□ Se Ginhlungz/谢金龙
Miz vah cienznaeuz mwh Mingzcauz Nanzningz Si Nazheuj Cin miz aen Mbanjsamranz ndeu, ndaw mbanj miz ranz Banh、ranz Ciengj、ranz Suh sam aen singq vunz comzyouq. Binaengz ndwencieng cibhaj, gak aen singq gag senj duz vaizdaeg ak ndeu okdaeuj beij doxdaemj, baih daemj hingz de ndaej senj boux ndeu okdaeuj guh mbanjdaeuz, guenj daengx mbanj.
Gunghyenz 1813 nienz ndwen- cieng cibhaj, sam aen singq yien vaiz daeuj beij doxdaemj, ranz Suh miz laeq lwgsai ndaej haj bi ndeu deng duzvaiz ranz Banh caij dai. Ranz Suh caeuq ranz Banh couh yienghneix miz cenx lo, song ranz doxceng doxcaengz, Mbanjsamranz daj haenx hwnj mbouj miz ngoenz onjyouq gvaq. Aenvih doxceng daiq lai mbouj ndei guh gwn, mbouj geij nanz Mbanjsamranz couh gag sanq lo, ranz Banh deuz haeuj Mbanjnazheuj, ranz Ciengj deuz ok Hawnazheuj, ranz Suh deuz bae daengz Ginhcouh Si Mbanjdaemz- raeuz、Mbanjbien ranghdieg haenx.
Goenglaux ranz Banh yahdaeuz de miz song daeglwg, lwg ngamq ndaej cib lai bi yah couh dai lo. Gvaq sam bi le de aeu yahngeih, bi’geq youh ndaej laeq lwgsai ndeu, sim’angq dangq- maz, gyaez lumj nohsimdaeuz, song daeggo gig da’nding, gingciengz ndaq de, yienghyiengh diunanh de. Goenglaux mbouj miz banhfap, sieng- sim gvaqbouh gag dai bae. Sam beixnuengx guh mbouj ndaej doxgwn, daegnuengxiq riengz meh de deuz daeuj daengz dieg Mbanjgorenh siezneix, dap ranzhaz, hai nazreih, song mehlwg gvaq ndaej gig dwgrengz. Naz moq reih moq, nou roeg gyaez coh, loegcak mbouj baenz, ndwen- ngoenz gig hoj. Daxmeh mbouj nyienh youq lo, miz ngoenz ndeu, de byaij daengz henz dah, yaek diuq roengz raemx bae dai, sawqmwh ndaej raen gwnz raemx ndawdah miz mbaw ronggya ndeu fouzbembem biu gvaq- daeuj, baihgwnz miz sam naed doengzcienz、sam diuz bwngaeq caeuq sam diuz yieng, daxmeh nyinhnaeuz neix dwg saenzsien gwnzmbwn daegdaengq soengq daeuj hawj de, couh mbouj siengj dai lo, de laux rongga doengzcienz bwngaeq hwnj- daeuj, dawz baema ranz. Mehlwg diemj sam diuz yieng gyo’mbaiq aencingz mehmbwn, aeu bwngaeq cap hwnj ronggya bae, hoij youq gyangnaz hawj duzroeg duznou lau mbouj gamj daeuj sai nazhaeux. Nazhaeux caen maj ndaej ndei dahraix, caemhcaiq mbouj nou gwn mbouj roeg sai mbouj non dwk, mehlwg rox mehmbwn ndei, cix guh aen miuhdeih ndeu, ndwencieng coit、cibhaj yungh bwngaeq nem yieng cap doengzcienz, diemj yieng gvih baiq, aeu bwngaeq cap ronggya dawz bae hoij gyangnaz hen gomiuz mbouj hawj duznou duzroeg daeuj sai. Doeklaeng daeglwg baenzgya, ciengx lwg ciengx lan, daihdaih guh ndaej gwn. Ranz Banh aeu bwngaeq nem yieng cap doengzcienz bae baiq miuhdeih gij fungsug neix couh ciuhciuh daihdaih cienz roengzdaeuj. Vunz ciuhlaeng dawz doengzcienz、bwngaeq、yieng gyoeb baenz aen “giuzyieng” dawz daeuj guhcaemz, haemq mizyinx, codaeuz song boux vunz doxdwk, cimhlaeng youh song boux doiq song boux dwk, riengz dwk cix baenz gyoengq vunz bae dwk.
“Giuzyieng” doeklaeng ciemh- ciemh bienq baenz yenzsiuh hawmiuh、hoihdaeng hangh cujyau hozdung ndeu, bienqbaenz hangh dijyuz hozdung bauhamz gyoengqvunz maq- muengh siucai、atsez、gouz fuk、doz gitleih ndeu, riuzcienz youq ranghdieg Nazheuj caeuq baihbaek Ginhcouh Si. “Giuzyieng” Nazheuj gaenq ndaej liedguh swcigih feihvuzciz vwnzva yizcanj baujhoh hanghmoeg.