Mwh mwngz deng gij sing roeg haetromh cauz singj seiz, mwngz laihnaeuz mwngz yawjraen le gij rongh lumj raemxreiz sien oiq couh dwg gij rongh lwgnding ngamq doekseng okdaeuj haenx lwi? Gij ndaw rongh ndaundeiq yaemyonq haenx, lauheiq dwg doekseng youq lajbiengz nienzoiq de, daiq hawj duhraeuz dwg, gij angq ngamq doekseng haenx. Lauheiq dwg daj aen daengngoenz yaek loh okdaeuj, doenggvaq caengz fwj ciuq dwk daeuj daengz gwnz digiuz. Mboujguenj daj gizlawz daeuj, gyoengqde byaij gvaq duenh loh neix, dwg daengx diuz sengmingh gyoengqde. Gyoengqde boemz haeuj rungj raeuz daeuj, gig mbaeu gig unq, daiq daeuj raeujrub, hawj raeuz aen seiqgyaiq seuqsat ronghsag ndeu, doiq gyoengqde daeuj gangj, neix couh dwg giz doekcod gyoengqde, doiq duhraeuz daeuj gangj, de dwg duzbaed naengnoh unqraeuz ndeu, doek daengz ndaw rungj duhraeuz, deng duhraeuz sup aeu, baenz gij nditrongh ndaw ndang vunzraeuz. Youq ndaw ciuhvunz raezrangh, miz gij ndit haetromh unqswnh, miz gij ndit haenqndat ban- ringz, miz gij ndit lw banhaemh, hix miz gij ndit ngoenzgvengq ngoenzfwn, ndit ndat ndit gyoet, fouzsoq gij ndit neix, buenx raeuz byaij gvaq ciuhvunz, naengnoh raeuz cix miz gijsaek lai yiengh, miz le ndangraeuj raeujrub cukgaeuq haenx. Gag muenxcuk le, cijnaengz fat ok gij rongh daeuj, gvaengzhumx henhoh mwngz, yingjyangj daengz bouxwnq, baugvat doenghduz caeuq doenghgo henzndang raeuz. Neix hix dwg moix boux vunz byaij youq ndawbiengz itdingh aeu miz gij heiqyiengz haenx, gij heiq diuzmingh de.

Haetromh hwnqdaeuj, naengh youq bakcueng bohliz rugsaw, yawjcoh ndoengfaex baihrog menh- menh rongh hwnjdaeuj, mbangjseiz gwnz mbwn hoengzfwg ingj dwk rugsaw gou coegda bae, ngiengx gyaeuj baez yawj, ndoengfaex baihsae ndithaemh ndingfwg, daengngoenz ndoj yaem youq caengz fwj baihlaeng, saekseiz loh ok geu ndit ndeu, ciuq coh baihdoeng, lumj duzbaed cingq cimhra gij baujboiq daeuj seiz doek youq gwnz roen haenx, gij rongh de hawj dou lo, diuzmingh de hawj dou lo, de yawj mbouj raen gij ndit gaenq rongh gvaq haenx, yawjraen cix dwg gij rongh ciuq raeuj fanh faed de, dohgvaq gyanghwnz raezrangh.

Dwg ha, gou couh naengh youq mbanjranz swhgeij, sup aeu gij rongh mbanjranz, sijsaeq daejhoih “byairieng haz raez baet fouz ngawh, va faex baenz sek cawj gag ndaem. Raemxsaw rwed miuz maj heuloeg, bya soem naenghsoeg soengq heu daeuj.”“Ngesangh iet soh hai va hoengh, rumz baet daengx doengh rang seiqhenz. Roeghenj baez heuh ninzringz ndiu, laihnaeuz lij youq ndaw suen youz.”

Hojsik, mbanjranz cix cienq laeng coh gou, lumj rongh lwgnding, gou caiq hix yawj mbouj cingcuj da’naj de lo. Youq ndawde, miz song geu doegrengz nyoengx dwk: Minghyinh caeuq seizgan.

Mehmbwk lajmbanj baihnamz, mbanjranz de nanz ndaej caezcingj, hoeng mehmbwk ndiepgyaez caeuq maezlienh mbanjranz cingzdoh, hix caen mbouj noix gvaq bouxsai.

Siengj hwnj gij ndwenngoenz guxngeih yaek gatcaw haenx, ndawsim geijlai soemjset. De bingh naek youq ndang, naengh youq gwnz daengq- loekbaenq, mboujmiz saek di rengz byaij ndaej, cix ngoenzngoenz nauh yaekaeu dauq mbanjranz yawjyawj. Gyoengq lwgnyez gak boux gag miz saeh, hix mboujnyienh hawj de mwhhaenx lizhai ranz bae, lau de dai youq baihrog, lienz mbanjranz cungj dauq mbouj ndaej(miz aen sibgvenq naeuz fangz baihrog mbouj ndaej dauq haeuj mbanj haenx), gij maqmuengh de fouzfap saedyienh. De cix dauq doiq yamq ndeu, hawj daeglwg cingj vunz ranzmeh bae yawj de. Daxboh ciep ndaej dienhvah le, daj dienhvah hawj gou naeuz, guxngeih mwngz mbouj lix ndaej geijlai ngoenz lo, raeuz couh bae yawjyawj de ba. Gou daiq dahlwg caemhdoih bae lo, de bae hagdangz bang gou daiq dahlwg ngamq rim ndwen. Dou dwg haeujhaemh cij bae, de raen duhdou gig haisim, itcig riu dwk, raen dahlwg gou maj sang lo, hix riu dwk. Daxboh cam gij binghcingz de, de biengj cimqbuh hwnj, hawj daihgya yawj aendungx ciengqbongz de, naeuz, gizneix gig in, in dwk mbouj siengj lix lo. Daxboh mbouj rox gangj maz ndei, daihgya cungj mbouj guhsing. De naeuz, gou lix mbouj geij ngoenz lo, couhdwg siengj yawjyawj gyoengqsou, seizneix yawjraen lo, ndaej ansim bae lo. Gangj dwk, gvaengzda nding lo, gangjvah hix genxhoz lo. Daxboh yawj coh de lawq yaep ndeu, dwen daengz gij saeh aen ranzgeq, ranzgeq gaenq doemq bae buenq ndeu, dou youq mbiengj caengz doemq haenx. Mehsauj naeuz mbwn laep lo, dou dauqranz ba. Geij boux couh byaij ok rogcanz, ci cix dingz youq raeblaeng ranz. Gou lumh le lumh gencueg de, lij raen miz di raeujremq, naeuz, guxngeih, ndeindei hoh ndang, fouz saeh law. De doq daej dwk naeuz, sou dauqbae ba, gou raen sou lo, hix raen daengz dahlwg mwngz lo, ndawsim muenxcuk lo……Gou lizhai de seiz, veq gyaeuj raen de cukcak benz hwnj gwnz daengqloekbaenq, fuzrex begdou, ngawzngwd dwk cim coh ngaeuzlaeng dou. Gou mbouj gamj caeuq de vadfwngz naeuz caiqraen, coenz “caiqraen” neix couh dwg ciengxlwenx biek bae lo. Doeklaeng daeggo naeuz, guxngeih song ngoenz cungj mbouj duenhheiq, daxboh mbouj ndaej hoengq, heuh hawj daeggo bae yawj de, daeggo gaem dawz fwngz de, heuh de song sing guxngeih, de cij gyangz song gaemz heiq gatcaw bae lo. Louzlienh mbanjranz caeuq vunzranz, cingz naek baenzneix, hawj gou cibfaen gamjdoengh.

Dahlwg haq ok rog bae yaek dai lij rox dauq mbanjranz gangj vahbiek, daihgaiq diuzmingh couh dwg aen gvaengz ndeu, diuzmingh baez daengz cod, hix couh daengz le diuzmingh ngamq hwnjdin, rog loq dwg mbanjwnq, ndaw loq dwg mbanjranz. Byawz cix nyienh lizhai mbanjranz bae ne? Mehmbwk mboujmiz banhfap, itdingh haq okbae, daengz gizwnq bae gvaq ciuhvunz ndeu.

(1)

当你被清晨的鸟儿叫醒，你以为你看到的，那些米汤水一样鲜嫩的光就是刚刚诞生的婴儿光吗？这些隐约的星光，或许诞生在年轻的宇宙，带给我们的，是新生的喜悦。或许来自即将出现的太阳，通过云层折射，来到地球。不管来自哪里，它们行走的这段距离，是它们的整段生命。它们扑在我们怀里，很轻很柔，带着温暖，给我们一个清晰明亮的世界，于它们而言，这里就是它们的终点，于我们而言，它是一个肌肤嫩滑的神，跌落在我们怀里，被我们吸纳，成为我们身体里的光。在漫长的人生，有清晨的柔光，有正午的强光，有傍晚的余光，也有晴光雨光，冷光热光，无数这样的光，陪伴我们走完一生。我们的皮肤便有了丰富的颜色，有了足够温暖的体温。自足之后，才能发出光来，光圈护佑着你，影响到别人，包括身边的动物和植物。这也是每个人行走人间必需的阳气，生命之气。

早晨起来，坐在书房的玻璃窗前，看着外面树林慢慢亮起来，有时红彤彤的天空把我的书房映得耀眼，抬头一看，树林西边是血红的晚霞，太阳藏在云层后面，偶尔漏出一束光，射向东边，像是神在寻觅他在来路遗失的宝贝，他的光给了我们，他的生命给了我们，他看不见曾经的光了，看到的，只是温暖的万物怀揣着他的光，度过漫长的夜晚。

是的，我就坐在自己的故乡，吸纳着故乡的阳光，仔细体会“茅檐长扫净无苔，花木成畦手自栽。一水护田将绿绕，两山排闼送青来。”“桑条索漠楝花繁，风敛余香暗度垣。黄鸟数声残午梦，尚疑身属半山园。”

可惜，故乡却背对着我，如那婴儿光，我再也看不清楚它的真面目了。这其中，有两股强大的推力：命运和时间。

南方乡村的女人，是没有完整的故乡的，但女人热爱和眷恋故乡的程度，真是不低于男人。

想起二姑临终的那些日子，好不心酸。她病魔缠身，坐在轮椅上，没有行动能力，始终闹着要回故乡看看。儿子们各有各的事，也不愿她这种时候离开家，怕死在外面，连村都回不了（有野鬼不能回村的风俗），她的愿望没有实现。她退而求其次，让儿子请她娘家的人去看她。爸爸接到电话之后，打电话给我说，你二姑没几天活了，我们去看看她吧。我带着女儿一起去了，她去学校帮我带过刚满月的女儿。我们傍晚去的，她看到我们很开心，一直笑，看到我女儿长那么高了，也笑。爸爸问了她的病情，她捞起纱衣让大家看她胀鼓鼓的肚子，说，这里好痛，痛得不想活了。爸爸不知道说什么好，大家都沉默着。她说，我没几天了，就是想看看你们，现在看到了，可以安心去了。说着，眼睛红了，喉咙哽了。爸爸看着她待了一阵儿，聊了聊这座老房子的事，老房子有一半已经倒塌，他们住着没有倒塌的那一半儿。嫂子说天黑了，我们回吧。一行人就往屋外走，车子停在房子背后。我摸了摸她的手臂，还是温暖的，说，二姑，好好保重，没事的。她就哭了，说，你们回吧，我看到了你们，也看到了你女儿，心里满足了……再也见不到你们了……我离开她的时候，回头看见她挣扎着从轮椅里爬起来，扶着门框，贪婪地看着我们的背影。我不敢跟她摆手说再见，这个“再见”就是永别。后来哥哥说，她两天都不咽气，爸爸没空，让哥哥去看她，哥哥握住她的手，喊了她两声二姑，她才叹了口气走了。对故乡和娘家人的眷恋，情深至此，让我十分震动。

嫁出去的女儿去世前都会回故乡辞别，大概生命就是一个圈，到了生命的终点，也就到了生命的起点，梦外是异乡，梦里是故乡。谁愿意离开自己的故乡呢？女人没办法，必须嫁出去，到别的地方生活一辈子。 （1）