Sawqmwh yaep ndeu, miz ndaek vunzsai sangsang he, gaekriri buet coh mbiengj dou neix, de gwed aen daehnizlungz ndeu, mbouj gangj couh rox ndaw haenx dwg maenzfaex. De cuengq sing daih hemq coh bouxbaijdan henz dou:“Baenzlawz baenzneix gai hawj gou a? Maenzfaex daejdaeh caengz hawq, doiq cienz hawj gou! ”Bouxbaijdan haenx lij ceng gangj：“Mbouj gojnaengz ba！Maenzfaex ranz gou dak ndaej hawqsauj bae lo！”Ndaek sangsang haenx euqgangj：“Gou ngamq youq giz mwngz neix cawx, nanzdauh mwngz mbouj nyinh a? ”Doq gangj doq iet fwngz haeuj daeh vax ok saenj maenzfaex ndeu, hawj bouxbaijdan yawj. Maenzfaex saedcaih mbouj gaeuq sauj, lij miz di fatmwt hwnjmoengj. Song mbiengj cungj dwg vunz ndaw mbanj, hix mbouj caiq ceng lai le. Bouxbaijdan mbouj miz vah gangj cix naj ndingdit doiq cienz lo.

Ndaek sangsang haenx raen ndaej doiq cienz hawj de, hix mbouj caiq gauxcauj. De mbat rezda aen dan ranz dou, liuxcix yamqriengj byaij gvaqdaeuj, vax geij saenj maenzfaex euj yawj, maenzfaex euj daeuj byotbyat, de naeuz：“Maenzfaex baenzneix cij dwg dak sauj ne, yawj daeuj hix ndei. ”Daxmeh gipmuengz dongx ndei de, hoeng, de doeklaeng hix nyeux naj byaij deuz, daxmeh youh gai mbouj ok saek saenj.

Dou cungj gig gwnhiq damqheiq.

Seiq

Ciengzciengz dwg gwn caeuz le, daxmeh couh hainduj baij yinvu hawj dou——Gvet naeng maenzfaex. Daengx aen ranz, ngamq miz aen daeng cibhaj vax ndeu daeuj ciuq rongh, ronghdaeng monmuemq, lumjnaeuz gig baeg, de roengzrengz hai da yawj, hawj dou caez ndaej de ciuq. Doengh gij maenzfaex ngamq sou haenx, baenz bo baenz bongj, doi youq laj aen gvih hung gaeuq gokciengz, mizmbangj maenzfaex nem namhhenj, mizmbangj lij faen ca bae, lumjbaenz nyauj iugvaiq.

Vih fuengz dou gvaqhoengq, daxmeh faen maenzfaex baenz bongj, boux ndeu gvet bongj ndeu, bouxlawz sien gvet liux couh ndaej sien ninz gonq. Yienghneix, bouxboux cungj baij ndei yiengh, yungh gij duk ceiq swnh fwngz daeuj gvet. Gij naeng maenzfaex saeknamhhenj de riengz sing cucat doekcazcaz, luenh mbinfwfw, buenxriengz aen daeng ndingndi’ndi caez bibuengq. Yienghneix gvet bae gvet dauq, gen dou mbouj nanz couh gauxnanq bae, baegnaiq hix riengz laeng gaen daeuj, yied gvet yied ienq hwnjdaeuj. Daxmeh swngzgei riunyumj cam dou：“Dwg doegsaw naiq, cixnaeuz dwg guh hong naiq a? ”Dingqnyi gij vah daxmeh, dou ngoenz beij ngoenz roxndeq bouxlaux naemj maz ngawz maz, mboujgvaq dwg muengh dou naeknet doegsaw, cograwz ndaej byaij ok rog bae.

Mbouj miz cungbiuj, hix mbouj miz densi, dou hix mbouj rox gvet geijlai nanz, gagrox bongj maenzfaex noix bae byongh lai lo, daeng yied daeuj yied amq, ndaw gyaeuj hix mbouj rox naemj gijmaz, fwngz lij gvet, gyaeuj cix ngaek hwnj ngaek roengz, daxmeh raen dou yaek ninz dahraix le, couh hai bak naeuz dou, bae swiq ndang cix ninz ba. Nyi daengz coenz vah neix, dou sikhaek ndang mbouj naiq gyaeuj mbouj naek lo. Dou baenzlaenz cuengqcangq maenzfaex ndaw fwngz, doxsing aeu doengj, daek daeuj byongh doengj raemx gyoetsisi ndeu, bae rog ranz swiq ndang. Mbouj miz genjhom, dou couh yungh sijyihfwnj daeuj swiq ndang, byoem caeuq naengnoh deng coeg byaeng nding bae, dou aeyo hemq geij bak, liuxcix yaengx doengj raemx sox gyaeuj roengz laj, couh swiq ndei lo.

Banhwnz ndaw bya, gig vieng gig laep, ciengzseiz ndaej raen ronghrib. Dou mizseiz couh dawz di ronghrib cuengq youq ndaw aen bingz gingq, venj youq ndaw dingj riep, gij rongh lwgmyanmyan haenx ndaej ciuq rongh daengx aen congz. Dou gig maij gaeb ronghrib daeuj guhcaemz, seizneix guh hong naiq lo, baenzlawz lij miz sim naemj guhcaemz a? Ringxroux hwnj mbonq couh ninz ndaek, duzma gizgyae raeuq yied hap, dou ninz ndaej yied caem.

Moix gvet liux bongj maenzfaex ndeu, couh yaek daeh daengz baihrog dak, lij aeu cuengq daengz gwnz laeuzfaex aeuj, hawj de hawq sauj liux bae, cij ndaej yo nanz mbouj dwnqmot. Dak maenzfaex aeu yungh aen swx cukmoeg san haenx, lumj aen ndoengj, haemq hung, raez song mij, dou heuh de guh “yauzsieng”. “Yauzsieng” hix ndei dak haeuxdaeq、haeuxgok、maenzfaex、duhhenj、haeuxduh, mwh gvaq cieng lij ndaej yungh de daeuj deq ceiz, mizmbangj engqlij aeu ma guh mbonq hawj bouxhek ninz. Youq aen nienzdaih mbouj miz suijnizbanj haenx, ranzranz cungj aeu haedgyok song sam aen “yauzsieng”.

Gij ndit ndaw bya gig dijbauj, ngoenznaengz banhaet gouj diemj cib diemj cij ndaej ciuq daengz henz ranz, lajbyonghngoenz sam seiq diemj couh doekbya. Maenzfaex gvet naeng le, couh baenzneix dinghdingh youq ndaw “yauzsieng”, caj ndit daeuj dak, saek hix daj hoengzoiq ceiq codaeuz menhmenh bienqbaenz aeujnding. Daengngoenz doekbya le, dou couh caeng haeuj ndaw daeh sou ndaw ranz bae, dak ndaej cib geij ngoenz le couh sou gwnz louz aeuj. Gangj caen, hix mbouj yungh daegdeih aeuj, ranz dwg ranzfaex, coemhfeiz cawj haeux gag miz ien hwnjbae, de couh gag ndaej aeuj lo, lij ndaej fuengz baenz non. Gwnz laeuz maenzfaex yied lai, gwnz naj bouxlaux couh yied hai. （3）

突然一个高个子男人怒气冲冲地朝我们这个方向奔来，他肩上扛着一个尼龙袋，不用说里面装的肯定是木薯。他朝我们旁边的摊主大声说：“为什么这样卖给我？袋子底下的木薯没干，退钱！”摊主争辩说：“不可能吧！我们家的木薯是干的啊！”高个子男人说：“我刚才在你这里买的，难道有假吗？”边说边伸手到袋子中部捞起一节木薯，向摊主展示。木薯确实不够脆，还有一些发霉的迹象。摊主是农村人，买木薯的也是农村人，大家也没争论太多。摊主有些羞愧地退了钱。

高个子男人见退了钱，也就不再纠缠。他朝我们摊瞟了一眼，然后快步走过来，拿起几根木薯就折起来，木薯发出“咔嚓”脆响，男人说：“这个木薯才干嘛，成色也不错。”母亲连忙热情地招呼他，不过，高个子男人还是走了，生意没做成。

我们都重重地叹了一口气。

四

往往是晚饭后，母亲就开始“布置任务”——刮木薯皮。整个屋子，仅由一个十五瓦的灯泡照明，灯光暗淡，好像很累的样子，它努力睁着眼，让我们都能分享光亮。那些刚收回来的木薯码成了小山丘，堆在屋角破旧的大柜子下方，有的木薯沾有黄泥，有的还分叉，好像妖怪的爪子。

为了防止我们“磨洋工”，母亲给每个人分了一堆木薯，谁先刮完就可以先睡觉。于是，大家摆开阵势，使用最顺手的竹片来回剐蹭。土黄色的木薯皮在“唰唰唰”的摩擦声中快速掉落，到处飞舞，伴随着昏黄的灯光一同摇曳。在这样重复来回中，我们的手臂很快就酸了起来，疲劳感也接踵而至，埋怨的情绪也逐渐增长。母亲就趁机笑嘻嘻地问我们：“是读书累咧，还是做工累啊？”从母亲的话中，我们也慢慢懂得大人的良苦用心，无非就是希望我们好好读书，将来能够走出大山。

没有钟表，也没有电视，我们也不知刮了多久，只晓得小山丘少了一大半，灯光越来越暗，意识也逐渐模糊，手在刮着，头却上下点个不停。母亲见我们真的困了，就发话说，去洗澡睡吧。一种得到解脱的感觉，瞬间让我们来了精神。我们立刻放下手中的木薯，争着去拿水桶，舀上大半桶冰冷的山泉水，到屋外的偏厦冲凉。没有香皂，我们就用洗衣粉来洗澡，头发和皮肤被刺得辣辣的，我们“哎哟哟”地叫上几声，然后举着水桶从头上淋下来，就算完事。

山里的夜，很静很黑，常能看到萤火虫。我们有时会抓一些萤火虫放在透明的玻璃瓶子里，挂在蚊帐的顶部，泛黄的亮光能照亮整个床铺。我们很享受捉萤火虫带来的乐趣，可眼下干农活累了，哪里还有心思？一骨碌爬上床就睡，远处狗的叫声越大，我们睡得越沉。

每刮完一批木薯，就会拿到屋外晒，还要放到木楼上熏，让它完全脱水，可以长期保存。晒木薯需用竹子编制的大晒筐，类似于簸箕，个头较大，直径达两米，我们称之为“窑箱”。“窑箱”是晾晒玉米、稻谷、木薯、黄豆、饭豆最好的工具，过年时还可以用它来摊凉糍粑，有的甚至用来给客人当床铺睡。在没有水泥地板的年代，每家每户都得箍上两三个“窑箱”。

山里的阳光很珍贵，每天早上九点十点才能照到屋边，下午三四点就下山。脱了皮的木薯，就这样静静地待在“窑箱”里，享受着阳光的曝晒，颜色也从最初的粉紫色慢慢变成深棕色。太阳下山后，我们就用袋子装好收回屋中，反复晾晒十几天后就拿到楼上熏。其实也无须特意熏，住的木楼，烧火做饭冒出的烟会往上飘，自然就熏成了，还能防虫。木楼上的木薯越多，大人们笑容也越多。