Yenzluj baenq gyaeuj yawj Cauz Yunlinz, youh yawj gou, de itdingh siengj mbouj daengz Cauz Yunlinz rox gangj gij vah neix ba. Seizfwn Lingzyinz daeuj ndaej haenq raixcaix, moix bi baez daengz ndwenhaj, fwnraq couh baez dem baez doeksasa. Banzgaj Dunz ca mbouj lai couh youq giz ceiq sang Byahoulungz, raemxrongz riengz diuz roen Banzgaj cung roengzdaeuj, lumj cien bing fanh max nei, gaenbonj mbouj miz maz doxgaiq dangj ndaej.

De mbouj nyinhnaeuz diuz roen neix coih ndei dwg aen cawjeiq ndei, couhsuenq caen coih ndei le hix dwg uengjfeiq ndwi, fwnraq baez daeuj, maz cungj mbouj miz caez.

Yenzluj baujciz gij yienghceij yenzlaiz, maz hix mbouj gangj. Gij lwgda gyoengqvunz Banzgaj Dunz cungj rongh hwnjdaeuj lo, gyoengqde naeuz:“Ndei yo, Cauz suhgi, diuz roen neix caeux couh wnggai coih ndei lo.”

——Diuz roen Banzgaj doeklaeng mbouj ndaej coih ndei, gyoengqvunz Banzgaj Dunz baez raen Yenzluj, cungj gangj:“He he, yaeuh gyoengq bouxguhnaz dou ndwi, naeuz bang coih ndei diuz roen Banzgaj youh mbouj guh, gangj vahbyangz ndwi.” Itcig daengz bi 2017, ndaw yienh dawz Banzgaj Dunz、Lungjmou Dunz、Lungjginh Dunz、Lwngjdung Dunz、Liengzsuijboh Dunz haj aen dunz Mbanjhoulungz neix lied haeuj ndaw gveihva daengx aen dunz senjdieg bae, dou baez doek baez bin hwnj Banzgaj Dunz bae dungyenz vunzmbanj senjdieg, gyoengqde vanzlij dwen gienh saeh neix.——Hix couh youq mwhde, gou caeuq Cauz Yunlinz cij roxnyinh daengz, gangjfug gyoengqvunz Mbanjhoulungz buen roengz bya gingqyienz beij hai diuz roen hwnj Banzgaj Dunz bae lij dwgrengz.

Ngoenzde, dou youq Banzgaj Dunz cunz, byaij haeuj ranz ndeu, miz buzgeq ndeu cingq gwn haeux, aen byaek dwg vanj byaekheu ndeu. Youh byaij haeuj aen ranz ndeu, miz song dah iq hix cingq gwn haeux, aen byaek hix dwg vanj byaekheu ndeu. Ca mbouj geijlai sojmiz ranz cungj doxdoengz, aen byaek doxdoengz, ndawranz hoengqyauyau dox- doengz. Daengx aen Banzgaj Dunz, cungj dwg ranzdihbauj. Cauz Yunlinz ngaemgyaeuj geiq, gyoengqvunz Banzgaj Dunz lwgda lumj cot heiq ndatfwdfwd nei yawj coh dou, yawj coh gou seiz, cungj bienqbaenz ndaek rin naekgywggywg. Gou mbouj rox baenzlawz guh cij ndei, ndawsim roxnyinh miz rengz cix mbouj rox sai youq gyawz, lumjnaeuz daj ndaw raengz iet ok haujlai cik fwngz, hoeng, gou cix mbouj miz rengz bae guh maz. Yenzluj youh naengh youq henz cit ganjien, gij lwgda raez haep dingz he, hix mbouj rox ndaej mbouj ndaej nyi gij vahgangj henz ndang. Mwh yaek roengz bya seiz mbwn gaenq laep lo, dou doq dwk soujdendungz, doq youq gwnz roen doxlwnh gij saeh Banzgaj Dunz. Baez dwen daengz ranz ndeu, Yenzluj couh gangj gij goj ranz de, doenghgij hojnanh couh caezcingj okyienh youq ndaw uk dou. Gou baenq gyaeuj bae yawj Cauz Yunlinz, de cingqngamj yawj gvaqdaeuj, laepngaungau, gou yawj mbouj cingcuj aen naj de.

Gvaq geij ndwen le, Cauz Yunlinz daj Gih Caizcwngdingh sinhcingj ndaej gij ngaenz fuzbinz lo, gij roengoek daj cunhbu daengz Lungjsuj Dunz cungj cang miz gij baengh fuengzhoh lo. Youh coih ndei gij roen ndaw mbanj, lumjbaenz Lungjhanj Dunz、Lungjlanz Dunz daengj bet aen mbanj. Cugengiz ndaw yienh youq ndaw mbanj cang le engq lai gij daengroen daiyangznwngz, yenzlaiz cij miz geij aen daengroen gyaxgedged, seizneix couh nauhyied hwnjdaeuj lo, lumj raemx laefafa nei, baez di baez di rongh daengz gizlaeg ndaw bya hung.

Haj

Ranzyiemj aen doek aen gaij ndei, gvihraemx aen doek aen hwnq guh, gij roen haeuj mbanj diuz doek diuz coih baenz, dieg Mbanjhoulungz 92.6% cungj dwg diegrinsa, youq gizneix guh gienh saeh he cungj gannanz raixcaix. Vuj Yiyungz suhgi、Moz Yungh yencangj sam haj ngoenz couh daengz Mbanjhoulungz daeuj, cazyawj gij cingzgvang gak aen hanghmoeg, ciucomz gyoengq bumwnz doxgven ndaw yienh cigsoh guenj haenx hai hoih, hezdiuz gaijgez gak cungj gunnanz caeuq vwndiz. Yenzluj roxnyinh, gij hong seizneix caen dwg yied daeuj yied nyaengq lo, yienghyiengh cungj beij doenghbaez vaiq cib boix bae hwng guh.

Yenzluj gingciengz caeuq Cauz Yunlinz doxeuq, vih gij saeh diuzroen dunzgaep senj dieg, songde cungj genhciz gij siengjfap bonjfaenh. Cauz Yunlinz nyinhnaeuz diuz roen neix aeu daj aen gemh coih daengz Cangzdung Dunz, caiq coih daengz Yacai Dunz bae, hawj diuz roen neix gvaq ranz vunzmbanj, yienghneix gyoengq vunz song aen mbanj neix haeujok couh fuengbienh lai lo, ci couh ndaej hai daengz bakdou ranz bae. Yenzluj gangj mbouj baenz, gizyawz ganbu ndaw mbanj hix naeuz mbouj baenz, yienghneix diuzroen ciemq diegnamh daiq lai, vunzmbanj haengjdingh mbouj doengzeiq. Cauz Yunlinz mbouj gamsim, ciucomz vunzmbanj hai le geij baez daihhoih, cungj deng vunzmbanj haenqrem fanjdui, doeklaeng cij ndaej vut aen fueng’anq neix bae.

Cauz Yunlinz doeknaiq dangqmaz, de gag naengh youq ndaw veiyisiz, haujlai nanz mbouj gangjvah. Yenzluj yawj ndaej ok, ndaw da de gig fouznaih. De dwg mbouj dwg roxnyinh gyoengqvunz Mbanjhoulungz cij yawjraen giz dangqnaj ne? Daj ganbu ndaw mbanj daengz vunzmbanj, cungj yawj mbouj gyae. Lauxsaed gangj, gij siengjfap Cauz Yunlinz gig deng, lauheiq caiq gvaq cib bi ngeihcib bi, gyoengqvunz song aen mbanj neix cungj miz ciiq, daengz seizde youh yaek yiemz diuzroen mbouj gvaq bakdou ranz lo. Hoeng, gij saeh ndaw mbanj couh dwg yienghneix, aeu goq dangqnaj gonq. Gyoengq bouxcoz Mbanjhoulungz cungj okrog bae dajgoeng lo, ndaw mbanj cij lw bouxlaux caeuq lwgnyez, benq reihnaz gizgyae mbouj ndaej bae ndaem, vutfwz lo, benq reihnaz gizgyawj caiq deng diuzroen ciemq bae, gyoengqde mboujguenj yienghlawz cungj mbouj doengzeiq.

Cauz Yunlinz itdingh hix yawjraen doenghgij namh de lo, gij namh mbangmbimbi, da ndeu couh yawj ndaej ok byomheuq dangqmaz, haeuxyangz、lwgsawz、lwgrazbag、duhgaeuj、duhhenj, gig dwgrengz daj ndaw namh maj okdaeuj.

（8）

然鲁扭头看曹润林，又看我，他一定很意外曹润林说这话吧。凌云的雨季来势凶猛，每年一进入五月，强降雨就一波紧接一波。盘卡屯几乎就在后龙山最高处，山洪顺着盘卡路冲下来，犹如千军万马，那阵势，根本没有什么东西能够阻挡。

他不觉得硬化盘卡路是个好主意，就算真硬化了也是白费，暴雨一来，什么都不会留下。

然鲁保持原来的姿势，什么也没说。盘卡屯的人眼睛全都亮了起来，他们说，好哟，曹书记，这条路早该硬化了。

——盘卡路最终没有硬化，盘卡屯的人每次见到然鲁，总不忘说，嗬嗬，哄我们老百姓，说帮硬化盘卡路又不帮，讲话不算数。一直到2017年，县里将后龙村的盘卡屯、陇茂屯、陇金屯、冷洞屯、凉水坡屯等五个屯列入整屯搬迁的规划后，我们一次次爬上盘卡屯动员村民搬迁，他们仍在提这事。——也就在那个时候，我和曹润林才深切体会到，说服后龙村的人搬下山竟比修一条路上盘卡屯更艰难。

那天，我们就在盘卡屯走访，走进一家，一个老奶奶正在吃饭，菜是一碗青菜。又走进一家，两个小女孩也正在吃饭，菜同样是一碗青菜。几乎所有的人家都差不多，一样的饭菜，一样四壁空空的房屋。整个盘卡屯，全都是低保户。曹润林低头记笔记，盘卡屯的人将目光热气腾腾地伸向我们，传递到我这里时，全变成沉甸甸的石头。我有些无措，内心里有很深的无力感，仿佛深潭里伸出很多双手，而我却无能为力。然鲁又坐在一旁抽烟杆，细长的眼睛半眯着，也不知有没有听到身旁的谈话。下山的时候天已黑透，我们打着手电筒，一路谈论盘卡屯的事。每说到一户，然鲁就将他们的故事展开，那些苦难便血肉丰满地呈现在我们脑海里。我扭头看曹润林，他正好看过来，黑暗中，我看不清他的脸。

几个月后，曹润林从区财政厅申请到扶贫资金，把村部到陇署屯的主干道，全都装上安全防护栏。又将陇喊屯、陇兰屯等八个屯进行屯内硬化。县住建局将更多的太阳能路灯装进村里来，原先寂寞的几盏便热闹起来，流水一般，一点一点亮到大山深处。

五

危房改造一座接一座进行，地头水柜一个接一个建，进屯路一条接一条修，92.6%的石漠化面积，让后龙村的每一件事都变得无比艰难。伍奕蓉书记、莫庸县长隔三岔五就到后龙村来，督查各项目建设情况，召集县直各相关部门开现场会，协调解决困难和问题。然鲁感觉到，现在的节奏真是越来越快了，一切都以过去十倍百倍的速度在推进。

然鲁常和曹润林争执，为着屯级路选址的事，两个人都将话说得硬邦邦的。曹润林坚持要把路从山坳修到长洞屯，再修到下寨屯，让路从人家户前经过。这样两个屯的人出行就方便多了，车子可以开到家门口。然鲁说不行，其他村干也说不行，路占土太多，群众不会同意的。曹润林不甘心，召集了几次村民大会，都遭到群众强烈反对，最后不得不放弃这条路。

曹润林很沮丧，他独自坐在会议室里，长久不说话。然鲁看得出，他眼里有深深的无奈。他会不会觉得后龙村的人目光短浅呢，从村干到村民，全都目光短浅。平心而论，曹润林是对的，也许再过十年二十年，那两个屯的人都能开上小车，到时又该抱怨路没从家门前经过了。可村里的事就是这样的，得先顾眼前。后龙村的年轻人都外出打工去了，村里只剩下老人和孩子，远一些的地没法种，丢荒了，近的地再被路占去，群众无论如何都不会同意的。

曹润林一定也看到那些土了，薄薄的土，一眼就看出瘦，玉米、红薯、火麻、饭豆、黄豆，吃力地从土里长出来。 （8）