Seiqgyaiq mbouj doengz dem lo, seizneix vunz caeuq doihduz、duznyaen dox beijak, mbouj doengz doenghbaez lo. Duzlingz coengmingz caeuq doengh duz nyaen haenx lumjnaeuz hix rox hingzseiq bienq ndaej doiq gyoengqde mizleih, baenzneix, ciengzseiz daeuj caeg haeux gwn, vunzraeuz dauqfanj mbouj gamj doiq de guh gijmaz. Nuengxcaet lwnh gou, binaengz lienz gij haeuxyangz gyawj ranz, cungj deng nounaz、duzmbangq caeuq duzroeg engqlij miz duzlingz daeuj caeg gwn, gij reih haeuxyangz doenghbaez ndaej sou haj roek gyoi de, seizneix ciengzseiz cij ndaej sou song sam gyoi. Gyoengqde ak mbouj ndaej, dauqdaej guh mbouj daengz gyangngoenz gyanghwnz cungj maeuq youq henz reih hensouj. Caeklaiq seizneix gaenq mbouj lumj gaxgonq gwn donq ra donq, haeuxgwn hix mbouj dwg aeu haeuxyangz guh daeuz, ndaem haeuxyangz cix aeu daeuj guh swzliu ciengx mou ciengx gaeq lai, hoeng baenzlawz gangj hix dwg sied bae haeuxgwn. De hix gaenq hag vunz rog, aeu mbangjdi buh gaeuq dingj dwk daengj youq seiqhenz reih, maqmuengh ndaej miz di yungh, hoeng doengh duzlingz、 nouguk、duzmbangq、nounaz caeuq duzroeg, doiq gyoengqvunz seiqdaih youq gizneix、doiq benq dieg neix sugseg, engqlij doiq di “vaciu” yaeuhlox neix gaenq rox seuqsat lo, doengh gij “vunznyangj” godog youq seiqhenz reih haeuxyangz bibuengq neix, daemhdouz mbouj miz geijlai yunghcawq.

Sam

Nuengxcaet gaxgonq okrog bae dajgoeng, aenvih dajgoeng cij ndaej guenj swhgeij gvaq ndaej lai ndei di, cix mbouj ndaej gyalai souhaeuj hawj ndaw ranz, doeklaeng hixnaengz ma ranz ciengx yiengz caeuq ciengx mou. Song yiengh neix yienznaeuz aeu yungh rengz hung, hix gig dwgrengz, daegbied dwg ciengx mou, yaek aeu ngoenznaengz haet haemh gueng song baez, vihneix de baenzngoenz mbouj ndaej ok rog bae, lienz ganj haw hix deng daezgonq ganj ma ranz, mboujnex geij cib duz mou iek lai le caez swenjngaungau, daengx aen mbanj yaek deng nauh dwk youq mbouj baenz. Hoeng gyaqcienz mounoh haemq onjdingh, hawj de miz sim nyenghdingh yaek ciengx mou. Mboujgvaq fungyiemj caemh miz, geij bi gonq, ciengz mouraq Feihcouh de, hawj Nuengxcaet ca di couh mbouj dajsuenq ciengx mou dem lo. De seizhaenx ngeix mbouj doeng, Feihcouh deng mou raq, Feihcouh liz Mbanjlinzyi cien gyae fanh gyae, lij miz baenzlai goengqbya daeuj daengj, gij mouraq de cix baenzlawz buet daengz gizneix daeuj ne! Baihgwnz dungyenz fuengzre ndei, de mbouj saenq, doeklaeng geij cib duz mou dai bae dingzlai, de simnaiq raixcaix. Mouraq Feihcouh gvaqbae le, gyaqcienz nohmou youh youq mboengq ndeu bongh sang, baenzneix de youh yaek ciengx mou fadfad, gyawj geij bi neix, yienznaeuz loq doek di gyaq, hoeng cingjdaej maqhuz bingzonj, ndigah, de caeuq nuengxbawx youh ciengx baenz geij cib duz. Doiq Nuengxcaet daeuj gangj, ciengx yiengz ciengx mou mbouj yungh geijlai gisuz, gyoengqde cungj miz gingniemh, ciengx ndaej geij bi hix ciengx ok saek di lohsoq, ndaw ranz souhaeuj hix haemq onjdingh.

Daj “Gyanglueg” ma daengz ranz, gaenq yaek daengz banringz. Gou cuengq aen’gyoi, couh bae cawj haeuxringz, Nuengxcaet cuengq roengz gwed fwnz hung swnh roen gwed ma haenx, couh hainduj nyaengq cawj ngaizmou, yaek bae gueng mou. Aenvih mbouj miz vunz youq ranz, gij saeh neix cungj dwg dou gag bae guh. Nuengxcaet gyoengqde seizneix ciengx miz roek duz moumeh, hajcib lai duz moulwg, gaenq ciengx ndaej daengz song ndwen hung lo, cingq daengz seiz gwn lai maj vaiq. Doengh duz moulwg neix lumjnaeuz daegbied yungzheih iek, baenz ngoenz youq ndaw rienghmou hemq mbouj dingz, baez bae gueng gyoengqde couh doxciengj gwn, caemhcaiq vihliux ciengj gwn lij ciengzseiz doxhaeb doxhoenx. Seizneix gyoengqde dingqnyi gij sing dou ma daengz ranz, youh youq ndaw riengh doxhoenx doxnauh nyaengnyaeng, lienzdaemh mbouj dingz ok sing gig hung. Nuengxcaet naeuz doengh duz mou neix gvai raixcaix, gyoengqde ndaej nyi sing dou ma daengz ranz, couh engq nauhyied. Dou gaenq cawj haeuxngaiz ndei, Nuengxcaet gueng mou caengz liux, baenzneix gou couh bae yawj rienghmou, aen rienghmou de hwnq youq rog ranz liz mbouj gyae. Seizneix Nuengxcaet ciengx mou caen mbouj doengz gaxgonq lo, duzduz moumeh cungj miz aen riengh dandog ndeu, moix rongz moulwg baez gek cij couh hawj gyoengqde gag youq aen riengh ndeu, rienghmou baet seuqsetset, youq goxlox lij bu gohaz, gou rox baenzneix guh dwg hawj moulwg ninz ndaej raeuj ndang. Gvaiq mbouj ndaej doengh gij moulwg neix duzduz bizbwd mboengmbwt. Yawj ndaej ok, raen doengh gij moulwg neix cangqcwt diuqletlet doxciengj gwn mok, Nuengxcaet guh hong mizrengz, vuenheij dangqmaz. Duzduz mou aendungx luenzlulu, dou cix dungx iekngaungau, cingq yaek gwn haeuxringz, gwnz goengloh ndaw mbanj miz aen ci sam loek ndeu hai daeuj. Sohsoh hai daengz bakdou ranz dou dingz roengzdaeuj, miz doiq gvanbaz lajmbanj ndeu byaij roengzdaeuj, sijsaeq cam buenq ngoenz cij rox, boux vunzsai de laxlawz dwg Loz Huzlungz siujyoz doengzhag gou, dwg mbanj nden Mbanjbohcoz. Geij cib bi mbouj raen, bienq yiengh liux lo, nyinh mbouj ok de. Gyoengqde dwg daeuj cawx mou, aeu song duz. Dou heuh de caez gwnngaiz geij baez, daemhdouz dou caen iek raixcaix, yaek gwnhaeux gonq, menh daiq gyoengqde bae genj mou, hoeng gyoengqde baenzlawz cungj mbouj nyienh gwn, Nuengxcaet cijndei dingj dwk dungx iek daiq gyoengqde bae rienghmou genj mou. (4)

时移世易，如今人与禽、兽的力量对比已发生了颠倒。聪明机灵的猴子和其他飞禽走兽仿佛也知道了形势已变得对它们十分的有利，于是，对农作物的侵害也就屡屡发生，人反而不敢对它们怎么样。七弟告诉我，每年连房子附近地块上的玉米，都被田鼠、“飞虎”和鸟雀甚至猴子大量侵食，以往可以收到满当当五六个背篓的玉米地，现在往往只能收个两三背篓而已。对此，他们很无奈，毕竟不可能做到白天黑夜蹲守在地头。好在现在已经没有了青黄不接的日子，主要粮食也不再是玉米，种玉米主要是做养猪养鸡的饲料，但怎么说这也是一种损失。他也曾学外地人，用一些旧衣服撑着竖在玉米地的周围，希望能发挥一些恐吓的作用，但这对祖祖辈辈生于斯长于斯、对这里的沟沟壑壑早已了如指掌，甚至对人类这点蒙骗的“小伎俩”也已了然于胸的猴子、黄鼠狼、“飞虎”、田鼠和鸟雀来说，这些孤零零摇摆在玉米地周围的“稻草人”其作用实在是非常有限。

三

七弟是曾经外出打工过的，由于打工只管得了自己过得好一些，并不能给家里增加多少收入，后来就干脆回家养羊和养猪。这两项虽然很费劳力，也很辛苦，特别是养猪，需要每天早晚喂食两次，搞得他整天不能外出，连赶圩都得提前赶回来，否则几十头饥饿的猪集体发出的叫声，会把整个屯闹得不能安宁。但猪的市场行情比较稳定，倒也坚定了他养猪的信心。不过风险还是有的，前几年那场非洲猪瘟，让他差点放弃了。他当时就是闹不明白，非洲猪瘟嘛，非洲跟林玉屯离得天远地远，又有这么多大山挡住，那里的猪瘟怎么会跑到这里来呢！上面动员做好防范，他不信，结果几十头猪死了三分之二，一度叫他心凉到了底。非洲猪瘟过后，猪价又一度猛涨，于是他养猪的心情又被吊得老高，最近几年虽然市价有些回落，但整体来说还是相对平稳，所以，他和弟媳又养成了大小几十头的规模。对七弟他们来说，养羊养猪技术要求不是很高，他们都有这方面的经验，养了几年也养出了一些门道，家庭收入还算稳定。

从“江峦”回到家，已近午时。我放下背篓，就去做午饭，而七弟一卸下顺道扛回来的大捆柴火，就开始忙着煮猪食，准备喂猪。因为没人在家，这些事都得我们自己动手。七弟他们现在养有六头母猪，五十多只小猪崽，已经陆续到两个月大小了，正是吃得多也长得快的时候。这些小猪崽好像特别容易饥饿，整天在猪圈里叫唤过不停，一旦给它们喂食，就争抢着吃，而且为了争食还经常互相撕咬打架。现在它们听到我们回家的走动声，又在猪圈里打打闹闹，连续不停地发出很大的叫声。七弟说这些猪崽都很精明，它们听见我们回家的动静，就叫得更加欢。我的午饭已经做好，七弟喂猪的工作还没完成，于是我就来到建在屋子外面不远处的猪圈里看。现在七弟养猪真是比以前大不一样了，每头母猪都有单独猪圈，每一窝猪崽一旦断奶也给它们单独一间，猪圈都搞得干干净净，在角落里还铺着厚厚的茅草，我知道那是给小猪崽睡觉时保暖的。怪不得这些小猪崽个个体壮膘肥。看得出，见到这些猪崽活蹦乱叫又争抢吃食的强壮模样，七弟喂食干劲十足，情绪高涨。猪们一个个的肚子已经圆滚滚的，而我们却饿扁了，正要吃午饭，屯里公路上驶来一辆三轮车。径直开到我们家门前停下，下来一对农村夫妇，仔细问询半天才知道，男的原来是我小学同学罗湖龙，是隔壁波作屯的。几十年不见，都完全变了模样，认不出来了。他们是来买猪崽的，要两只。我们再三招呼他们一起吃饭，其实是我们已经很饿了，想先吃饭，再带他们去选猪，但他们无论如何都不肯吃，七弟只好忍着饥饿带他们去猪圈选猪。