Doiq gij vunzlaux neix daeuj gangj, baenzneix heuh gou, neix gig swnhbak, mboujmiz heiqyak. Baenzneix baez siengj, aen mingz heuh hamz miz haephangz lanhcienh haenx, youh simraeuj lo, gyoengqde heuh haenx, mbouj dwg yawjsiuj mehmbwk, dwg gij ndaejgeiq nienzoiq. Byaij youq ndaw mbanj, caiq hix mbouj raen bouxlawz baenzneix heuh gou, dauq youh miz geij faen saetmuengh caeuq youcaeuz. Gyoengqde yawj gou doekseng caeuq majhung, duenh sengmingh dak youq ndawsim gyoengqde haenx, hix dwg cungj lix ndeu, gyoengqde biek bae lo, daiq bae duenh sengmingh lai aen yawjfap. Nienzoiq fungfouq, bienq ndaej benjbingz dandog lo.

Yezsiu dwg boux vunzaen gouq gou. Bet bi bihaenx fat raemxrongz, doengzdoih boux riengz boux diuq roengz ndaw dah youz gvaq gwnz hamq doiqmienh bae gip gyaeq duzfw, gyoengqde naeuz miz haujlai duzfw ok haujlai gyaeq. Raen gyoengqde diuq roengz dah le youz bae yaep ndeu couh daengz hamqdah baihhaenx lo, dan lw gou bouxdog ndwn youq gwnz hamq baihneix, dangseiz lij caengz rox youzraemx geijlai, ndang byom iq, youh nyaenx mbouj ndaej gyaeq duzfw loxyaeuh, moengjmoengj doengjdoengj laep da couh diuq roengz ndaw raemxrongz bae. Siengj mbouj daengz raemx lae baenz gip, yaepyet couh boekfonj roengzbae lo. Mbouj rox Yezsiu daj gizlawz mauh okdaeuj, de fwngz ndeu gab dawz gou, song boux youq ndaw raemx bub caem bub fouz, gou yaep ndeu caem youq ndaw raemx deng ndoet geij amq raemx, yaep ndeu youh deng de rag ok najraemx daeuj, sup gaemz heiq ndeu, couh baenzneix deng raemxrongz cung daengz duenh baihlaj henzhamq sokgoz, doeklaeng caemhdoih gaem gooen benz hwnj hamq daeuj. Gou ninz youq gwnz diegnywj saenzdedded, ga cungj unq liux, gig nanz ndwn mbouj hwnjdaeuj. Danghnaeuz mboujmiz de iet fwngz doxgouq, lauheiq gou ciengxlwenx couh louz youq ndaw dah lo.

Yezsiu gauj mbouj hwnj cuhcungh, caeuxcaeux couh bae Gvangjdungh dajgoeng lo. Doeklaeng haq youq Gvangjdungh Moumingz.

Lij miz boux ndeu heuh Yijlingz, mwh lij iq ciengzseiz youq ranz de itheij guh dauqdingq byaij. De seiq nienzgaep caengz doeg sat couh maranz lo, doeklaeng guh feigyaeuj, seizneix haq bae Yungjfuz, gig nanz cij ndaej raen de.

Mwh dwen daengz lwgmbwk mbouj ndaej goengbingz doiqdaih, ndaw mbanj miz mehsimj ndeu naeuz, gou mboujmiz yawjnaek lwgsai yawjsiuj lwgmbwk aen funghgen swhsiengj neix gvaq, lwgsai caeuq lwgmbwk doengzyiengh doiqdaih. Vunz ranznden nep ndaeng de naeuz, gaej gangjboq, gou raen dah lwg mwngz naenghndwen mboujmiz giz youq, mwngz cungj laeh de okbae lo.

O, dangyienz mbouj ndaej youq ndaw ranz senglwg lo, lwgmbwk mbouj ndaej youq ranz naenghndwen bw, yienghneix doiq lwgsai mbouj ndei, mbouj ndaej youq ndaw ranz naenghndwen bw.

Mwngz yawj, mwngz lij mbouj yawjnaek lwgsai cix yawjsiuj lwgmbwk ha?

Neix dwg banlaux naeuz gvaq, mbouj dwg gou mbouj hawj, banlaux mbouj hawj. Gizyawz seizgan maij youq geij nanz couh youq geij nanz.

Mwngz hawj dahlwg caeuq lwggwiz caemh mbonq lwi?

Mbouj ndaej, lwgsau lwggwiz mbouj ndaej youq ranzmeh caemh rug ninz, lij naeuz de maij youq geij nanz couh youq geij nanz dem, de naengz youq ndaej geij ngoenz?

Neix mboujmiz banhfap, banlaux gangj gvaq, raeuz gaijbienq mbouj ndaej. Banlaux lij gangj gvaq, lwgmbwk ndaej youq ranzmeh bi ndeu, gaej youq ranzmeh gvaqcieng.

Mwngz guh doengh ranz baenz hung, sijndaej hawj de youq caengz ndeu lwi?

Mbouj ndaej, ranz caiq gvangq, hix dwg ranz daegnuengx de, de suenq dwg bouxhek.

Bouxhek? Youq ndaw ranzmeh dwg bouxhek, mwngz gangj ndaej gig deng, lwgmbwk lajmbanj caen dwg bouxhek sug gvaqroen ndeu.

De dawz “vah banlaux” diuz faexbien neix, haenqrem fad dahlwg swhgeij, lij nyinhnaeuz swhgeij doiq dahlwg gig goengbingz, goengbingz dwg maz doxgaiq, daihgaiq de cix mbouj rox ha.

Youq laeng neix, gou caenda yawjraen gij mehmbwk deng sienghaih le miz ranz dauq mbouj ndaej, dai mboujmiz giz haem.

Dangyienz, dingzlai gvanbaz dwg byoem hau doengz laux, saedceij gvaq ndaej gig an’onj, hix miz dingznoix vunz, aenvih gak cungj yienzaen, vwnhyinh buqleg, caiq hix mbouj naengz swnghhoz roengzbae, mehmbwk mboujmiz roen bae, dingzlai nyaenx dwk mbouj gamj guhsing, laihdai youq gizdieg bouxsai lix roengzbae.

Boux ranznden daxmeh de dwg duzbya yat ok najraemx daeuj vuenh heiq he, bouxgvan de youq baihrog ciengx miz yahnoix, lij seng miz lwgnyez dem, bi daengz haemh mbouj maranz gvaq, de boux dog youq ranz sinsin hojhoj gag ciengx sam boux lwg, gag nyaenx mbouj ndaej, baez ndatheiq doq gauq de hwnj fazdingz bae, gauq de cungzvaen. Leux le, bouxgvan deng buenqhingz, naengh geij bi lauz, ok lauz le, caeuq de lizvwnh lo, genhgez mbouj hawj de youq aen mbanj bouxgvan youq, baugvat ranz daeg lwg de hix mbouj hawj youq. Ranzmeh youh dauqbae mbouj ndaej, caencingq dwg mboujmiz ranz dauq. Dahlwg ciep de bae youq. Danhseih, de gag gamjdaengz swhgeij dwg boux naihgeq ndeu, aeu caenh cwzyin bae daiq lwglan, gyoengq lwgmbauq okbae dajgoeng, de couh youq rogmbanj henz haw co fungh ranz ndeu youq, ngoenznaengz ciepsoengq daeglan hwnjhag cuengqhag. Mwh daiq daeglan gvaq loh, deng cihung daemj dai lo, daeglan hix deng sieng naek. De yaek haem gizlawz? Dahlwg nem lwggwiz de caeuq duigan ndaw mbanj doxyaeng, ndaej gyoengq vunzmbanj doengzeiq le, youq ndaw mbanj cawx gaiq diegmoh ndeu, seihaiz dingz youq rogmbanj diegfwz ndaw doengh, youq gizhaenx banh ndei saeh sangq le, cij haem roengz namh. （5）

对于这些老人而言，这么叫我，是自然而然，没有恶意。这样一想，那个含有侮辱意味的称谓，又暖心起来，他们喊的，不是女性歧视，是童年记忆。走在村里，再也听不见有人这么叫我，倒又生出几分失落和惆怅。他们看着我出生和长大，那段生命依托在他们的生命里，也是一种生存状态，他们的离世，带走了我那段生命的多个视角，丰富的童年，变得扁平单一了。

月秀是我的救命恩人。八岁那年发大水，同伴一个一个跳进江里，游到对面的栖丘捡团鱼蛋，她们说有好多团鱼下了好多蛋。见她们跳进河一会儿就游到了栖丘上，只剩我一人站在岸边，当时还不太会水，身体瘦小，又实在抵挡不住团鱼蛋的诱惑，懵懵懂懂的，闭上眼睛也跳进了滚滚洪水。没想到水那么急，一下就把我掀翻了。月秀不知道从哪里冒出来，她一手夹着我，两人在水里沉浮，我一会儿沉入水里呛几口水，一会儿又被她带出水面，吸一口气，就这么被洪水冲到了下游拐弯的岸边，然后一起抓住刺条爬上了岸。

我躺在草地上发抖，腿是软的，很久站不起来。如果没有她出手相救，恐怕我就要永远留在河里了。

月秀没有考上初中，早早地，就去广东打工了。后来嫁在广东茂名。

还有一个叫雨玲，童年的时候经常在她家玩倒立行走。她没读完小学四年级就回来了，后来干理发，现在嫁在永福，也很难见到。

在聊到女孩子的不公平待遇时，村里有个婶婶说，我没有重男轻女的封建思想，女儿跟儿子一样看待。

邻居掐她的老龙头说，别吹牛，我看你女儿坐月子没地方住，你都把她赶出去了。

哦，孩子当然不能让她在家里生了，女儿不能在家坐月子的，这样对我儿子不好，房子住不起的。

你看，你还不重男轻女？

这是老辈说了的，不是我不让，老辈不让。其他时间爱住多久住多久。

你让女儿女婿同房吗？

那不行，女儿女婿是不能在娘家同房的。

人家夫妻不能同住一间房，还让他们爱住多久住多久呢，他们能住几天？

这没办法，老辈说的，我们不能改变。老辈还说了，女儿宁在娘家住一年，莫在娘家过个年。

你修了这么大一栋楼，舍得给她一层吗？

那不能给，房子再宽，也是她弟弟的，她毕竟是个客。

客？在父母家里是个客，这个字很准确，农村女孩子的真实身份就是一个熟悉的过客。

她拿着“老辈的话”这根狼牙棒，狠狠地敲打着自己的女儿，还觉得自己对女儿非常公平，公平是个什么东西，她大概是不懂得的。

住在这里，我目睹了那些受到伤害的女人如何无家可归，死无葬身之地。

当然，绝大部分的夫妻是能白头偕老，过着安稳的日子，也有那么一小部分人，因为各种原因，婚姻破裂，再也生活不下去，女方没有退路，大多忍气吞声，死皮赖脸地在男方的地盘上活下去。

邻居的娘家母亲是一条跃出水面来透气的鱼，她老公在外面养了女人，还生了孩子，一年到头不归家，她一人辛辛苦苦在家养三个孩子，忍无可忍，一气之下将他告上法庭，告他重婚。好了，老公被判了刑，蹲了几年牢房，出来之后，跟她离了婚，坚决不让她住在他的村里，包括自己儿子的家。她的娘家又回不去，真正是无家可归。女儿接纳了她。可是，她觉得自己是个奶奶，要尽到带孙子的责任，儿子们出去打工，她就在村外街道边租了间房子，每日接送孙子上下学。在带孙子过马路的时候，被大车撞死了，孙子也受了重伤。她葬哪里成了问题。她女儿女婿跟我们村的队干商量，征求村民意见后，在村里买了一块墓地，尸体停在村外的荒郊野地，在那里办了丧事，才安葬下去。 （5）