Haj

Moix baez miz bouxcawx daeuj, sim gou couh gag vueng bae, gaenj muengh gyoengqde cawx maenzfaex ranz dou liux bae. Caj daengz mwh ndit ciuq gwnz ndang lij roxnyinh miz di nit, cungjsuenq gai ok daeh maenzfaex ndeu lo. Daxau haenx seiq hajcib bi baedauq, vunz mbouj sang mbouj daemq, buh de saeg daengz bienq hau lo, vaq de miz song giz vajfong, naj maenz hoengzmaeq, riu daeuj sangjsad. De mbouj gangj gyaq, gaen ndeu it gak song faen ngaenz, daeh ndeu hajcib lai gaen, hai cienz cix gwed bae, lij mbouj lumz naeuz“ndei gai、ndei gai” gij vahndei neix. Gai ok bae daeh neix, cingx raen daxboh daxmeh ndaej soengswt di ndeu, vanj faenj gou ngawz nanz haenx hix ndaej gwn dingh lo.

Daxmeh bumhbax ok maenz ngaenz ndeu, daengq daxboh geij coenz, liuxcix gaem fwngz gou, ndonj gvaq diuz haw gaenq mbouj caenxnyaed, byaij coh aen diemq gai faenj. Daxmeh cawx le song vanj faenj, vanj ndeu haj gak ngaenz, aiq dwg faenj hom feih gvaq lo, roxnaeuz dwg dungx iek dahraix, vanj faenj ndatfoedfoed, dou hix gwn liux ndoet sat raemxdang bae, vanzlij gagnyinh caiq gwn ndaej vanj dem.

Gwn faenj liux dou dauq daengz giz baij dan, gou raen maenzfaex ngamq lw song daeh le. Daxboh naeuz, gaen ndeu gak ngaenz hix gai lo, mboujnex haw couh vaiq sanq lo. Daxmeh mbouj gangjvah, suenqdwg nyinh youq ndaw sim. Daxboh gaem haj gak ngaenz, hix bae gwn vanj faenj ndeu. Gou aenq de engq iek, yienznaeuz gij hongnaek gwed daeh、gyaep max cungj dwg de guh sat.

Ndaej gwn le faenj, dou cungj sim’angq hozhaih, roxnyinh caiq caj nanz di hix dij ndaej, ndaw sim mbaeu haujlai. Youq mwh vaiq sam diemj, gij vunz gwnz haw gaenq lw mbouj lai, haujlai vunz cungj ma ranz lo, lengq boux liz haw gyawj lij youzbyaij, gamjsouh gij nauhyied byai haw. Da yawj haw vaiq sanq, canghbuekgai youh daeuj lo, de ngamq sijndaej cuengqgyaq daengz bet faen ngaenz, lij naeuz caiq mbouj gai cij ndaej gwed dauq ranz bae. Daxboh caeuq daxmeh doxyaeng gvaq, nyinh baenzneix gai dij mbouj ndaej, doeklaeng lij buekgai mbouj baenz.

Hoeng, mbouj gai baenzlawz guh ne? Daxmeh ndaw sim buenzsuenq, seizneix yaek gai okbae miz di nanz. Danghnaeuz coq youq haw Yezlij, caj haw laeng caiq daeuj gai, hix dwg aen banhfap ndei ndeu, hoeng youh mbouj roxnaj bouxlawz, hix mbouj rox haw laeng gai ndaej okbae lwi. Yiengh bouxlaux gwnhiq haenx, miz saedsaeh ciuqriengz, haw laeng aeu caj sam ngoenz dem, youh aeu hwnj bya roengz ndoi, baebae dauqdauq gig nyoegnyamx vunz.

Daengngoenz gaenq daengz gwnz bya, gig vaiq couh yaek caem roengzbae, daengngoenz doekbya le, daengx diuz haw fwzrikrik. Daxmeh naeuz, cijndaej gwed bae coq ranz bohnax ndaw Geuq Hinghyinz, gizhaenx liz haw Yezlij ngamq haj roek goengleix, lij suenq fuengbienh. Dou mbouj gangj mbouj riu cix sou dan lo. Daxboh gig vaiq couh gaq ndei anmax. Dauq ranz gaxgonq, daxmeh bae dan gai nohmou cawx di nohbiz caeuq nohsoiq ceiq cienh haenx, lij cawx le song saenj youzdiuz caeuq song aen makbingzgoj iq. Caj yaep ndeu dauq daengz ranz, daeggo caeuq daegnuengx raen gij youzdiuz caeuq makbingzgoj neix, itdingh sim’angq dangqmaz.

Gwnz roen gaenq yawj mbouj raen maz vunz. Gofaex henz roen gig mwn, daegbied dwg youq gizdieg utvan de, gij rumz caepbyambyam daj ndaw ndoeng faexsa、faexcaz boq daeuj, miz di yaemsumsum, gou lau dangqmaz, gaemndaet gij fwngz daxmeh. Daxboh gam duzmax byaij youq ceiq gonq, gij sing gingxmax sepsat gyaeraez. Duzmax saekseiz nyeux gyaeuj yawj gij huq gwnz ndang bonjfaenh, liuxcix ngaem gyaeuj ngaemxngwenx, haenqrengz byaij baenaj.

Byaij daengz ranz bohnax ndaw Geuq Hinghyinz, mbwn couh yaek laep lo. Dou mbouj gamj nguh saek di, gaenj gwed roengz song daeh maenzfaex coq daengz gungx ciengz ranz de, doxdongx geij coenz le, couh gipmuengz ganj dauq ranz. Daj geuq neix roengz baihlaj bae cungj dwg roennamh iq liux, aeu byaij gvaq song aen Mbanjyauz, dangh gvaq Majgyahgouh, lij miz geij giz diegmoh, mwh yaek bae daengz aen daemz hung Vujyinzdung haenx, dou cij suenq soeng ndaej gaemz heiq ndeu.

Liz ranz lij gig gyae, gou couh yawjraen song ngaeuz ndang sug youq diuz mieng henz daemz vad fwngz, dingh dwg daeggo gou caeuq daegnuengx gou, song boux de boux ndeu cib- it bi, lingh boux caet bi. Gou gag naemj, gyoengqde dingh dwg nyi daengz sing gingxmax. Daxmeh mbon aeu youzdiuz caeuq makbingzgoj faen hawj gyoengqde, song boux gig vaiq couh gwn seuqsat, naj riunyumnyum, yawj yiengh cix gaijngah gwn imq raixcaix.

Gou ndaej bae ganj haw, youh ndaej gwn faenj, ndigah cix mbouj faen gou lo. Ranz dou miz gij iekdingh daegbied ndeu, lwg lawz ndaej bae ganj haw, dauq ranz cix mbouj ndaej faen gwn gij saejdaeuz cawx dauq haenx, caemhcaiq sam lwgnyez cij ndaej doxlwnz bae ganj haw.

（4）

五

每来一个顾客，我的心跳就加快许多，恨不得他们一下子买光我们家的木薯。当阳光照在身上感觉有些凉意的时候，总算卖出去了一袋木薯。买家是个中年大叔，中等身材，衣服洗得发白，裤子有两处补丁，脸庞圆润，笑声爽朗。他没有讲价，一角二分钱一斤，一袋五十多斤，付完钱扛着就走，还不忘说“好卖、好卖”这些吉利话。卖出去这袋，我感觉到父母明显松了一口气，而那飘香的米粉也算有了着落。

母亲小心地拿出一元钱，和父亲交代几句话，然后拉着我的手，穿过已不太拥挤的街道，朝粉店的方向走去。母亲点了两碗粉，每碗五角钱。可能是粉的味道实在太好，抑或是实在太饿，一碗热烫烫的粉，我们吃得连汤都不剩，甚至感觉还能再吃一碗。

吃完粉回到摊点，我发现木薯只剩下两袋。父亲说，一角钱一斤也卖了，要不然就快散场了。母亲没有说话，算是默认了。父亲拿了五角钱，也去吃了一碗粉。我估计他更饿，毕竟搬运、赶马的体力活都是他做的。

吃过粉，我们都心满意足，觉得再多等一下也无所谓，焦虑感少了很多。快三点的时候，街上的人已所剩不多，大部分都回家了，个别近的还在街上转悠，感受集市最后的热闹。眼看就要散场，那个搞批发的老板又来了，他只肯给八分钱，还说再不卖等下挨拿回家之类的风凉话。父亲和母亲商量后，认为这样卖不值得，生意最终还是没有做成。

可是，不卖怎么办呢？母亲盘算了一下，这个时候卖出去的可能性很小了。如果寄存在月里街，等下个集市再来卖，倒是一个很好的办法，可这街上又没一个熟人，下个集市能否卖得出去也是未知数。大人们的忧虑，不是没有道理，下个集市要等三天，又要爬坡走路，来回折腾不好受。

太阳已近山头，很快就要沉下去，余晖下的街道冷冷清清的。母亲说，只能拿到兴仁坳舅舅家寄存，那里离月里街五六公里，还算方便。我们很不情愿地收了摊。父亲很快就架好了马鞍。离开之前，母亲去猪肉摊买了一些最便宜的“肥板”和碎肉，还买了两根油条和两个小苹果。等下回到家，哥哥和弟弟看到这些油条和苹果，一定是很开心的。

路上几乎没有了行人。公路边的树长得很茂密，特别是在几处拐弯的地方，从杉木林、茶树林吹出来的风凉凉的，有些阴森森的感觉，我很害怕，紧紧攥着母亲的手。父亲赶着马走在最前面，马的铃铛声清脆悠远。马不时回头看看自己背上的货物，然后低着头喘着粗气，卖力地往前走。

到达兴仁坳口舅舅家时，天已快黑了。我们一刻也不敢耽搁，抓紧把两袋木薯卸到他家里屋的角落，寒暄几句后，就匆匆往家赶。从这个坳口开始就全是泥巴小路了，而且一直下坡，要路经两个瑶寨，蹚过马家沟，还有几处坟地，当快到达武仁洞的大水塘时，我们才算松了口气。

远远地，我就看到两个熟悉的身影在水塘边的引水渠上向我们挥手，那准是十一岁的哥哥和七岁的弟弟。我想，他们定是听到了马的铃铛声。母亲拿出油条和苹果给他们，每人一份，他们很快就吃了个精光，脸上洋溢着笑容，一副很满足的样子。

我因为得去赶集，又在街上吃了粉，所以没得吃。在我们家，有一个特殊的约定，那就是得去赶集的人不能再分吃买回来的零食，而且三个小孩只能轮流去赶集。