第十四期

原文：

1941年5月7日，日军集结十余万重兵，动用百余架飞机、数百门重炮，发动了对中条山的猛攻。东线、北线、西北线友军相继溃退，唯西线寸性奇部如定海神针，死死顶住日军的狂攻。

战至10日正午，寸性奇右腿被炸伤，但他看也不看，只管指挥战斗。在率军冲锋中，他胸部与左肩中弹，腰部负伤，已不能行走。营长李振邦见他伤势很重，请求带兵守护。寸性奇挥手要李振邦等迅速突围，说：“毋以我累。”

13日晨，中条山的炮火撕裂了黎明，寸性奇以重伤之躯，指挥余部冲出胡家峪。后至毛家湾阵地上，又遭日军重重拦截，炮火猛烈，夺路不得。寸性奇左腿被炮弹炸断，血染焦土。深知最后的时刻来临，他拒绝拖累部下，从容自戕，壮烈殉国，将四十六载的生命，献给了中条山的抗日烽火。1942年，寸性奇被当时的国民政府追晋为陆军中将。

早在战云密布的5月初，他已写下给妻子罗树勤的绝笔信：“受命驻防以来，早已将中条山视为殉国之处，自无所惧者。余战死于此，正是军人所应承职责，一生戎马征战，能为国战死，即为余之幸事，可无憾此生矣。”

信中对年近九旬老父的牵挂、对妻儿清贫度日的愧疚，字字锥心，却更衬托出他为国捐躯的决绝：“身后抚恤金悉数捐献国家……吾家本是家徒四壁，汝等度日之难，余何尝不知，然而今日国难未止，汝等惟有艰苦以度日。”

——新华每日电讯3版 要闻《寸性奇：为国战死，无憾此生》（节选）

译文：

It

1941 nienz 5 nyied 7 hauh, Yizbwnj ginhdui doxcomz cib lai fanh binglig, doenghyungh bak lai gyaq feihgih、geij bak monz daihbauq, haenqmengx gunghoenx Cunghdiuzsanh. Gij bing raeuz doengsienq、baeksienq、saebaek- sienq doxgaen doxriengz boedbaih doiqdauq, cij lw saesienq aen budui Cun Singgiz lumj dingh haij saenzcim, laihdai dingj dwk gij guengzgung bing Yizbwnj.

Hoenxciengq daengz 10 hauh banringz, ga’gvaz Cun Singgiz deng caq sieng le, hoeng de yawj hix mbouj yawj, cijguenj cijveih candou. Youq mwh daiqbing cungfung, aek de caeuq mbaqswix de deng bauqdanz nyingz sieng, hwet de hix deng dwk sieng, gaenq byaij mbouj ndaej lo. Yingzcangj Lij Cinbangh raen gij sieng de gig naek, cingjgouz daiqbing daeuj henhoh de. Cun Singgiz vadfwngz heuh Lij Cinbangh daengj vunz vaiqvaiq cung okbae, gangjnaeuz:“Gaej deng gou lenzlei.”

13 hauh haetromh, gij feizbauq Cunghdiuzsanh ciuq rongh le mbwnmomj, Cun Singgiz deng sieng gig naek, vanzlij cijveih lajfwngz de cung ok Huzgyahyi. Doeklaeng youq Mauzgyahvanh cindi gizde, youh deng bing Yizbwnj caengzcaengz laengz dwk, bauqfeiz haenqmengx, dued mbouj ndaej loh cung okbae. Gaswix Cun Singgiz deng bauqdanz caq goenq le, lwed nyumx gij namh remj. De gaenq roxdaengz seizneix dwg ceiq doeklaeng sengmingh de lo, mbouj nyienh nangqdaz lajfwngz de, couh mbouj vueng mbouj muengz, gaggaj bae, hungmbwk vih guek vutmingh, dawz gij sengmingh seiqcib roek bi, soengq hawj gij cancwngh gang Yiz Cunghdiuzsanh haenx. 1942 nienz, Cun Singgiz ndaej gozminz cwngfuj seizde bouj daezswng guh luzginh cunghcieng.

Caeux youq 5 nyied codaeuz hoenxciengq deihyaenyaen haenx, de gaenq sij fung saenq ciedbit hawj mehyah de Loz Suginz:“Gou daj ciepsouh minghlingh capsouj youq gizneix doxdaeuj, caeux couh dawz Cunghdiuzsanh yawj baenz gizdieg vih guek vutmingh, swhyienz gijmaz cungj mbouj lau lo. Gou hoenxciengq vutmingh youq gizneix, cingq dwg gij cizcwz bouxbing wngdang rapdawz he, ciuhvunz daiqbing hoenxciengq, ndaej vih guekgya hoenxciengq dai bae, couhdwg gij saehndei gou, ciuhvunz gou mbouj miz maz hojsik lo.”

Ndaw saenq de gvaqniemh daxboh geq gaenh goujcib bi、najmong lwgyah hojndoq gvaq ngoenz, cihcih coeg sim, cix engq dak ok gij gietsim de vih guekgya vutmingh:“Gou dai le, ndaej gij cienz ciengxranz, cienzbouh gien hawj guekgya……Ranz raeuz bonjlaiz couh gungz dwk ngamq miz seiq bik ciengz, sou gvaq ndwenngoenz gig haemzhoj, gou youh yienghlawz mbouj rox ne, hoeng seizneix guekgya hojnanz mbouj dingz, sou cijndaej haemzhoj gvaq ndwenngoenz. ”

（上林县： Bwz Caijlanz/白彩兰）

Ngeih

1941 nienz 5 nyied 7 hauh, Yizbwnj comzbing cib geij fanh, hai bak lai gyaq feihgih、 geij bak monz bauq, doiq Byacunghdiuzsanh hoenxdwk hwnjdaeuj. Gij bing baihdoeng、baihbaek、baihsaebaek laebdaeb deng dwkbaih, cij lw baihsae aen budui Cun Singgiz lumj goengq bya hung ndaw haij nei, dailix cungj dingj youq maenhriri, mbouj hawj bing Yizbwnj hoenx gvaqdaeuj.

Hoenx daengz 10 hauh banngoenz, Cun Singgiz ga’gvaz deng bauqdanz caq sieng lo, hoeng de lienz yawj cungj mbouj yawj saek da, aen sim de cij ngeix guhlawz cijveih vunzlai doxhoenx. Youq daiqbing cung hwnj ciengz bae dwk vunzdig seiz, aen aek caeuq mbaqswix de cungj deng lwgmax dwk deng, hwet de hix deng sieng, gaenq byaij mbouj ndaej lo. Yingzcangj Lij Cinbangh raen de sieng naek, couh cingjgouz daiqbing soujhoh de, hoeng Cun Singgiz vadfwngz heuh Lij Cinbangh gyoengq vunzlai aeu vaiqdi daiqbing cung ok aen gvaengh vunzdig humx haenx bae, de naeuz：“Gaej leix gou, mboujne sou couh deng gou gaz youq lo.”

13 hauh haetromh, gij singbauq Byacunghdiuzsanh yiengjsagsag, Cun Singgiz ndang de sieng naek, hoeng de lij cijveih gyoengqvunz lw roengzdaeuj haenx cung ok Huzgyahyi. Doeklaeng daengz aen ciengzdieg Mauzgyahvanh, youh caiq deng bang bing Yizbwnj baenz caengz baenz caengz lanz roengzdaeuj, deng daihbauq dwk, deng feiz hung remj, gij singcungq singbauq yiengj lumj mbwn yaek doemq nei, de yaek cung okbae cungj mbouj ndaej. Cun Singgiz gaswix deng daihbauq caq raek, lwed laefofo, lae roengz gwnz namh bae, nyumx ndaej gwnz namh hoengzfwdfwd. De roxnyinh diuz mingh swhgeij couh yaek vut youq gizneix, mbouj naemj sinhoj bang vunz lajfwngz, gag aeu mingh bae soengq hawj guekcoj lo, dawz diuz mingh 46 bi haenx hawj gij saehnieb dwk Yizbwnj laeng Byacungh- diuzsanh. Bi 1942, Cun Singgiz ndaej daengz gozminz cwngfuj dangseiz nyinh swng guh luzginh cunghcieng.

Caeux youq mwh ndwen 5 cogeiz lij doxhoenx haenqdingding， de gaenq sij fung saenqduenh he hawj bouxyah de Loz Suginz, ndaw saenq raiz naeuz：“Daj ciep daengz minghlingh hendieg daeuj, gou caeux couh dawz Byacunghdiuzsanh yawj guh dieg gou vutmingh haenx, gou mbouj lau dai. Gou dai youq ciengz doxhoenx neix, cingq dwg gij cizcwz bouxbing, ciuhvunz gou dangbing hoenxciengq, ndaej vih guekcoj vutmingh, dwg gij saeh miznaj he, ciuhvunz gou mbouj miz maz doeknaiq gvaq.”

Ndaw saenq raiz miz gij ngeix daxboh goujcib bi haenx、gij nyaenq doiq lwgyah gvaq saedceij haemzhoj haenx, coenzcoenz lumj fag cuenq nei camz haeuj simdaeuz bae, gij cingzngeih neix engq yienh ok de it sim gietdingh vih guekcoj vutmingh：“Gou dai le, ranz raeuz ndaej gij ngaenz cwngfuj boujhawj he, sou yaek aeu cienzbouh soengq hawj guekcoj……Gou rox ranz raeuz cungj dwg hoengqvang’vang, sou gvaq saedceij hix haemzhoj raixcaix, hoeng ngoenzneix guekcoj raeuz lij miz nanh, sou cijmiz sinhoj gvaq saedceij cijbaenz.”

（平果市:Vangz Siujyinh/黄小音）

Sam

1941 nienz 5 nyied 7 hauh, bing Yizbwnj comz le cib lai fanh, aeu bak lai gyaq feihgih、 geij bak aen daihbauq, doiq Cunghdiuzsanh fatdoengh gunghoenx. Doengsienq、baeksienq、saebaeksienq bing cungj baih le, lij miz saesienq bouh Cun Singgiz lumj baed baek dingh youq haij, gaenjmaenh dingj ndaej vunzdig.

Hoenxciengq daengz banringz ngoenz 10, ga’gvaz Cun Singgiz deng caq sieng, hoeng de yawj hix mbouj yawj, cijguenj cijveih candou. Youq seiz daiqbing cungfung, aek de caeuq mbaqswix cungj deng nyingz, hwet ngaiz sieng, gaenq byaijloh mbouj ndaej lo. Yingzcangj Lij Cinbangh raen de sieng gig naek, cingjgouz daiqbing bae soujhoh. Cun Singgiz vadfwngz hawj Lij Cinbangh daengj vaiq cung ok rog, naeuz: “Gaej aenvih gou deng nangq.”

Haetromh ngoenz 13, Cunghdiuzsanh feizbauq mwh mbwnmomj couh yiengj lo, Cun Singgiz yungh ndang sieng gig naek he, cijveih bing lw bongh ok Lueghuzgyah. Daengz dieghoenx Mauzgyahvanh, youh deng Yizbwnj laengzdawz, feizbauq gig mangx, mbouj ndaej cung okbae. Gaswix Cun Singgiz deng caq raek lo, lwed lae mbouj dingz. De roxnyinh seiz satlaeng daeuj lo, mbouj siengj nangq gij lajfwngz de, gaggaj bae, seiqcib roek bi de couh soengq mingh youq Cunghdiuzsanh, bae dingj Yiz hoenxciengq. Bi 1942, Cun Singgiz ndaej gozminz cwngfuj seizhaenx fung baenz luzginh cunghcieng.

Youq 5 nyied co hoenxciengq, de couh sij saenq ciedbit hawj yah de Loz Suginz: “Ciepsouh minghlingh capfuengz daeuj, gou couh dawz Cunghdiuzsanh yawj baenz dieg dai, cix mbouj lau gijmaz. Youq gizneix dai dwg cizcwz bouxbing, baenzciuh hoenxciengq, ndaej vihliux guekgya dai, dwg saeh’angq, baenzseiq couh mbouj miz ienqhoij lo.”

Ndaw saenq sij ok de gvaqsim bohgeq, raen lwgyah gvaq ndaej sinhoj hix gag najmong, cihcih hawj vunz simsenz, hoeng engqgya yienh ok gij gietsim de vih guekgya vutmingh:“Gien gijngaenz bangcoh guekgya……Ranz raeuz bonjlaiz gungzhoj, sou gvaq ndaej hoj gou baenzlawz mbouj rox, hoeng seizneix guek engq nanz, sou cijndaej sinhoj gvaq saedceij.”

（靖西市：廖小莉/Liu Siujli）

（5）