Cien duz mou ha, gyoengqvunz Houlungz Cunh cungj mbouj gamj siengj. ——Duzmou youh mbouj dwg dan gwn mbawgen couh maj ndaej, lij aeu gueng raemz haeuxyangz dem.

Cien duz mou aeu sai bae geijlai raemz haeuxyangz ha, gij haeuxgwn daengx aen Houlungz Cunh gya hwnjdaeuj lauheiq hix mbouj miz baenzlai.

Moz Yungh yencangj daeuj diuyenz le geij baez, doeklaeng Vuj Yizyungz suhgi caeuq gij lingjdauj caizcwngdingh cungj daeuj lo, dangciengz youq Gauhboh Dunz haihoih, gietdingh hawj Lingzyinz Yen Nungzdouz Gunghswh caeuq Lingzyinz Yen Nazsanh Swnghdai Gunghswh gya haeujdaeuj, youq Houlungz Cunh itheij fazcanj gij canjyez ciengx moundaem ndaw bya. Caizcwngdingh hawj bak caetcib lai fanh ngaenzbangbouj, co gij dieg cizdij ndaw mbanj laeb guh aen ranzciengxmou. Aen ranzciengxmou couh caen laeb hwnjdaeuj lo. Aen ranzciengxmou neix gvangq cib moux, itcig daengz 2018 nienz 3 nyied cij cingqsik hai hwnjdaeuj, bide couh gai ok seiq bak ngeihcib duz moundaem ndaw bya. Houlungz Cunh baez daih’it miz gij souhaeuj duh cizdij ndaw mbanj.

“Song veij” ndaw mbanj yied daeuj yied nyaengq lo, bi 2017 gvaqlaeng, aeu lai yungh dennauj lo, haujlai swhliu saepsoiq aeu doenggvaq dennauj bae dienz, lumjbaenz gyaudoeng、ranzyouq、gwn raemx、gyauyuz、yihliuz daengj, cungj aeu cauxbaenz cihsaw, cauxbaenz aen biuj, dienz haeuj aen hidungj gwnz vangj bae. Yen fazyen duh aen danhvei bangcoh, soengq song aen dennauj caeuq aen dajyingih daeuj, gyoengq ganbu “song veij” ndaw mbanj cungj bae hag baenzlawz yungh dennauj, cix loengh mbouj baenz gij doxgaiq haenx, cijaeu baez naengh youq baihnaj dennauj, ndaw uk de couh ngwnh lo, lwgfwngz couh numq lo, baenzlawz hix geiq mbouj ndaej baenzlawz yungh. De yawj bouxwnq dienz gij swhliu dab dem dab haeuj ndaw dennauj bae, roxnaeuz daj ndaw dennauj dajyin gij swhliu dab dem dab okdaeuj, hoeng, de maz cungj bang mbouj ndaej. Yenzluj vanzlij gvenq yungh ceij caeuq bit, ranz lawz ngamq seng lwgnyez, ranz lawz ngamq coux bawx, diuzgaij doxceng seiz bouxlawz gangj maz, bouxlawz lingx le geijlai ngaenzdihbauj, bouxlawz gyau le geijlai dangjfei, de cungj aeu bit geiq daengz gwnz ceij bae. ——Gou raen gij bitgeiq Yenzluj gvaq, nanwtnwt miz cibroek bonj bae, gij cih de caen ndeiyawj, di he hix mbouj lumj boux vunz cij doeg gvaq siujyoz haj nienzgaep.

“Gou laux lo.” Yenzluj gangj. De bak hamz miz ganjien, gij vah neix riengz gij hoenz biu okdaeuj, biu haeuj ndaw rwz gou seiz, lumj dwg vauq nei. Daj Yenzluj ndaej roekcib roek bi hwnj, de couh gwq gangj coenz vah neix, gangj daengz de ndaej roekcib caet bi, gij vah hix laux lo, lumj gaiq diet hwnj myaex nei, baez dog, couh “valala” doek roengzdaeuj. Dou gangjgoj seiz, mbwn rog dou couh menhmenh laep roengzdaeuj lo, gij sing Yenzluj siusanq youq ndaw laep, roxnyinh miz di fwzfwd. Mehginh ndaej goujcib bi seiz, lij hwnj bya bae gyaep duzyiengz, Yenzluj ndaej roekcib caet bi dangyienz hix mbouj suenq laux, dwg gyoengq bouxcoz daeuj ndaw mbanj guhhong haenx hawj de roxnyinh bonjfaenh laux lo.

Yenzluj ndaej roekcib caet bi seiz, couh mbouj guh cunhcihsuh lo, ndenq aen rap neix daengz ndaw fwngz Se Moudungh bae. Se Moudungh dwg Bouxgun, daxgoeng de daj aen mbanj Bouxgun youq ndeu senj daengz Houlungz Cunh seiz, boh de ngamq ndaej sam bi, suenq hwnjdaeuj, dwg gij saeh yaek ndaej aen sigij ndeu lo. Yenzluj dwg yawj Se Moudungh menhmenh majhung. Bi 1995, Se Moudungh ndaej cibgouj bi, de youq Bwzswz Lungzconh Yangh vat gvangq, dwg Yenzluj bae ra de dauqma, dungyenz de guh vwnzsuh ndaw mbanj, baez yaep da, Se Moudungh gaenq ndaej seiqcib it bi lo.

Yenzluj youh bae yienhsingz lo, de ngoenz- naengz hai cisamloek, ciepsoengq lanmbwk hwnj- dangz roengzdangz, mizseiz youq gwnz haw dox- bungz, de youq gizgyae couh caeuq gou doq vad fwngz doq riunyumj, sam dah lwgnyez lumj dujva nei youq ndaw ci riunyumnyum. Yenzluj lij dwg moix haemh cungj dauqma ndaw mbanj, de hai cisamloek, gvaq diuz roen cunhgaep, gizneix yienghyiengh de cungj sug caez, moix diuz roen, moix aen gvihraemx, moix aen ranz, moix boux vunz, hoeng, sojmiz doengh gij neix, de youh yied daeuj yied najseng lo.

Cauz Yunlinz guh suhgi nyaemhgeiz rim lo, yaek dauqma caizcwngdingh seiz, cingq yaek daengz gvaqcieng, gyoengqvunz Houlungz Cunh hainduj laebdaeb gaj mou. Duz mou ranz Se Moudungh sawqmwh mbouj gwn mok lo. De naeuz Cauz Yunlinz:“Cauz suhgi, duz mou ranz gou mbouj gwn mok lo, hixnaengz gaj bae, cingj daihgya bae gwn noh.” Ngamq geij ngoenz gvaq, duz mou ranz cunhveij cujyin Siz Sunliengz hix mbouj gwn mok lo, hix yaek gaj bae cingj caezgya bae gwn noh, doeklaeng gyoengq duz mou “song veij” ndaw mbanj duzduz cungj mbouj gwn mok lo, Cauz Yunlinz cij rox, Houlungz Cunh yaek cingj vunz gwn haeux, cungj gangjriu naeuz duz mou ndawranz mbouj gwn mok lo. Yaek doxbiek lo, de roxnyinh gig siengsim. Geij ngoenz gvaqlaeng, Cauz Yunlinz youq cunhbu cingj “song veij” ndaw mbanj gwn haeux, de bungj aen vanj coux miz laeujhau rimradrad ndeu, riu naeuz:“Gou dwg bozsw, hoeng, ndaw dingh yaek baij boux vunz beij gou engq maenh’ak he daeuj ciep aen rap neix, de heuhguh Yiz Yangz, dwg yenz- giuswngh daj Cinghvaz Dayoz bizyez.

Laeujhau vanj doek vanj ndoet roengz ndaw dungx bae, cix yied daeuj yied siengsim lo, gij naj moix boux vunz cungj nding lumj deng feiz coemh nei, aen coh Yiz Yangz ndaej dwen fouzsoq baez, daihgya cungj gig geizheih, bouxcoz yaek daeuj Houlungz Cunh, dauqdaej dwg yienghlawz.

（10 sat）

一千头猪呀，后龙村的人想都不敢想。——猪又不是光吃构叶就能长大的，还得放玉米糠。

一千头猪得费多少玉米糠呀，全后龙村的粮食加起来怕也没这么多。

莫庸县长来调研了几次，后来伍奕蓉书记和财政厅领导都来了，在高坡屯开现场会，决定由凌云县农投公司和凌云县那山生态公司一起加入，在后龙村合作发展黑山猪养殖产业。财政厅给了一百七十多万帮扶资金，租赁村集体的土地建设养猪栏舍。养猪场就真的建起来了。这个占地十亩的养猪场，一直到2018年3月才正式投产运营，当年出栏四百二十头黑山猪。后龙村第一次有了村集体经济收入。

村“两委”越来越忙了，2017年之后，电脑使用的频率越来越高，交通、住房、饮水、教育、医疗，还有很多烦琐的台账资料，都需要通过电脑，形成文字，形成表格，输进网络系统。后援单位县法院送来两台电脑和打印机，村“两委”干部都在开始学习使用电脑，然鲁却弄不成那鬼东西，只要一坐到电脑前，他的脑子就笨，指头就笨，怎么也记不住那些操作。他看着旁人将一大摞一大摞的资料输进电脑，或是将一大摞一大摞的资料从电脑里输出来，一点儿忙也帮不上。然鲁仍然习惯用纸和笔，谁家刚生小孩，谁家刚娶媳妇，调解纠纷时谁说了什么，谁领了多少低保，谁交了多少党费，全都记到纸上。——我见过然鲁的笔记，厚沉沉的十六本，然鲁的字也真是好看，苍劲洒脱，一点儿也不像只读过小学五年级的人。

我老了。然鲁说。他嘴里含着烟杆，那些话跟着烟雾飘出来，进到我耳朵时，便像是残缺的。从六十六岁开始，然鲁就说这句话，说到六十七岁，话便也老了，像锈掉的铁，轻轻一碰，就哗啦啦掉下来。门外的天色在我们谈话中暗下来，然鲁的声音消散在黑暗中，便也生出寂寞来。玛襟九十岁的时候，还满山追赶山羊，六十七岁的然鲁当然也没有老，是村里来的那些年轻人让他感觉老了。

六十七岁这年，然鲁把村支书的担子卸了，交到谢茂东手上。谢茂东是汉族人，他祖父从一个汉族村寨搬到后龙村时，他父亲还只有三岁，算起来，那都是快一个世纪的事了。然鲁是看着谢茂东长大的。1995年，十九岁的谢茂东在百色龙川乡挖矿，是然鲁把他找回来，动员他做了村里的文书，转眼，谢茂东都已四十一岁了。

然鲁又下县城去了，他每天骑着三轮车，接送孙女上学放学，有时候在大街上遇见，他便老远朝我笑眯眯挥手，三个小女孩花朵一样在车厢里笑。然鲁仍每晚回后龙村来，他骑着三轮车，从村级路走过，从屯级路走过，这里的一切都是他熟悉的，每一段路，每一个水柜，每一座房子，每一个人，而这一切，他又将越来越陌生了。

曹润林任满即将回财政厅时，年已经很近了，后龙村开始接二连三杀年猪。谢茂东家的猪突然不吃潲了，他对曹润林说，曹书记，我家的猪不吃潲了，干脆杀了，请大家去帮忙吃。不几天，村委主任石顺良家的猪也不吃潲了，也请大家去帮忙吃肉，接下来村“两委”的猪都纷纷不吃潲，曹润林这才知道，后龙村请人吃饭时，就会谦虚又幽默地说猪不吃潲，他感觉到离别的伤感。几天后，曹润林在村部请村“两委”吃饭，他端起满满一碗酒，笑着说，我是博士，但厅里准备派一个比我水平更高的人来接我的班，他叫于洋，清华大学研究生。

酒一碗接一碗下肚，感伤却来得更猛烈了，每个人的脸都灼烧成火焰，于洋的名字在酒中被无数次提起，大家都很好奇，那个即将来后龙村的年轻人，究竟长什么样子。 （10 完）