第十三期
原文:
我幼时,即四十余年前,我乡端午节过得很隆重:我的大姐一月前制“老虎头”,预备这一天给自家及亲戚家的儿童佩带。染坊店里的伙计祁官,端午的早晨忙于制造蒲剑:向野塘采许多蒲叶来,选取最像宝剑的叶,加以剑柄,预备正午时和桃叶一并挂在每个人的床上。我的母亲呢,忙于“打蚊烟”和捉蜘蛛:向药店买一大包苍术白芷来,放在火炉里,教它发出香气,拿到每间房屋里去熏。同时,买许多鸡蛋来,在每个的顶上敲一个小洞,放进一只蜘蛛去,用纸把洞封好,把蛋放在打蚊烟的火炉里煨。煨熟了,打开蛋来,取去蜘蛛的尸体,把蛋给孩子们吃。到了正午,又把一包雄黄放在一大碗绍兴酒里,调匀了,叫祁官拿到每间屋的角落里去,用口来喷。喷剩的浓雄黄,用指蘸了,在每一扇门上写王字;又用指捞一点来塞在每一个孩子肚脐眼里。据说是消毒药的储蓄;日后如有人被蜈蚣毒蛇等咬了,可向门上去捞取一点端午日午时所制的良药来,敷上患处,即可消毒止痛云。——丰子恺《端午忆旧》(节选)
译文:
It
Mwh gou lij iq, couh dwg 40 lai bi gaxgonq, mbanj gou ciet duenngux gvaq ndaej gig hoenghhwd:Dahcej gou ndwen gaxgonq guh “gyaeuj duzguk”, yawhbwh ngoenzneix hawj gij lwgnyez ranz bonjfaenh caeuq ranz caencik raek. Bouxhujgeiq Giz Gvanh ndaw bouqnyumx, banhaet duenngux couh nyaengq guh yiengfuz:Bae rogdaemz yaeb haujlai mbaw yiengfuz daeuj, genjaeu gij mbaw ceiq lumj faggiemq haenx, caiq gya gaenzgiemq, yawhbwh mwh cingq banringz caeuq mbawdauz itheij venj youq gwnz mbonq moix boux vunz. Meh gou ne, nyaengq “oenq duznyungz” caeuq gaeb duzgyau:Bae ndaw bouqyw cawx baenz daeh hung canghcuz bwzcij, cuengq youq ndaw lozfeiz, hawj de fatok heiqhom, dawz haeuj moix aen fungh bae oenq. Doengzseiz, cawx haujlai gyaeqgaeq ma ranz, youq aenaen gyaeq gwnzdingj de cungj roq aen congh iq ndeu, cuengq duzgyau ndeu haeuj bae, aeu ceij fung congh ndei le, dawz gyaeq cuengqhaeuj ndaw lozfeiz oenq duznyungz bae cik. Cik cug lo, diq hai aen gyaeq, deuq gij seihaiz duzgyau bae, aeu gyaeq hawj gyoengq lwgnyez gwn. Daengz cingq banringz le, youh dawz bau yungzvuengz ndeu raix roengz ndaw vanj hung Laeujcauhingh bae, ndau yinz lo, heuh Giz Gvanh dawz bae cuengqhaeuj goxgex moix fungh ranz bae, yungh bak daeuj byoq. Byoq lw gij yungzvuengz nungz ne, yungh lwgfwngz diemj le, youq moix fajdou gwnzde cungj sij cih vangz; youh aeu lwgfwngz vax di ndeu caet haeuj congh saejndw moix boux lwgnyez bae. Dingqgangj dwg rom yw siudoeg; gvaqlaeng danghnaeuz miz vunz deng sipndangj ngwzdoeg daengj haeb lo, ndaej bae gwnz dou gved di yw ndei ngoenz duenngux banringz guhbaenz haenx, oep hwnj gizin bae, couh ndaej siudoeg dingz in lo.
(南宁市武鸣区:黄锦艳/Vangz Ginjyen)
Ngeih
Gou lij iq, hix dwg mwh seiqcib bi gaxgonq, youq mbanj gou gvaq ciet ngux nyied co’ngux gig nauhyied: Cejdaih gou youq ndwen gonq couh guh aen “gyaeuj duzguk”, bwh daengz ngoenz ciet ngux nyied co’ngux hawj lwgnyez ndaw ranz caeuq lwgnyez gyoengq beixnuengx dawz. Giz Gvanh youq ndaw ranznyumx, daj haetromh couh nyaengq aeu go yiengfuz bae guh faggiemq: De bae ndaw daemz aeu haujlai yiengfuz daeuj, leh gij mbaw soem lumj faggiemq nei, aeu faex guh gaenz, bwh daengz banringz caeuq mbawdauz itheij venj youq gyaeujmbonq moix vunz bae. Meh gou ne, hix nyaengq bae cauxfeiz “loemz nyungz” caeuq bae gaeb duzgyau, de bae ndaw bouqyw cawx daeuj bau canghcuz、bwzcij, aeu bae gwnz feiz iengj, hawj gij rang ok le, cij dawz haeuj moix aen rug bae loemz. Doengzseiz, lij bae cawx haujlai gyaeqgaeq, youq moix aen gyaeqgaeq baihgyaeuj de mbon aen congh iq ndeu, oet duzgyau ndeu haeujbae, cix aeu sa fung ndei, aeu bae aen lozfeiz loemz nyungz bae saz. Caj daengz gyaeqgaeq saz cug le, dawz duzgyau okdaeuj, aeu aen gyaeqgaeq baen hawj gyoengq lwgnyez gwn. Daengz banringz, daxmeh lij aeu bau yw yungzvangz hoed ce ndaw laeuj Cauhingh, hawj Giz Gvanh dawz haeuj moix aen rug bae, aeu bak byoq gij gokciengz, lw gij yungzvangz gwd de, couh aeu lwgfwngz caemj bae youq moix fajdou gwnzde sij cih saw vangz ndeu, lij caemj di ndeu oet haeuj congh saindw lwgnyez bae. Dingqnaeuz yienghneix dwg cwkbwh gij ywsiudoeg, ngoenzlaeng miz vunz deng duzsip roxnaeuz duzngwz haeb le, couh daj gwnz fajdou gvet aeu gijyw, baeng ce baksieng, couh ndaej siudoeg mbouj in lo.
(西林县:黄玉梅/Vangz Yimeiz)
Sam
Seiznyez gou, couh dwg seiqcib bi gaxgonq, ciet ngux nyied co’ngux, dieg dou gvaq ndaej gig nauhyied: Cejdaih daezgonq ndwen he guh “mauhgyaeujguk”, yawhbwh ngoenzneix hawj gyoengqnyez ndaw ranz、caencik ndaej daenj. Giz Gvanh bouxhong roengzromj bouqnyumxbaengz, haetromh ngoenz ngux nyied co’ngux nyaengq guh giemqyiengfuz:Haeuj ndaw daemzndoeng bae aeu dauq haujlai mbawyiengfuz, leh’aeu gij mbaw lumj giemq nei, gya gaiq damgiemq le, caeuq mbawdauz itheij, youq banringz venj hwnj gwnz mbonq moix boux vunzranz. Daxmeh gou cix nyaengq “coemh oenq nyungz” caeuq gaeb duzgungqgyau: Daj bouqyw cawx dauq canghcuz、bwzcij, coq gwnz lozfeiz coemh ok heiqhom le, dawz bae ndaw rug roemz duznyungz. Doengzseiz lij cawx dauq haujlai gyaeqgaeq, youq gwnzdingj moix aen gyaeq mbon aen congh iq ndeu, coq duz gungqgyau ndeu haeuj ndaw congh bae, aeu sa dienz bakcongh le, ce youq gwnz lozfeiz coemh canghcuz、bwzcij haenx, gyaeq sez cug le, dajhai, dawz duzgyau vut bae, gyaeq hawj gyoengq nyez gwn. Banringz cingq, dawz bau yungzvuengz ndeu dwk roengz ndaw duixlaeuj Cauhingh bae, ndau yinz le, heuh Giz Gvanh dawz bae giz gugged gak aen rug , aeu bak byoq amq laeuj he, gij laeuj byoq lw haenx, aeu yienghvix caemj, youq gwnz faqdou raiz cih vuengz,youh caemj di ndeu diemj haeuj saejndw lwgnyez. Dingqnaeuz neix dwg rom ywsiudoeg:Danghnaeuz ngoenzlaeng byawz deng duzsip duzngwzdoeg haeb, couh ndaej daj gwnz faqdou aeu gij ywsiudoeg ngoenz ngux nyied co’ngux banringz cingq guh haenx, bog dieg baksieng, couh ndaej siudoeg dingz in.
(百色市右江区:凌秀香/Lingz Siuyangh)
Seiq
Seiqcib bi gaxgonq, gou lij iq seiz, mbanj gou gvaq ciet duenngux gaeuq nauhyied gaeuq hoenghhwd lo:Caeux youq ndwen gonq cejdaih gou couh nyib guh daehhom “gyaeuj daihvuengz duzguk”, dajsuenq ngoenzde fat hawj gyoengq lwgnyez ndaw ranz caeuq caencik moix boux aemq aen ndeu. Ndaek Giz Gvanh ndaw bouqdiemq nyumx baengz nyumx buh, ngux nyied co’ngux gyanghaet ganj guh giemqbuz nyaengqfoedfoed:De bae aen daemz rog ndoi mbaet aeu haujlai mbaw canghbuz ma, caiq leh yawj mbaw lawz ceiq swz fagbaujgiemq, senj gyoengqde okdaeuj, yienzhaeuh cug mbaw cug mbaw nem hwnj gaenzgiemq, siengj daengz cingqcingq nguxseiz dawz gyoengqde caeuq mbawdauz itheij cungj venj hwnj gwnz mbonq gyoengq vunzlai bae. Daxmeh gou cix nyaengq cauxfeiz oenq loemh nyungz caeuq gaeb duzgungqgyau:Bae aen diemqgaiyw cawx ndaek cumh canghcuz caeuq bwzcij he dauq ranz, dwk haeuj ndaw lozfeiz bae oq, hawj gyoengqde coemh le fatok mih hom, yienzhaeuh dawz gvaq moix aen ranz moix aen fuengz bae loemh. Doengzseiz youh cawx haujlai gyaeqgaeq daeuj, youq gwnz dingj gyaeuj moix aen gyaeqgaeq cungj dok aen congh iq he, moix aen congh iq cungj cuengq duzgungqgyau he roengzbae, yienzhaeuh aeu sa dawz aen congh iq fung red, caiq dawz gij gyaeqgaeq neix cuengq haeuj ndaw lozfeiz loemh nyungz haenx bae sez. Sez cug le, dawz gyaeqgaeq cug aen cug aen bok okdaeuj, ciemz duzgungqgyau okdaeuj ndek bae, caiq dawz gij gyaeqgaeq neix faen hawj gyoengq lwgnyez gwn. Daengz nguxseiz lo, youh aeu bau yungzvangz he cuengqroengz vanj hung Laeujcauhingh ndeu bae, ndau yinzrubrub le, heuh Giz Gvanh aeu bak bae byoqsat seiq aen gox moix aen fuengz. Byoq lw gij yungzvangz gwg le, couh aeu lwgfwngz caemj roengzbae dawz gij yw yungzvangz sij baenz cih vuengz ndeu youq gwnz moix faj dou. Youh aeu fwngz vax di he oet haeuj saejndw gyoengq lwgnyez bae. Dingqnaeuz yienghneix guh dwg cwkrom ywsiudoeg: Ngoenzlaeng danghnaeuz miz bouxlawz ngaiz duzsipndangj duzngwz haeb, couh bae gwnz dou gvet aeu di yw yungzvangz ngoenz ngux nyied co’ngux guh haenx, baeng haeuj giz ngaiz haeb bae, yienghneix couh ndaej siudoeg, vunz couh mbouj gamjdaengz indot lo.
(平果市:黄秀棉/Vangz Siumenz)
(8)