Aen Gyauhdunghcan Baexmaed Swdangz

来源:广西民族报网

作者:□ Yiz Ciz/余 执

发布时间:2026-07-07

Youq Guengjsae raeuz, aeu Swdangz aen coh neix daeuj an diegmingz mbouj noix.

Swdangz Cin Bingzgoj Si caeuq gizdieg Swdangz wnq mbouj doengz, gizneix miz gojhoengz gwzming.

Swdangz Cin Bingzgoj Si youq Guengjsae baihsaenamz, baihbaek caeuq Majsanh Yen Yungjcouh Cin gapgyaiq, baihnamz caeuq Lungzanh Yen Minjyangz Cin doxgaenh, baihdoeng caeuq Vujmingz Gih Lingzmaj Cin doxrangh.

Aendieg Bingzgoj Si Swdangz Cin neix cungjdwg ndoi, namhhenj caeuq namhsa, reih lai namhbiz, nditciuq gaeuq, fwnraemx cuk, seizdoeng mbouj suenq nit, seizhah mbouj suenq ndat, ndaw reih  seiqgeiq cungj ndaem ndaej doenghgo. Daengx cin dwg ndaem haeuxnaz caeuq haeuxyangz lai, lij ndaem gooij、gomak、youzcaz、gofaex doengh gij doenghgo baenz ngaenz neix. Dwg aen cin hungnaek Bingzgoj Si dieg ndaem oij、dieg ndaem mak、dieg ndaem faex. Bi 2001 Bingzgoj Si Swdangz Cin couh ndaej liedhaeuj swcigih cungdiemj cin, bihaenx daengx gih 204 aen cin,  Bingzgoj Si Swdangz Cin couhdwg ndawde aen ndeu.

Bingzgoj Si Swdangz Cin miz mungjgvang、gveihgvang caeuq rinhoi lai yiengh doxgaiq dijcienz, raemx dienh engq cuk, ndaw cin guh miz hung iq suijgu 6 aen. Ga dah Dahlaigyangh ndonj gvaq gungxbya ndaw lueg, daj baihdoengnamz coh baihsaebaek lae haeuj Dahyougyangh bae, diuz goengloh doeng bae Namzningz con gvaq gyang cin, caeuq Namzningz Si doxliz 100 goengleix, caeuq singz Bingzgoj doxliz 30 goengleix.

Bingzgoj Si Swdangz Cin miz Yinsanh、Anhbangh、Lingzdangz、Lungzbanz、Mingzgyangh、Ginhcouh、Sinhcwngz、Ginhboh、Ginhyi、Fuzdanj、Fuzluz、Ginhsah 12 aen cunh. Guekgya mboujduenh bienq hung bienq ak bienq fouq, hawj lajmbanj yienghyiengh bienqswdswd, Bingzgoj Si Swdangz Cin mbanjmbanj doeng loh、doeng raemx、doeng dienh、doeng gvangjbo densi、doeng dienhvah、soujgih saenqhauh hoemqdoh daengx cin. Siengqyiengh lajmbanj gizgiz moqsagsag.

Youq Bingzgoj Si Swdangz Cin Yinsanh Cunh baihdoengbaek Mbanjdagiu, miz aen ranznamh gaeuqgeq ndeu, namhhenj cuk baenz ciengz, vaxnding hoemq gwnzdingj, gaenq yaek ndaej bak bi lo. Aen ranz gaeuq neix couhdwg rizgaeuq mwh Yougyangh guh gwzming aen gyauhdunghcan baexmaed Swdangz.

Ciuq sawgaeuq geiq roengzdaeuj, bouxcawj aen ranz neix heuhguh Lij Yungjcwngz, seizhaenx de dwg dang Cunghgung Swboh (mingz dieg) Cihbu suhgi.

Bi 1936 seizcin, Cunghgung Nazmaj Dwzcih(特支) dingq Swhgoj Cunghsinh Yenveij cijsi, youq Swboh Yangh Swdangz Hih aendieg vunzlai simndei、dangjcujciz ak, caemhcaiq dieg youq Gojdwz Yen、Nazmaj Yen、Lungzsanh Yen、Vujmingz Yen、Lungzanh Yen haj aen yienh gapgyaiq laeb baexmaed gyauh- dunghcan, hawj Cunghgung Swboh suhgi Lij Yungjcwngz guh bouxdaeuz gyauhdunghcan, lijmiz Lij Yungjyauz、Lij Yungjswn、Lij Yungjyi geij boux neix guhdoih guhhong. Aen gyauhdunghcan neix, hawj Yougyangh Gwzming Gwnhgidi Dangjcujciz  caeuq Cunghgung Gvangjsih Swngj Gunghveij、Namzningz baexmaed Dangjcujciz dap hwnj ga giuz doxdoeng ndeu.

Mwh ngamq guh gyauhdunghcan, aenvih mbouj miz ngaenz, Lij Yungjcwngz couh dawz aen ranz moq youq Swdangz Hih Mbanjdagiu de ngamq guhbaenz haenx yungh daeuj guh ciepdaih boux baedauq caeuq boux haeujok, aen ranznamh moqsaksak neix, deng rumz bongx fwn soen gaenh bak bi mbouj laemx mbouj lak, de cingq dawz gij gojgaeq guh gwzming gaxgonq  baenz  aen  baenz  aen  lwnh hawj vunz dingq, daengz seizneix lij sawj vunz ndaej yawjraen gij rizdin guh  gwzming  gaxgonq  singjsaksak.

Vihliux hawj gyoengq dungzci daeuj daengz gyauhdunghcan couh lumj dauq daengz ndaw ranz swhgeij, Lij Yungjcwngz daengx ranz vunz roengzsim ciepdaih gyoengq dungzci. “Bouxhek” daeuj lai seiz, gyoengq bouxguhhong caeuq gyoengq dangj- yenz Swboh Cihbu couh daiq gyoengq dungzci daengz ranz swhgeij bae gwn youq, couh yienghneix, mboujguenj saedceij baenzlawz sinhoj, gyauh- dunghcan cungj ndaej baez ngoenz baez ngoenz, baez ndwen baez ndwen, baez  bi  baez  bi  an’onj gvaqdaeuj.

Mwh gaijfang cancwngh, vunz haeujok gyauhdunghcan yied daeuj yied lai, ngaenzsawj yied ngoenz yied noix, Lij Yungjcwngz ngoenz naemj hwnz ngeix siengj caenh banhfap bae comz ngaenz, hoeng comz ndaej noix yungh bae lai, mbouj miz banhfap, de mbouj dingq bohmeh euq, gai 15 moux reih、song duz cwz ndaw ranz caeuq gij doxgaiq dijcienz ndaw ranz aeu ngaenz daeuj guh ngaenzyungh gyauhdunghcan. Gyauhdunghcan miz ngaenz sawjyungh lo, hoeng ndaw ranz Lij Yungjcwngz saedceij gvaq ndaej gwn donq gwnz ra donq laj.

Bi 1944 ndwen 9, Cunghgung dangjyenz Lanz Cugiz (diegcoj de dwg Luzconh Yen Da’gyauz Yangh) daj Yenzanh Gangyiz Ginhcwng Dayoz dauq Guengjsae guhhong, baihgwnz baij de daengz rangh Yougyangh guhhong, de baez daeuj daengz Dagiu giz ciepdaih neix couh bingh mbouj hwnq lo. Vihneix, Lij Yungjcwngz daengx ranz vunz caeuq boux guhhong gyauhdunghcan yousim raixcaix, gonqlaeng ra daengz boux canghyw “Yizginz Yaufangz” Swdangz Hih caeuq geij boux canghywdoj mbanjgyawj daeuj hawj de ywbingh. Hoeng gij bingh Lanz Cugiz mbouj raen bienq ndei. Vunzlai gietdingh soengq de bae Namzningz yw, de euq dai euq lix baenzlawz hix mbouj bae Namzningz, de naeuz: “Daengz Namzningz bae ywbingh, danghnaeuz aen sinhfwn gou deng laeuh okbae, mbouj rox yaek hawj dangjcujciz cauxbaenz geijlai sonjsaet.” Gvaqlaeng gij bingh Lanz Cugiz yied ngoenz yied naek, mbouj geij nanz  couh  youq   Mbanjdagiu  aen  ranznamh    neix gvaqseiq lo, Lij Yungjcwngz daengx ranz vunz dawz de guh vunz ndaw ranz cangq youq Mbanjdagiu.

Soengq saenq、cienz vah dwg aen yinvu ceiq naek gyauhdunghcan. Bi 1948 ngoenz he, Yougyangh Diveij Senhconzbu bucangj Vangz Gwnj dungzci gwnz ndang daiq miz hongnaek daeuj daengz Swdangz Baexmaed Gyauhdunghcan, seizde Nungz Youjswh dungzci dang Nazmaj Youzgizdui cunghduicangj, gwnz  ndang Vangz Gwnj miz fung saenq ndeu itdingh aeu ngoenzhaenx soengq daengz gwnz fwngz Nungz Youjswh dungzci. Ginggvaq vunzlai doxyaeng, gietdingh dawz gienh saeh naek neix gyau hawj yahmaex Lij Yungjcwngz Liu Yigez bae guh.

Mwhhaenx, Nungz Youjswh youq ranghdieg Nazmaj Yen (seizneix dwg Majsanh Yen baihsae) Couhhih Yangh Bingzsanh Cunh Mbanj- nanzswngh haenx capyouq haeujok, daj Hawswhih daengz Couhhih aeu byaij roenbya 50 daengz 60 goengleix, gwnz roen gvangaz lai, youh miz caeggeq haeujok. Liu Yigez cang guh boux gaujvaq, dawz aen ndang guh ndaej youh uq youh haeu, de dawz saenq oet haeuj ndaw daemxdwngx bae, gwnz fwngz lij riuj aen lamz vaih ndeu, itloh byaij, itloh cam vunz aeu neix aeu haenx, ancienz dawz saenq soengq daengz gwnz fwngz Nungz Youjswh.

Doeklaeng Nungz Youjswh daiq gyoengq youzgizdui dawz ndaek Nazmaj Yendonz Swveidui Cungjdui fucungjduicangj Guj Denjcauh nyingz dai lo, vih Yougyangh gwzming laeb aen goeng hung ndeu. Bi 1947 gvaq le, yienznaeuz gij fanjdungbai Guengjsae yied hoenx yied saw, bouxboux lau lumj mbwn yaek doemq nei, hoeng gyoengqde cungj bae yukyon gyoengq caeggeq vunzdoeg dangdieg, caeuq gyoengq caeggeq vunzdoeg dangdieg doxyuk, gajhaih gyoengq vunzmbanj gizdieg guh gwzming haenx.

Bi 1948 seizdoeng, gyoengq Gozminzdangj Lenzfangzban capyouq Swdangz Hih yukyon doxyuk gyoengq caeggeq doegyak Nazmaj, daeuj daengz Swdangz Hih Mbanjdagiu, raen vunz couh gaj, bungz ranz couh coemh, miz doxgaiq couh ciengj. Lij gangj vahcoj naeuz: Aeu dawz gij lwgda  gyoengqvunz  Mbanjdagiu vat okdaeuj caez bae. Gyoengq caeggeq baenzneix guengz, Lij Yungjcwngz couh dawz gij saeh neix bauq hawj baihgwnz, baihgwnz dangjcujciz baij Cau Cidungz、Nungz  Youjswh  daengj dungzci daeuj daengz  Swdangz  Hih Mbanjdagiu son youzgizdui baenzlawz bae hoenx caeggeq. Gyoengqde youq ndaw ranz Lij Yungjcwngz laebdaeb geij hwnz geij ngoenz doxyaeng baenzlawz guh, doeklaeng yungh aen geiq ndei he couh haepdoiq gyoengq caeggeq.

Lij Yungjcwngz guhgyaj baij vunz ok mbanj bae heuh gyoengq vunzlai youzgizdui, ndaw mbanj, gyoengqvunz guhhong ndaw gyauhdunghcan couh gvaq gak ranz bae, heuh gyoengq vunzmbanj aeu faexgyaengh daeuj guh cungq, lij hwnj caet dem, dawz gij cungqgyaj neix cingjcingj caezcaez gaq youq gwnz ciengz humx mbanj, youq aen laeuz vangyenjlouz ndaw mbanj gaq cungqgihciengh gyaj, gwnz dingjbya baek rim geizhoengz. Gyoengq caeggeq raen daengz gij yiengh neix, lau ndaej mbei yaek dek bae, mbouj gamj hoenx haeuj mbanj bae, muengzfoedfoed doiq bae lo.

Daj gyauhdunghcan laebbaenz gvaqdaeuj, noix mbouj gvaq 1000 boux (baez) gungcanjdangjyenz caeuq doenghboux guh gwzming haenx youq aen ranznamh gaeuqgeq neix youq gvaq, daihgya ndaej swnhleih baedauq, an’onj fouzsaeh, gijneix cungjdwg gij goenglauz daengx ranz vunz Lij Yungjcwngz caeuq gyoengqvunz youq ndaw gyauh- dunghcan guhhong haenx, gwzming hoenx ndaej hingz, dwg gyoengqde ok faenh rengz naekhung ndeu.

Bi 1956 ndwen 8, bouxcawj ranz Lij Yungjcwngz daibyauj Guengjsae siujsoq minzcuz gvanhlijdonz daengz Baekging bae yawjngonz, ndaej- daengz bouxdaeuz guekgya caenndang ciepraen lij guhdoih ingjsiengq louzniemh dem.

Swhliu camgauj: 《Cunghgoz Gungcanjdangj Bingzgoj Lizsij》《Bingzgoj Gwzming Yizcij Yizciz》


编辑:实习生 蒙宁霜  复审:黄慧华  终审:蒙树起