Duzmeuz ndaw ranz lix ndaej cib bi gvaq, dwg duz meuz gyaeu ndeu. De gvaigvetgvet, daengx ciuh cungj youq ranz dou, ngoenzngoenz ninz youq henz dinghfeiz, daengz dai goj mbouj lumj meuz wnq yienghde laeglemx deuz bae bo bae baq dai youq gizde. Daengx ciuh seizseiz cungj youq ranz dou.
Bide, duz meuz neix lij iq, meuzmeh cix daiq gyoengq meuzlwg ndeu youq gongnyangj ranz dou youq. Baeuq gou simndei hozsoh, ngoenzngoenz aeu haeuxngaiz gw gyoengqde, ndaw ranz haeuxngaiz noix lai, ciengx vunz cungj mbouj gaeuq. Doeklaeng, doengh gij meuz neix yied ngoenz yied majhung, bouxcawj duzmeuz daeuj umj gyoengqde ma ranz. Bouxcawj ce duz meuz ndeu hawj dou, yienghneix daeuj gyo’mbaiq dou ciuqgoq gyoengq meuz neix, duz meuz de couhdwg duz meuz seizneix.
Duz meuz neix gvai lai, ciengzseiz buet bae canghaeux ndaw ranz gyomq youq, ngoenzngoenz cungj gaeb ndaej nou. Duzmeuz goj miz “simgei”, baeznaengz gaeb ndaej duznou de mbouj sikhaek gwn roengz dungx bae, de gamz duz nou vunqsieng rim ndang yaek dai haenx naihnaih byaij haeuj rogding, caj bouxcawj yawjraen de gaeb ndaej nou le, de caengj buet bae goxciengz gwn duznou. Duz meuz neix ndaenggon lai, hix dwggyaez lai. Hojsik, duz meuz neix dwg duz “meuzmaiq”, bazlwg geij baez cix rodlwg geij baez, miz geij baez seng okdaeuj mbouj geijlai nanz, doengh gij meuzlwg neix cix daicaeux lo. Ciuhvunz de “mbouj lwg mbouj lan”, siliengz raixcaix.
Duzmeuz dai mwhde, daxmeh moek de youq laj goek faex- gahdaemq(faexsanhcah). Ngoenzde gou bae langh yiengz, byaij gvaq go faexgahdaemq haenx, gou naengh youq laj goekfaex riengz duzmeuz gangjgoj nanznanz bae.
Gou naeuz, meuz ha, danghnaeuz ciuhlaeng mwngz dakseng le, mwngz gaej guh meuz lo, gou muengh mwngz guh bouxdangsaeh, guh yencangj ceiq ndei. Guh bouxdangsaeh ndei raeuh, guh yencangj vifung raeuh. Danghnaeuz mwngz caen guh saeq dang guen dahraix, mwngz cix ngoenzngoenz ndaej gwn gij noh gyaez gwn haenx lo. Gou roxgeiq, cawzliux nohnou, mwngz ceiq gyaez gwn nohsamcaengz. Hoeng, baeznaengz mwngz raeg gwn noh, cungj deng dou ndaq, naeuz mwngz mbouj dwg duz meuz ndei nauq. Danghnaeuz mwngz guh saeq dang guen le, mwngz naemj gwn noh cix gwn noh, mbouj miz vunz gamj ndaq mwngz, caemh mbouj miz vunz gamj bongx mwngz. Caemhcaiq lij miz vunz cingj mwngz gwn noh ndei dem bw, lij ndaej gwn laeujndei laeujbengz dem bw. Mwngz guh duzmeuz baenzciuh, haengjdingh mbouj ndaej gwn laeuj gvaq. Meuz ha, ciuhlaeng mwngz dang hak ndei gvaq.
Danghnaeuz daengz laeng mwngz ndaej guh yencangj yienh raeuz dahraix, gou mbouj gouz mwngz daeuj ndaw ranz yawj gou, mwngz goj roxndeq, baeuq senq mbouj youq gvaq, boux vunz gouq mwngz haenx senq mbouj youq gvaq, mwngz dauq ranz goj gag raemxda lae ndwi, mwngz baez daej gyoengqdou cix doeknaiq, yienghneix goj mbouj ndei nauq, mwngz naeuz deng lwi? Gou caemh mbouj gouz mwngz bang ndaw ranz guh gijmaz. Mwngz rox lwi, dangj doiq raeuz ndei dangqmaz, hawj gak cungj gak yiengh boujdiep hawj gyoengqraeuz. Banneix, dangj caeuq cwngfuj lij banggungz dem, coengh raeuz gvaq ngoenz ndei ngoenz van. Ndwenngoenz raeuz ndei gvaq gaxgonq lailai.
Daxmeh ciengzseiz dwen daengz mwngz, de naeuz, danghnaeuz mwngz lix daengz ngoenzneix cix ndei lai lo. Yienghneix mwngz cix ndaej gwn noh ndei lo. Dou doiq mbouj gvaq mwngz dahraix, baezbaez cungj hawj mwngz henx ndok. Bi doeklaeng, heuj mwngz henx ndok mbouj ndaej gvaq, ndang mwngz byombyatbyat. Da goj raiz, yawj doxgaiq yawj mbouj seuq, duznou goj gaeb mbouj ndaej saek duz. Mboengqde, mwngz dwgrengz lai. Mbouj naeuz gijneix lo. Meuz ha, mwngz seizneix yietnaiq ba, ciuhlaeng dakseng guh hak le, mwngz cix youq ndei gwn van lo.
Meuz ha, mwngz guh hak le gou ngaeuq mwngz yiengh saeh ndeu, gou muengh mwngz coengh gou. Mwngz mbouj ndaej okdou bae dieggyae gvaq, mwngz aiq mbouj rox, siujyoz mbanj raeuz lij lw it nienzgaep ngeih nienzgaep song aen ban, gijwnq cungj bae gwnz haw doegsaw lo. Gyoengq lwgnyez byaij roen gyae’gyanggyang bae hwnjdangz. Seiznit, mbwn caengz rongh, gyoengqde cix gaem aen dendungz mo laep bae ranzhag. Rumznit bongj dek bongj hawq aen naj gyoengqde. Seizndat, baez doek fwnraq, raemxdah cix hwnj, gyoengqde cix deng saemh gvaq daemz gvaq dah. Gij roen byaij bae ranzhag haenx myag lai hoj byaij lai. Engq cuet dwg siujyoz mbanj raeuz cijmiz boux lauxsae ndeu ndwi, song aen ban caemh boux lauxsae ndeu, guenj mbouj liux hagseng, ciengzseiz miz hagseng guhcaeg deuz okbae guhcaemz, lauxsae goj mbouj miz banhfap, bohmeh lij engq yousim dem. Ndigah, gou muengh daengz seizde mwngz baij boux lauxsae ndeu hawj mbanj raeuz. Gou cingznyinh, aen siujyoz gaiqraeuz ndukrwix dahraix, miz haujlai lauxsae mbouj nyienh daeuj. Hoeng, gyoengq vunzmbanj raeuz cungj aeueiq lauxsae raixcaix. Danghnaeuz miz boux lauxsae ndeu daeuj dem, gyoengq lwgnyez cix hag ndaej lai ndei di. Aen saeh neix dwg saehndei.
(1)