Sing gaeq haen youq gyang saenbya gizgiz miz faexliz naeng unq、faexmazliz、faexcinghgangh、gocaet、faexcoengzyouz、faexsuijgizliuj hoizdangh. Daengz mwh Vaz lauxsae daeuj coux gou, daengx bya cungj dwg sing gaeq haen. Vaz lauxsae naeuz neix dwg gij sing roeggae dungx nding. Mwh gangj, ndaw caz faexdaemq henz roen miz duz roeggae dungx nding ndeu bongh okdaeuj, daengx youq gyang roen bongxbongx gaiq fwed, youh bulu sing ndeu ndonj haeuj ndaw caz faexdaemq bae lo. Gou caen you gij ndingrongh gwnz ndang de diemj dawz caz faexdaemq.

Caz faexdaemq mbouj deng diemj dawz, hoeng aen hoz bang roeg iq ndeu deng diemj dawz lo. Youz duz roegdingbya ndeu daiqdoih, bang roegcaumeiz hoz hau、roegfungmeiz hoz hau ndeu caeuq geij duz roegvunghyingh gyaeuj henjgeq diuq hwnj gwnz nyefaex bae ciuznyaunyau. Sawqmwh lumj naenx naed gienhcamhdingz le, sing gijmaz yaepyet cungj mbouj miz liux. Aen ngaeuzraemh hungmbwk baenqlulu ndeu daj gyangmbwn okdaeuj, duz roegyinghdiuh bi ndeu ndaej baedauq youq gyangmbwn gwnz Mieng Ranzyauz, youq gwnz saenbya gvaengxgvax. Gou cib geij bi yawj roeg, neix dwg baez daih’it raen roegyinghdiuh. Yawj daeuj, Mieng Ranzyauz seizneix mbouj dwg aen seiqgyaiq gadog ndeu. Gij vunqsik ginghci moq gaijbienq gij ndwenngoenz vunz caeuq roegcuhvanz——Vunzlai buen ok Mieng Ranzyauz, hoeng moix go faex、moix conq diegnamh ndaw ndoeng, vanzlij miz gij riz gyoengqde. Gij doenghduz moq ndaw ndoeng yaek riengz rizdin gyoengqde, youq gwnz benq diegnamh neix, ciengxlwenx mbouj ndaep.

Gou caeuq Vaz lauxsae roengzdaeuj daengz henz lueg, youh nyangz boux vunzguhnaz geq bae gai mbej haenx, duzmbej ndaw lozfaexndoek mbouj raen lo. Boux vunzguhnaz geq haenx benz diuz cagfaz, lumj duzlingz nei rod gvaq doiqhamq dah bae riengjret. De benz hwnj diuz roenbya lingqlat, yawj hwnjbae lumj nye faex ndeu noddoengh.

Seiq

Diuz Dahdangjhoz henzgyawj yienhsingz Yangzyen, binaengz cungj dwg gizdieg roegcuhvanz maij bae youzlangh. Gyanghaet, Vaz lauxsae daiq gou youq henz dah baedauq cazyawj song baez, dan yawjraen mbangj “bouxranznden” roegcuhvanz youq ndaw diuz dah haenx, lumj roegsuijgih ndaem、roegdenzgih ga nding, caeuqlienz mbangj duz roeg wnq loih roegcaeuq youq gizhaenx ragwn, mbouj raen saek duz roegcuhvanz. Vaz lauxsae naeuz, danghnaeuz gyanghaet roegvuhvanz mbouj daeuj, banringzgvaq dingh daeuj, raeuz bae Dahhan- gyangh yawjyawj gonq.

Henz hamq Dahhan’gyangh miz hangz reihhaeuxyangz gaenq dajsou ndeu, gwnz mbaw henjroz miz duz roegbeih gumq henj ndeu daengx youq. Duz roegbeih gumq henj ndaw bak gamz duz nonheu ndeu, daengx youq gizhaenx ciuzcici. Najdah gvangqlangh, youq laj nditndat lwenq rongh ohau. Gyawj hamqdah dwg gak cungj rin- gyaeq, aenvih deng raemxdah cungdongj baenz bi baenz bi, rin dingzlai raeuzradrad, yiengh maz cungj miz, hung lumj aen mon’umj, iq lumj lwg fwngzmeh. Saek hix lairaeuh: Ndinggeq、henjhau、haumong、o’ndaem. Mbangj lij migmyanz gij raiz saek henjgim rongh gimsug dem. Ndaw dah gizgiz miz rinndumj, ca mbouj geijlai cungj dwg saek henjnamh roxnaeuz saek mongfaz, baenz caz baenz caz doxcomz youq, gwnzde mbouj maj saek go rum, yawj hwnjbae couh lumj Byavazsanh buen daeuj Dahhan’gyangh lo. Raemxdah bongx rinndumj, sinz hwnj raemxlangh hunghung iqiq, sasaeq youq henz simgaenj baenqlulu. Dingj rinndumj “nae” hausaksak, gij “naehau” neix couh dwg gij haex duzroeg douh youq gyangdah ok.

Roegbanhcuijyaz gizneix song duz gizhaenx sam duz youq ndaw raemxlangh sinzsadsad ragwn, fat ok gij sing gunung rimhoz. Youq henz rinndumj, geij duz roegcanghlu aj aen bak soem ok cimyawj najdah, caj duzbya youz gvaq henz ndang gyoengqde.

Duz roegcuhvanz ndeu daj najdah gizgyae mbin daeuj, hamjgvaq dingj roegbanhcuijyaz caeuq roegcanghlu, daengx roengz gwnz doi rin- gyaeq doiqnaj gou daeuj. Yawj ndaej ok, rin- gyaeq dwg lai bi gaxgonq vunz doivat guh baenz. Ndaw Dahhan’gyangh miz baenzlai rinsa, haengjdingh miz vunz naemj vat gvaq. Roegcuhvanz daeuj daengz, ruzvatsa daj neix couh deng gveng youq gwnz aijsa lizsij lo.

Henz dah gij faexdaemq sang lumj boux vunz ndeu nei dwg gaiqdangj ndeiraeuh, gekhai gou caeuq roegcuhvanz. De gizsaed couh youq gizgyae doiqnaj gou mbouj mauhgvaq cib mij, gou lienz aen vangyenjging cungj mbouj yungh, aenciuqsiengq hix mbouj miz yungh lo, gaenq cang mbouj roengz daengx aen ndang de. De youq gwnz doi rin’gyaeq menhmenh byaij, conghda saek makdoengj youq laj daengngoenz yaep ndeu hoet yaep ndeu bienq hung, daj ndaw da de yawj ndaej ok de maij diuz dah neix, caeuq gij cingz unqraeuj gwnz ndang roegcuhvanz gag daiq miz. Aen honbwn hau dingj gyaeuj de, deng rumzdah yomjyomj ci, couh lumj nye goliux nei yaengyaeng bi bae buengq dauq. Nditndat ciuq youq gwnz ndang de, daengx ndang fat ok gij rongh haunding, caen lumj dah lwgsau ndeu youq henz dah langh rumz.

De lij menhmenh byaij bae baihnaj, aenbak yaep mbouj seiz con haeuj ndaw doi rin’gyaeq ragwn, yaep mbouj seiz youh daengx roengzdaeuj, baenq gumq doiq gou, muenghyawj doi rinndumj baihnaj. Raeblaeng doi rinndumj menhmenh fouz daeuj geij nye faexroz ndaemmong, vang youq gyang dah——Haenx dwg duz doih de, aenbak raez linghvaih geij duz roegcuhvanz youq gyang dah ragwn.

（4）

鸡鸣声在满布栓皮栎、麻栎、青冈木、漆树、油松、水曲柳的山梁间回荡。到华老师来接我时，满山都是鸡鸣声。华老师说这是“红腹锦鸡”的叫声。说话间，路边的灌木丛里闪出一只红腹锦鸡，站在路中间扑了扑翅膀，又哧溜一声蹿到灌木丛里去了。我真担心它那身火红会把灌木丛点燃。

灌木丛倒是没有被点燃，但点燃了一波小鸟的激情。由一只星头啄木鸟带队，一群白喉噪鹛、白领凤鹛以及几只栗头鹟莺纷纷跳到枝头放声歌唱。突然之间像按下了暂停键，所有的声音瞬间消失。天空出现一个盘旋的巨大阴影，一只鹰雕的亚成鸟出现在姚家沟上方，在山脊上画着一个又一个圆圈。在我十多年的观鸟史中，这是我第一次见到鹰雕。看来，如今的姚家沟并不是一个孤独的世界。新的经济模式重塑了人与朱鹮的生活——人们离开了姚家沟，但林子里的每一棵树、每一寸土地，仍然保留着他们的印记。新的野生动物将沿着他们的足迹，在这片土地上，生生不息。

我和华师傅下到峡谷边，又碰到那个卖山羊的老农，竹筐里的黑山羊没有了。老农攀着铁索，像猴子一样利索地滑到河对岸。他在陡峭的山路上攀爬，看上去就像一根移动的树枝。

四

洋县县城附近的傥河，往年都是朱鹮喜欢游荡的地方。上午，华老师带我在河边来回刷了两趟，只看到朱鹮在那条河里的一些友邻，比如黑水鸡、红脚田鸡，以及一些鹭科的鸟类在溜达，朱鹮的影子没一个。华老师说，如果上午朱鹮没来，下午也一定会来的，我们可以先到汉江去看看。

汉江岸边有一长溜收割的玉米地，枯黄的叶片上站着一只黄臀鹎。黄臀鹎嘴里叼着一只绿色螽斯，正在叽里呱啦唱歌。江面宽阔，阳光下闪烁着浅蓝色的光芒。近江岸是各种卵石，经过时间和河水的洗礼，石头大多很光滑，形状各异，大如抱枕，小如拇指。颜色也十分丰富：赭红、浅黄、灰白、深蓝和闪着金属光泽的金黄色纹理。江中遍布礁石，基本呈泥黄色或铁灰色，一簇簇聚在一块，上面寸草不生，看上去就像华山搬到了汉江。江水拍打着礁石，击起大大小小的浪花，细沙在旁边焦急地打着漩涡。礁石顶上白雪皑皑，这些“白雪”便是江中栖息的鸟类拉的粪便。

三三两两的斑嘴鸭在跳跃的浪花里觅食，发出满足的咕哝声。礁石旁边，几只苍鹭张开长矛般的喙紧盯着江面，等待着一条鱼从它们身边游过。

一只朱鹮从远处的江面飞来，越过斑嘴鸭和苍鹭头顶，落到我面前的一堆卵石上。看得出，卵石是多年以前人工堆挖而成。汉江里这么好的沙石资源，肯定是有人惦记过的。朱鹮的到来，挖沙船从此就搁浅在历史的沙滩上了。

江边一人多高的矮灌木当了极好的屏障，友好地隔开了我与朱鹮的距离。它其实就在我身前方不过十米远，我连望远镜都不用拿，长焦相机也无用武之地，已装不下它的全身。它在卵石堆上慢慢踱步，橙色的瞳孔在太阳下一会收缩一会扩张，眼睛里饱含着对这条江的喜悦，以及朱鹮身上那种自带的脉脉温情。它头上白色的羽冠，在江风的轻拂下，就像柳丝绦一般轻轻飘扬。阳光洒在它身上，全身散发着白里透红的光芒。真像一个站在江边吹风的少女。

它还在往前慢慢溜达，时不时地用喙在卵石堆里扒拉两下，时不时又停下来，背对着我，头望向前方的礁石堆。礁石堆后面慢慢飘出几根灰黑色的枯树枝，在江中左右横扫着那是它的同伴，另外几只朱鹮的长喙在觅食。