It、Haetromh Lajmbanj
Duzroeg ciuz sing daih’it, gyoengq bya yaepyet hai da. Rumz boq gofaex bivang’vang, lumj goengq bya ninz ngamq hwnq, aeu fwngz nu lwgda nei.
Gwnz bya, mok doxgot doxheux, lumj mbaw baengzsa goemq aen naj nei. Sing daxboh hat duzcwz, hawj daengngoenz ndiu gvaqdaeuj lo. Gyoengq lwg goengq bya, gwed gvak dawz ging, byaij youq gwnz roen haetromh.
Duzcwz youq ndaw naz cae mbouj dingz, daxboh cae gaiq naz mbouj bienq, geu buh daxboh, baihlaeng dumz ndaej ndangq fonx ndangq fonx. Hanh lae rim najbyak, baez cat hanh couh doek roengz ndaw namh bae.
Duzcwz heuh “momo”, dwg mbouj dwg heuh daxboh yietnaiq yaep he? Daxboh gej ek duzcwz, youq haenz naz cit ien baepbaep.
Rumz biufefe, gyoengq mehmbwk youq baihlaeng daxboh: Doek ceh、dwk bwnh、goemq namh…… Angqangq riuriu, gaenx guh mbouj rox baeg nei.
Haetromh lajmbanj, song din vunzmbanj byaij mbouj dingz; haet- romh lajmbanj, haujlai gij goj ngamq hainduj……
Ngeih、Gyanghwnz Laj- mbanj
Mbwn laep mboq ciengq go, duzcwz angq dauq riengh. Seizcin banhaemh, vunzmbanj miz boux rap fwnz, miz boux gwed cae, miz boux aemq byaekcwx duq duzcwz duzyiengz dauqranz. Gyoengq duzyiengz doq daeuq gaeu doq buet byaij. Yiengz- daeg riengz yiengzmeh, nanz mbouj nanz gwih hwnj gwnz yiengzmeh bae, hawj henz roen mehmbwk langh vaiz dauq, raen le naj nding naj ndat.
Daengngoenz doek roengz bo lo, ranzranz yiengj “fabfab”, dwg vunz- mbanj bae doengh dauq faeg byaek- mou. Duzmou youq ndaw riengh, duz hung duz iq ndaejnyi gij sing neix le, couh heuh lix heuh dai. Daxboh rap rap mok daengz henz riengh, dawz aen biuz vadvad ndaq:“Heuh maz heuh? Gou baeg baenzngoenz caengz ndaej gwn, sou lij heuh?” De doq ndaq doq daek mok haeuj ndaw ruq. Gyoengq mou duzduz doxciengj gwn, gwn ndaej aen dungx duengq daengz gwnznamh bae.
Daxmeh dawz byaek hwnj congz lo, daxboh maij cauj duhmeuz soengq laeuj, laeuj gwn boi dem boi, vah gangj coenz doek coenz. Daxboh heiqlaeuj cingq hwnj naj seiz, boh- lungz ranznden daeuj lo. De ngamq haeuj bakdou, couh eu fwen hwnj- daeuj:
“Ndaeng gou hom riengz laeuj,
Yamq nduj daeuj bak ranz.
Beixnuengx gwn caengh van,
Song yamq daengz henz congz.”
Daxboh bekfwngz, daxmeh dem vanj dawh hawj bohlungz.
Bohlungz dwg boux canghfwen ndeu. De ndaej 12 bi seiz, daxboh de bae vat maenzbya doek roengz gumz dai bae lo. Doeklaeng, de couh eu fwen daeuj danq haemzhoj, baez nanz de couh aj bak baenz fwen lo.
Haemhneix, ronghndwen goz lumj set. Gij sing fwen bohlungz caeuq daxboh youq gyanghwnz ndaw mbanj heuxgyaux, humx bya humx rungh.
Sam、Gij Hoenz Bya
Bya ndaw mbanj, goengq rangh goengq, mbaq nem mbaq. Aen mbanj youq laj din bya, ciengz deng raemx dumx. Bide seizhah, miz ngoenz fwn doek 3 aen lai cungdaeuz, raemxrongz cung haeuj ndaw mbanj, raemx dumx daengz ndaw mbonq. Daxboh heuh coenz ndeu, gyoengq bouxcoz ndaw mbanj gaemz heiq ndeu aemq gyoengq bouxgeq hwnj bya sang bae. Byajraez byaijbet, rumz boq fwn soen, baez yaep da, aen mbanj bienqbaenz aen haij.
Raemxrongz doiq le, ranz laemx haeux naeuh. Bouxsai ndaw mbanj, mad bae raemxda, caiq guh ranz moq. Vat namh, daem ciengz, yo saeu, goemq vax, aen ranz youq ndaw riuriu angqangq laeb hwnjdaeuj lo. Mbouj geij nanz, gaiqgaiq reihnaz deng raemx cung dumx youh loeg hwnjdaeuj lo, duzcwz duzyiengz youh heuh lo, fwenleux youh eu hwnjdaeuj lo!
Vunz ndaw mbanj, bouxboux dwg goengq bya he; vunz ndaw mbanj, bouxboux dwg aen saeu he. Aen hauh bang gungz boq yiengj lo, vunzmbanj con bya hai roen, byaij hwnj roen baenzfouq, byaij hwnj roen vuen- yungz.
Miz vah gangj “caek raemx bengz gvaq gim”. Gaxgonq bae rog mbanj rap raemx, raemx swiq naj swiq din ce hawj mou gwn. Doeklaeng, vunzmbanj vat cingj ra raemx, mbouj raen goek raemx mbouj daengx gvak. Haemhde, raemx laelele mbouj daengx. Ndaw mbanj bouxgeq lwgnyez angq ndaej doxgot doxumj. Bouxsai gingz vanj gwn laeuj, mehmbwk eu fwen hot dem hot, nauhyied beij gvaqcieng.
Seiq、Gyaez Goengqbya
Goengq bya ndeu, aen singz ndeu, faenh cingz ndeu, gyaez ciuh ndeu.
Ndaej 20 bi seiz, gou boux dog byaij ok ndaw mbanj, hainduj youq baihrog youzlangh. Aen singz gvangq- lieglieg, mbouj miz goengqbya; gyoengqvunz baefoebfoeb, mbouj miz vunzmbanj. Moix baez baeg laemx roengz seiz, ndaw uk cungj dwg yiengj gij sing ndaw mbanj. Gij sing daxmeh heuh lwgningq dauqranz, cungj hawj gou ndawsim raeujrubrub; daxboh byonghhwnz hwnq gawq faex, cungj hawj gou roxnyinh gij saedceij onjdingh. Byaij youq laj yiemh ranz ndaw singz, gou mbouj gamj ngiengxgyaeuj, hix mbouj gamj ngeix ngoengzcog yaek bae gyawz?
Bi gvaq bi, boux dog yawj gij bauqva bimoq. Ngiengxgyaeuj yawj baih ranzmbanj, cungj roxnyinh song da saepsatsat, raemxda roengzbyoeg- byoeg. Gou siengj dawz laeuz sang ndaw singz beij guh goengq bya sang lajmbanj, hoeng, mbouj miz gyawz lumj. Gij bya lajmbanj, miz faex mwncupcup, miz roeg ciuzcece, miz sing fwen goeksasa……
Aiq dwg vunz ndaw bya gyaez aen rungj bya sang, mboujlwnh gou bae geijlai gyae, mboujlwnh gou youzlangh daengz gyawz, gou cungj ngeix gij bya hung bya sang lajmbanj.