Ai, seizde siengj hwnj dah okhaq ciengq《Vanq Gyadangz》daeuj, simcieg lai lo:

Cib gouh dawh daeuj vanq gyadangz,

Daxbuz gip hwnj gouhgouh youq,

Meh gou gip hwnj noix gouh ndeu,

Noix bae noix dauq noix bouxlawz?

Noix bae noix dauq noix ien’gya.

Daxboh daxmeh daeggo beixnangz cungj bae gwn laeuj lo, gou roengzban maranz, gyanghaemh dingqnyi sing gohauq caeuq sing gyonglaz, yaep seiz dungx mbouq, sij roengz hot sei neix:

Nywjnyaujgaeq

……

Bouxvunz haeuj namh, de biengjhai naengnoh

Sijsaeq cimyawj dungxsaej swhgeij

Cingdiemj haeuxgwn ciuhvunz neix

Caeuq raemxcingj ndoet gvaq haenx

De boq ndaep feiz daeng baenz ciuh

Bin hwnj mbonq, goeb moegdenz

Daengjcaj namhnaez beuz dem beuz rwed gwnz ndang

Bwh bienqbaenz go nywjnyaujgaeq

……

Gaxgonq Mujhi Sevei, bouxsai haq hawj mehmbwk, bouxsai deihvih couh lumj mehmbwk seizneix, sughaeuj baih gyacug mehmbwk. Riengz- dwk aen sevei bouxsai danggienz okyienh, bouxsai dingjgeng mbouj haq haeuj ranz mehmbwk, mehmbwk hix mbouj nyienh haq haeuj ranz bouxsai, duenh seizgeiz de yaek gietvaen couh ciengj aeu cijndaej. Riengzdwk bouxsai ciemh ngoenz ciemh giengzdaih, mehmbwk cix daejsoebsoeb dwk utcoengz daengz seizneix. Daejhaq aen fungsug neix, couh dwg aen baengzgawq cwngmingz mehmbwk saetbaih lo.

Ndaw mbanj hix ciepsouh aeu gwiz hwnj ranz, miz sam boux lwggwiz ma hwnj ranz, hoeng gij deihvih gyoengqde gig daemq, deng vunz yawj mbouj hwnj da, gij ceiqheiq mehmbwk hix nanz soed ndaej okdaeuj.

Hix miz vunz lizvaen le hugouj mbouj cienj bae, reihnaz lij louz youq ndaw mbanj, hoeng vunz cungj deuz lo, reihnaz de lij goq ndaej dauqdaeuj ndaem dem? Aen mbanj neix de cungj gik yawj liux lo.

Dangyienz, vunz ndaw singz roxnaeuz boux miz gunghcoz, sai mbwk gvanhaeh bingzdaengj ndaej lai lo, hix dwg aenvih mehmbwk caeuq bouxsai deihvih doxdoengz, canh cienz ityiengh lai. Youq lajmbanj, mehmbwk hix mbouj beij bouxsai guh hong noix, cungj saehcingz caprag laegmaenh neix, cix mboujmiz saek vunz siengj bae gaijbienq.

Seizneix, loeklawq lij loq raen aen youzheiq mwh dou lij iq cang guh bawxmoq haenx. Haenx dwg dou gag youq ndaw ranzvang, doq cawj mokmou doq ciucomz doengzdoih daeuj buenx gou guh’angq. Ndaw mbanj ngamq haq lwgmbwk, gou gamjdaengz dah bawxmoq daenj geu buhvahoengz、gaem aen liengjnding daegbied ndeiyawj, couh heuh daihgya bae guhcaemz aeu bawxmoq guh’angq. Gyoengqde cam gou yaek baenzlawz caemz, gou couh dawz ranzvang gveihva yaep ndeu, cawj mok fungh baihneix dwg rug bawxmoq, fungh cuengq huqcab baihhaenx dwg rugmoq, ginggvaq song fungh rienghmou, bae daengz gan rugmoq suenq dwg okhaq ndaej baenz, gangj daengz vunz haeuj rugmoq, gyoengqde cam, aeu bouxlawz dang gwizmoq? Seizbienh bouxlawz dang cungj ndaej, miz vunz doxceng guh gwizmoq, lumjbaenz naeuz canh ndaej cienz nei, bawxmoq cix mbouj miz vunz haengj guh. Gangj yenzyinh, it dwg gamjdaengz bawxmoq dwg hawj vunz launyaenq, ngeih dwg bawxmoq daejsoebsoeb、yaek dai yaek lix, lumj- baenz cibfaen mbouj haisim nei. Vih youzheiq ndaej guh roengzbae, gou nyienh guh bawxmoq, hawj seiq boux de seiq fwngz doxgyauca daeb dwk baenz aen giuhva, maeuq roengzdaeuj, hawj gou naengh hwnjbae, gyoengqde hwnq ndang, ram gou haeuj rugmoq bae. Deng lo, lij aeu mbaw gaennding seiqfueng ndeu dangguh gaen goeb gyaeuj, guh lumj nyaenqnyenye nei. Ginggvaq rienghmou seiz, gou daj laj gaen liuq raen geij duz moubiz, siengj hwnj gij fwen’okhaq bawxmoq ngamq okhaq:

Lwggwz haiva aeujsaebsaeb, lwgmbwk okhaq yiengh mbouj miz.

Seizdoeng ndwenlab gip byaekmou, hwnzhwnz cawj mok ciengx moubiz.

Seizneix lwgmbwk aeu okhaq, meh gou soengq hawj duz mou dog.

Moubiz dakdaih gyoengq caencik, mehmbwk lij dwg song fwngz byouq.

Gwnzndang mboujmiz buh couzduenh, lajndang mboujmiz vunj gyaeu daenj.

Ndawsim nanzmienx miz geij faen siengsim. Hoeng cix mbouj rox gij goekgaen siengsim dwg gijmaz.

Gyoengqde raen gou naengh youq ndaw giuhva baenzneix vifung, hix cungj doxlwnz daeuj dang bawxmoq. Gyoengqdou ngamq betgouj bi, baelawz roxyiuj gij haemzhoj caeuq gij vuenyungz dang bawxmoq haenx ne? Hoeng dou caez rox, cungj mbouj nyienh bae haq. Cijaeu vunzhung daeuq dou, siengj haq dou bae gizlawz, mboujmiz byawz mbouj nauh, daihgya cungj gangj coenzvah dog: Gou mbouj haq, mwngz haq gag bae haq. Byawz cix nyienh lizhai bohmeh, lizhai mbanjranz ne?

Seizneix siengj daeuj, gyoengq mehmbwk dou, youq laeng mbanjranz lajmbanj, hix caen suenq dwg bouxhek rog mbanj, lumj gobiuz nei, daj aen daemz neix biu bae daengz lingh aen daemz. Gou daj baihrog biu dauqma, ancingx dwk fouz youq gok daemz mbanjranz, ceiqlai suenq dwg boux “biu mbanj” ndeu. Yijlingz dauqma daegdaengq ma ra gou, de ceiq gvansim dwg, gou miz geij boux lwg, miz mbouj miz lwgsai, haq ndaej ndei mbouj ndei. Neix dwg sam gienh daih bauj mehmbwk lajmbanj ndaej mbouj ndaej vuenyungz haenx. Gou aen ndeu cungj mbouj hab, de yungh aen lwgda doengzcingz dwk cim coh gou, gou gagnyinh, duenh seizgan cughaed seiziq raeuz haenx cingq menhmenh doiq saek. Gou youq gwnz naj caeuq lwgda de bae cimhra gij rongh mumjgyumq haetromh, cijdan yawjraen aenngaeuz lumjbaenz roxnaj gvaq haenx veg gvaq gokda de bae. Faenh rongh haenx caeux couh dai youq ndaw naengnoh raeuz lo. Dou, caiq hix daebdoi mbouj hwnj aen mbanjranz, caiq hix mbouj guh baenz bouxcawj aen mbanjranz neix lo.

（6 sat）

唉，这个时候想起出嫁女唱的《撒家堂》来，好不心酸：

十双筷子撒家堂，婆婆捡起双双在，

我娘捡起少一双，少来少去少哪个？

少来少去少冤家。

爸爸妈妈哥哥嫂嫂都去吃酒了，我下班回来，晚上听着螺丝岭那边传来孝歌和鼓点，一时悲伤，写下这首诗：

鸡脚草

……

入土的人，她掀开皮肉

仔细欣赏自己的内脏

清点一生吃过的米饭

喝过的井水

她吹灭世上的灯火

爬上床，盖上被

等着泥土一瓢一瓢浇在身上

准备变作一株鸡脚草

……

以前的母系社会，男人嫁入女方，男人的地位就跟现在的女人的地位一样，附属在女方家族。随着男权社会的出现，男人抵抗嫁入女方，女方也不愿嫁入男方，这段时期出现了抢婚。随着男人日趋强大，女人便哭哭啼啼的，屈从到如今。哭嫁这个风俗，就是女人失败的佐证。

村里也接受招郎的婚姻形式，有三个是招郎来的上门女婿，但他们在村里的地位是很低的，别人瞧不起，留下的女人也长不出志气来。

也有离婚之后户口没有迁走，田地还留在村里的，但是人都走了，那些田地还顾得上回来种？这个村她都不愿多看一眼了。

当然，城里人或者工作单位上的人，男女之间的关系平等得多，也是因为女人取得了跟男人一样的社会地位，能挣一样多的钱。在农村，女人也没比男人少做事，这种根深蒂固的境况没人想过要改变。

现在偶尔还梦见我们小时候扮演新娘子的游戏。那是在我们的横房子里，我一边煮潲，一边召集同伴来玩游戏，陪着我。村里刚嫁过女儿，我觉得那个身穿红花衣、遮着红伞的新娘子特别好看，就建议大家玩新娘子游戏。她们问我怎么玩，我就把横房子规划了一下，煮潲这边是新娘子的家，那边的杂物房算是洞房，经过两个猪栏，到达洞房算是出嫁的过程，至于入洞房，她们问，哪个做新郎官？那就随便了，便有人争着做新郎官，好像会赚很大的便宜，新娘子没人愿意做。原因呢，一是觉得新娘子是让人害羞的，二是新娘子都哭哭啼啼、要死要活的，好像非常不开心。为了把游戏做下去，我愿意做新娘子，让她们四个人八手交叠，形成花轿，蹲下来，让我坐上去，她们起身，抬着我去洞房。对了，还用一条红色方巾作为头盖，盖住脑袋，显得羞羞的样子。经过猪栏的时候，我从方巾底下瞄见那几头肥猪，想起刚刚出嫁的新娘子唱的哭嫁歌：

茄子开花茄色色，出嫁姑娘样没得。

寒冬腊月扯猪菜，夜夜煮潲养肥猪。

如今女儿要出嫁，我娘许我猪一头。

肥猪来待众亲友，女儿还是两手空。

上身也无绸罗缎，下身也无撒罗裙。

心里未免生出几分哀伤。但并不懂得那哀伤的根源是什么。

她们见我坐在花轿上那么拉风，也都轮着来做新娘子。八九岁的我们，哪里知道做新娘子的苦楚和幸福，但我们有个共识：都不愿意嫁。只要大人逗我们，要把我们嫁到哪里去，没有谁不闹，大家众口一词：我不嫁，你才嫁呢。谁愿意离开自己的父母，离开自己的家乡呢？

现在想来，我们女人，相对于农村的故乡来说，也还真的只是过客，浮萍一样，从这个池塘漂到那个池塘。我从外面漂回来，安静地浮在故乡这个池塘的角落，顶多算个“乡漂”。雨玲回来特意找到我，她最关心的是，我有几个孩子，有没有男孩，嫁得好不好。这是主宰农村女人幸福的三大条件。我一个都不符合，她用同情的目光看着我，我觉得，维系我们的那段童年时光在慢慢褪色。我在她的脸上和眼睛里寻找那缕凌晨的婴儿光，只看到一点似曾相识的影子迅速划过她的眼角。那份光早已老死在我们的肌肤里了。我们，再也堆积不起一个故乡，再也做不了这个故乡的主人了。

（6 完 原载《广西文学》）