuz Vunzhoeng “maetmi”——sij mbouj ndaej gwn.
Vunzhoeng miz gaiq gyaezmaij ndeu deng Bouxcuengh haenh——dwk lanzgiuz. Caeuzyah bouxsai bouxgeq bouxcoz cungj maij dwk lanzgiuz. Ngoenzciet ngoenzgyaj maij banh lanzgiuz doxdax, daegbied dwg ndwencieng, lanzgiuz doxdax noix mbouj ndaej, mbanj caeuq mbanj dwk, bouxngonz ciengzciengz rimfoed. Vunzhoeng yawjnaek vwnzva dijyuz hozdung, neix hawj Bouxcuengh gagnyinh beij mbouj ndaej.
Mbouj rox mwhlawz hainduj, Bouxcuengh baengh gyog hung, mbouj dawz Vunzhoeng haeujda. Vunzhoeng yienznaeuz mbouj gamsim, cix gaemdawz gij daejsienq “mbouj nyex saeh, hix mbouj lau saeh”, caeuq Bouxcuengh doxdingj. Couhcinj song mbanj gek dah doxmuengh caemh youq, lij lumj song diuz sienqdoengzbingz, geij ciuh mbouj doxgap, engq gaej naeuz doxaeu lo. Cungj gekhaed neix ciuh dam ciuh, lumj diuz rag yawj mbouj raen haenx, humxhanh gyauliuz, hix cughaed hwngfat.
Dingq ciuhgeq lwnh, mwhnduj song mbanjnden dou cungjdwg dep Dahbwzdungh, song mbanj gek dah doxmuengh. Najdah gizneix aiq miz 30 mij gvangq, song mbanj doxgek aiq miz 500 mij gyae. Duzmou gongz、duzma raeuq, song mbanj caemh ndaejnyi. Dingqnaeuz miz bi ndeu, raemx dumh mbanj, Mbanjcuengh dou couh beuj daengz gwnz bo daemq bae youq, bo neix liz dah aiq miz 1000 mij gyae.
Bo neix dwg namhhenj cab rinlaiq. Namhhenj neix niunwtnwt, ciuhgeq couhdwg aeu cungj namh neix daeuj cuk ciengz guh ranz. Aen bo neix ngwn nw, cij hwnj gomakyid, lienz go’nywj cungj mbouj hwnj. Gomakyid ceiq sang ngamq daengz bakaek bouxhung, aiq dwg namh hex lai, goyid maj mbouj sang. Nazreih song mbanj doxcab itheij, hoeng, vunz song mbanj doxraen mbouj doxdongx, mwngz mbouj famh gou, gou mbouj famh mwngz.
Gij haekhawz song mbanj, dwg daj aen cwnghauh fouzsim ndeu daeuj ndwi. Vunzhoeng heuh Bouxcuengh guh “Gyonjyaenz”, cix heuh swhgeij guh “Vwnzyaenz”. Bouxcuengh heuh Vunzhoeng guh “Vunzhoeng/Vunzsengj”, heuh swhgeij guh “Bouxcuengh/Bouxraeuz”. Gij cwnghauh neix dwg ciuhgeq ce roengz daeuj, mbouj miz byawz bae damqcaz yenzgiu gij laizlig caeuq hamzeiq de, couh lumj bohmeh ancoh hawj lwg, bouxwnq mbouj cam eiqsei, cijguenj heuh.
Hoeng, miz baez ndeu, vunz song mbanj caemh youq doenghnaz ndeu guhhong, seizhaenx dwg guh hong vunzlai. Boux Vunzhoeng ndeu yiengq gyoengq vunz Bouxcuengh heuh song coenz “Gyonjyaenz”, mbouj rox dwg dongx vunz roxnaeuz dwg seizbienh hemq. Danghnaeuz dwg dongx vunz, youq seizhaenx caen dwg noix raen. Dingqdingq miz Bouxcuengh ndeu “con soemgaeuvaiz”, dawz “Gyonjyaenz” dingq baenz “蠢人”, de hozhwnj lo, dangciengz saetdiuq hwnjdaeuj:“Ced meh de, Vunzhoeng heuh swhgeij guh ‘文人’, cix heuh raeuz Bouxcuengh guh ‘蠢人’, neix mbouj dwg ndaq raeuz ma? Daxbaenh song coenz de mingzmimgz dwg naeuz raeuz dwg vunzngawz.”
De baenzneix fanhoiz, daihgya roxnyinh de naeuz ndaej deng, faenfaen ngaekgyaeuj. Neix sawj boux neix engq hozhwnj, de gaemdawz ndaek namh ndeu gveng gvaq bae, cingq dad deng gaeumbaq Vunzhoeng yiengq baih neix hemq haenx. Cawzde song baih vunz hujdengdeng, ca di doxdaj. Lijndei, song baih duicangj gibseiz lanz dwk, cijndaej bingzdingh saeh neix. Daj baezde hwnj, Mbanjcuengh Mbanjhoeng “raemxcingj mbouj famh raemxdah” lo.
Neix dwg daxgoeng lwnh, saehcingz dwg youq ciuhde fatseng.
Gaiq haekhawz neix itcig daengz ngeihcib sigij betcib nienzdaih cijndaej gejduet. Bi 1985, Daeggangq mbanj dou gouj bi, ngoenzhaenx de doek dah, deng bouxsai cungnienz doiqnaj Mbanjhoeng gouq. Vihliux bauqdap aencingz gouqmingh, Bohgangq vut bae gij yawjmbieng, bae nyinh boux gouqmingh guh “lauxdoengz”, Vunzhoeng laux- doengz couh baenz bohdoengz Daeggangq lo. Faenh cingzngeih neix, hainduj cijdwg raennaj doxdongx、gangjgoj saek yaep ndwi. Aenvih coenzvah mbouj doengz, lumj duzbit caeuq duzgaeq doxlwnh nei, gangj mbouj baenz maz goj. Caiqnaeuz, seizhaenx ranzranz gungz noix gwn noix yungh, mbouj miz maz baenz doxsoengq, ndigah faenh cingzngeih dwkbyoengq seiqsug yawjmbieng neix bingzbingz damhdamh.
Cigdaengz bide liggaeuq cib nyied cocib, neix dwg ngoenzciet hoenghhwd Bouxcuengh, hoeng Vunzhoeng mbouj gvaq aen ciet neix. Ngoenzneix, Bouxcuengh hingq heuh caencik baengzyoux daeuj ranz liuh, guh ceizndek daeuj daih hek, daegbied hoenghhwd. Bohgangq guh ceiz baenz le, gaenjgip dawz lamz ceiz ndat ndeu bae hawj lauxdoengz Vunzhoeng, ranznden hix ndaej caemh cimz. Vunzhoeng caengz gwn gvaq cungj ceiz neix, roxnyinh ceiz neix unq、niep、hong, gig feih. Ranznden doxnaeuz ceiz Bouxcuengh ndeigwn, gangj dwk vunzmbanj hozhaenz ranzvunz neix ndaej caeuq Bouxcuengh nyinhguh beixnuengx. Vunzhoeng geizheih, ceiz neix baenzlawz guh? Hoeng vah mbouj doxdoengz, lauxdoengz mbouj rox baenzlawz gangj. Gvaqlaeng, lamz ceiz neix baenz le gaiq yaekseiz dajhai bakdou vah song cuz.
Daj seizhaenx hwnj, vunz song gyog youq gwnz roen、gyaeujnaz gyaeujreih doxbungq cungj bakmbaeu doxdongx. It bi it lamz ceiz, hawj Vunzhoeng caeuq Bouxcuengh yied byaij yied gaenh, doxsug doxrox. Gyoengq boux “sug gvaqbouh” haenx couh nyinh guh lauxdoengz、yahdoengz, neix hawj gyoengqde bibi ndaej miz ceiz gwn. Lauxdoengz Vunzhoeng hix dawz bit gag ciengx dauqsoengq lauxdoengz Bouxcuengh.
Betcib nienzdaih, Vunzhoeng ceiq hingq caeuq Bouxcuengh guh lauxdoengz. Yaepyet, baenz doiq baenz doiq lauxdoengz、yahdoengz mauh okdaeuj lumj fwn gvaq rangz did nei. Gyoengq lauxdoengz caemh gwn laeuj seiz, saekgwq hix dawz aen “cwnghauh” haenx daeuj daeuqriu, song baih cici haha, baez riu couh gvaqbae, dauqfanj roxnyinh doxndiep dem.
Daxboh gou hix miz boux lauxdoengz Vunzhoeng ndeu, song baih lwgnyez caemh heuh song mbiengj bohmeh guh bohdoengz mehdoengz. Hoengzsaeh begsaeh caemh baedauq. Baedauq nanz le, coenzvah doxsug lo, ndaej seizbienh gyauhliuz lo. Hoeng, gij gvanhdenj mbouj doxaeu haenx youq ndawsim vunz song cuz rag laeg goek maenh, byawz cungj mbouj gamj bae dwkbyoengq.
Bi 1989, gou doeg cuhcungh sam nienzgaep. Couhmoz cuengqhag gou byaij roen ma ranz, aiq miz sam goengleix gyae, dauqbae ranzhag dwg daeggo caij danci soengq gou bae. Bae hagdangz aeu gvaq seiq aen mbanj, mbanj nduj couhdwg Mbanjhoeng liz mbanj dou ceiq gaenh haenx. Dou byaij roen gyawj, roen gyawj dwg roennamh, con gvaq doenghnaz, hix con gvaq reihbyaek Mbanjhoeng. Doenghbyaek neix youh gvangq youh bingz, banhaemh dwg mwh rwed raemx byaek ceiq ndei, ndaw doengh vunz lai vunz daih, bouxboux nyaengqnyatnyat. Rwed byaek dingzlai vunz dwg caeuzyah, vanzlij dwg dahcoz lai dem. Ndaw fuemx, gyoengq dahsau Mbanjhoeng rap doengj haenx, yamqdin reuxret, doengjraemx youq gyaeujhanz song mbiengj diuqyedyed, bouxboux dawzrap bienz dangqmaz. Doenghbyaek heurwd ndawde, boux bae boux dauq, mwngz ndwn soh gou gungj hwet, gapbaenz fuk dozveh guhhong sengdoengh ndeu.
Vunzhoeng mboujdan ndaem haeux, lij ndaem byaek gai. Bouxcuengh hix ndaem byaek, mboujgvaq dwg gag ndaem gag gwn, neix mbouj yungh ndaem lai cungj, saekseiz siengj vuenh byaek couh bae haw cawx. Vihneix, Vunzhoeng naeuz Bouxcuengh gik, bouxguhnaz lij cawx byaek gwn. Coenz vah neix hawj dou Bouxcuengh daej riu mbouj baenz. Bouxcuengh goj bakgeng, naeuz Vunzhoeng “maetmi”—— feihsaenz- cingz mbang.
Aiqcingz dwg“bouxdwkbyoengq” ceiq ak. Couhdwg youq bi neix, daeggo gou laeglemx “liuh” ndaej dahsau Vunzhoeng lengj ndeu. Gou guj, de haengjdingh dwg soengq gou bae hagdangz, gvaqroen reihbyaek seiz yawj hwnj dah neix. Da de caen soem caen raeh, baenzlai vunz rwed byaek, gou yawj dwk dava, de cix gaeb ndaej dawz dahsau lengj baenzneix. Seizhaenx, de soengq gou bae hagdangz, cungj aeu swiqndang vuenh buh seuq cij okdou, gou laihnaeuz de baenzneix dajcang dwg vihliux hawj gyoengq doengzhag gou miz aen yaenqsiengq ndei ndeu. De caij danci gig saeuqyaeuz, gou lau daengz nguh, couh gyaep de vaiq di caij. De naeuz haemhgaghag mbouj miz lauxsae hwnjdangz, daengz nguh di mbouj youqgaenj lo. Gou naeuz mwngz baenzneix saeuqyaeuz caij, rom rengz guhmaz ne? De naeuz lau okhanh, soengq mwngz bae hagdangz dauq, gou cigsoh bae liuh sau. Gou laihnaeuz de gangjriu dem, liuh mbouj daengz dwg caen bw. Daeggo simsaeq, roxndeq baenzneix guhyoux dwg dwkbyoengq seiqsug, cix itcig baujmaed, cigdaengz dahsauj mizndang le, mbouj ndaej mbouj naeuz hawj bohmeh rox. Gaiq lienhcingz hamjgvaq minzcuz neix, youq seizhaenx couhdwg gienh saeh mbwn yiep deih lau ndeu.
(1)
编辑:实习生 石喜丹 复审:黄慧华 终审:蒙树起