Moz Lenz cam Danzgih aen vwndiz ceiq hung dwg gijmaz. Vangz Daeghaj naeuz: “Daegdog daiq lai, neix couhdwg dunz raeuz seizneix aen vwndiz ceiq hung ceiq saedsaeh, Moz suhgi mboujyawx mwngz bang dou daiq di dahsau ndeu haeujdaeuj.”

“Dou …… gyanghaemh …… ninz mbouj ndaek!” De gangj dwk vahyaem, youh gya coenz ndeu, “ndigah, sien gaijgez aen vwndiz swhgeij, saehnieb ndaw mbanj cij miz sim bae siengj, lumjnaeuz guh roen ya, guh lijyouz ya.” Ndaw ranz iq gyoengqvunz fwt cungj riuhaha hwnjdaeuj. Miz geij mehmbwk bae daem de: “Yawj mwngz ndaek yiengh bej neix lij geng ndaej hwnj lwi? Ngoenz- ngoenz ninz gik, lij mbouj ninz benj bae lwi?” Daihgya couh doq riuhaha doq sanq bae lo.

Gvaqlaeng, dunzcangj niuj rwz Vangz Daeghaj ndaq: “Mwngz daengx ndang cungj dwg benq naez boengz ndeu! Moix ngoenz gangj mbouj ok geij coenz vah cingqging, vunz Moz suhgi lij caengz baenzgya ne.” Vangz Daeghaj a ok sing: “Mbouj dwg ba?”

Cungj naeuz doeksaed couhdwg naengzlig, saedguh cij dwg bonjsaeh. Caen dahraix, Moz Lenz dauq danhvei liux fatdoengh sojmiz vunz hawj bangcoengh, aeu caenhlig bae bang boux ndaej bangcoengh swhgeij, cungdenj youq ciengx caeuq ndaem doxgaiq. De naeuz, mbanj raeuz bya lai swhyenz lai, aeu haenqrengz fazcanj.

De hawj ranz dou daiq daeuj cien go faexmiuz daiq namh, naeuz dwg gomiuz vangzvahliz, gig dijbauj. De mboujdan fatdoengh, lij caenndang riengz bohmeh gou caez daengz gwnz bya, ndaem gomiuz youq benq dieg hoengq caengz ndaem faexanhsu haenx. Hoeng cij gvaq geij ngoenz, daxboh gou couh ciemz faexmiuz okdaeuj, vanzlij ndaem hwnj faexanhsu, de naeuz dwg aenvih govangzvahliz baenz faex aeu caj geij bak bi, nanz lai. De naeuz: “Lan gou cungj caj mbouj daengz go faex haenx majhung.”

Moz Lenz youh doiq daxmeh gou gangj, cejdaih ciuq gou yawj, vanzlij sien soengq Siujman bae yozyau seilaeb, caj yozyau daegbied baihhaenx miz mbonq le raeuz caiq cienjhag, yienghneix mwngz couh ndaej miz seizgan daeuj bang Govah guh di hong reih. Yozyau seilaeb youq gwnz haw, naeuz dwg yozyau gizsaed dwg aen youwzyenz lingh daiq banhaggonq, ngaenzhag bengz, hoeng Moz Lenz bang ok lo. Ndwn youq din’gyang gyoengq lwgnyez, Vah Siujman caen dwg daegbied lai lo, couhdwg roegbeghag ndwn youq gyang duzgaeq. Hoeng cij bae le aen singgeiz ndeu ndwi, Moz Lenz couh youh daiq Vah Siujman dauqma lo, de hozbongz naeuz: “Ndaek yaucangj haenx mbouj dwg vunz, doiq lwgda nou haenx ngoenz daengz haemh cungj yawj Siujman sij mbouj ndaej deuz! Lij naeuz Siujman cingzcik mbouj ndei, yaek dandog son de. Caen dwg nouguk hawj duzgaeq baiqcieng, hw!”

Doeklaeng, de youh hawj ranz dou soengq daeuj duzdaeg duzmeh doiq yiengzndaem ndeu. De naeuz daxboh gou nyi: “Govah, ranz mwngz reih bya lai, gwnz bya nywj lai faex lai, hab ciengx cwz ciengx yiengz. Song duz yiengz neix dwg cungjndei, cijaeu caj gyoengqde seng gyoengq yiengzlwg okdaeuj, ranz mwngz couh ndaej duethoj lo.”

Hoeng mbouj daengz ndwen ndeu dem, daxboh gou youh caegcaeg gai song duz yiengz haenx bae lo. Doeklaeng, mbouj rox dwg bouxlawz lwnh gienh saeh neix hawj Moz Lenz dingq, de hozhwnj ndaej mbouj dingz geq: “Vah Dasu, mwngz baenzlawz ndaej yienghneix guh ne? Gou simndei bangcoengh ranz mwngz, lij mbouj dwg yawj ranz mwngz hojndoq.” Raen de cungj yaek daej okdaeuj lo, daxboh gou sim’unq le, mbon ok ngaenz daeuj boiz hawj de: “Moz suhgi, neix dwg ngaenz gai faex caeuq yiengz.”

Daxmeh couh ndaq, singyaem biujmingz de seizneix mbouj huk. De naeuz: “Vah Laujsuj, vunz Siujmoz dwg simndei, mwngz baenzlawz ndaej nyag simndei duh vunz ne.”

“Mwngz rox gijmaz!” Daxboh hoiz naeuz, “song duz yiengz couh ndaej cug maenh din fwngz gou lo, mwngz rox mbouj rox? Mbouj ndaej mwngz ciengx. Hoeng mwngz ciengx ndaej lwi? Gaej daengz seiz gou lij deng hwnj bya bae ra mwngz.” Daxmeh siengjsiengj roxnyinh daxboh gangj ndaej deng, baez siengj daengz bya sang ndoi lingq lumj haij gvangqlangh, de couh yup. Gizsaed, couh suenq cuengq de youq gwnz Byadaegmeh, de cungj mbouj rox baenzlawz dauqma.

Gvaq geij ngoenz, Moz Lenz caenndang ma ranz dou yiengq daxboh boizleix, naeuz de sengmaj youq ndaw singz, mbouj roxyiuj lajmbanj dwg yienghlawz, maqmuengh daxboh yienzliengh swhgeij gingniemh mbouj gaeuq youh miz di mbouj dingq vunz gienq.

Laeng bya miz aen raengzromraemx ndeu, dwg Nungznieb Hag Dacai seiz laebbaenz. Gaxgonq, aen raengzromraemx neix dwkraemx baihlaj geij bak moux naz, moix bi lij dwk ndaej geij cien gaen bya. Hoeng faen naz daengz hoh liux couh miz le bienqvaq, sien dwg vunzlai cungj haeuj singz bae dajgoeng, reihnaz cungj fwz liux, mbouj yungh dwkraemx le, ndigah diuzmieng hix lak lo, diuzfai dek le hix mbouj miz vunz leixlangh. Daegbied dwg ndaem hwnj le faexyienq, faexanhsu daengx bya heuyauyau dawz raemx cungj ndoet hawq liux, goekraemx couh goenq le, raemx ndaw raengz- romraemx bienq siuj hix bienq henj, baenz aen daemz raemx yaek dai mbouj lix ndeu. Geij bi gonq lij miz vunz bae cobau, hoeng raemx daj ndaw bya lae ok haenx dwg saek heu, duzbya ciengx mbouj hung couh suenq lij mbouj ndeigwn, gai mbouj okbae, bouxlawz ciengx bouxlawz goem, doeklaeng couh mbouj miz vunz gamj bae cobau, hix couh fwz lo.

Hojsik ya, hojsik! Raemx ndei reih ndei couh yienghneix begbeg deng buqvaih lo! Moz Lenz suhgi gig sim’in. De baez youh baez daiq linznieb、suijli、gozduj、gveihva daengj bumwnz daeuj yawj. Daih- iek gvaq le ndwen baj, de youh ciu cunhgan dunzgan daeuj haihoih.（4）

莫莲问什么是坛基当前最大的问题。黄老五说：“光棍太多，这就是我们屯当前最大最实际的问题。莫书记你不如给我们介绍些女的进来。”

“我们……晚上……是睡不着！”他阴阳怪气地又加了一句，“所以，先把个人的事业处理了，村里的事业才有心思去想，比如开路呀、搞旅游呀。”小屋里顿时轰地爆发出大笑声。有几个女的去擂他：“看你那熊样还硬得起吗？天天睡大觉，还不睡扁了去？”会议便在众人哈哈大笑中散场。

事后，屯长扯着黄老五的耳朵：“你浑身上下就是块烂泥！每天不讲几句正经话，人家莫书记还没结婚呢。”黄老五啊一声：“不会吧？”

都说落实就是能力，实干才是水平。果然，莫莲回单位发动了所有帮扶人，要给每一个联系户进行力所能及的支持，重点放在种养上。她说，我们村山多资源多，得好好发展。

她给我们家带来了一千蔸树苗，说是黄花梨种，很珍贵。她不但动员，还亲自跟我父母一起到山上，把树苗种到还没种上桉树的那块空地上。但才过几天，我父亲就把树苗给拔了仍然换种上桉树，他的理由是黄花梨成材要等上好几百年。他说：“我孙子都等不到它长大。”

莫莲又对我母亲说，大姐我看还是把小蔓先送到私立学校，等到特殊学校那边空了位子我们再转学，这样你便可以腾出手来帮花大哥做些农活。私立学校在街上，说是学校其实是所幼儿园外带学前班，学费挺贵，但莫莲自己掏了。站在那些孩子中间，花小蔓的确太特殊了，简直鹤立鸡群。可只去了一星期，莫莲又把花小蔓给领了回来，她气愤地说：“那校长不是人，一双老鼠眼一天到晚盯着小蔓都挪不开！还说小蔓成绩不好要单独开小灶。黄鼠狼给鸡拜年，哼！”

后来，她又给我们家送来了一公一母两只黑山羊。她对我父亲说：“花大哥，你家山地多，山上草多树多，适合养牛养羊。这是良种，只要等到它们生出一大帮崽来，你们家就脱贫了。”可不到一个月，我父亲又把它们偷偷给卖掉了。后来，不知是谁把事情告诉了莫莲，气得她不停地数落：“花大树，你怎能这样呢？我好心好意帮扶你们家，还不是看你们家穷得叮当响。”见她快要落泪的样子，我父亲心软了，他掏出钱还给她：“莫书记，这是卖树和羊的钱。”

母亲就骂，骂声表明此时她脑子并不笨。她说：“花老鼠，人家小莫是心好，你怎能好心当成驴肝肺呢？”

“你懂个屁！”我父亲回敬道，“两只羊就把我的手脚都捆死了，你懂不懂？要不你养。可是你能养吗？别到时我还得上山去寻你。”母亲想想觉得父亲说的没错，一想起那海般连绵广阔的崇山峻岭她就胆怯。事实上，就算把她放到公母山上，她自己都不知道如何回来。

过了些天，莫莲亲自登门向我父亲道歉，说她生长在城里，不了解农村的具体情况，请原谅她经验不够又过于武断。

后山有个大水库，是农业学大寨时修的。过去，这个水库灌溉下游数百亩水田，每年还打得数千斤鱼。可分田到户后情况变了，先是人们都进城打工去了，田地丢荒了，不需要灌溉了，所以渠道崩塌了，坝身裂了也没人理。特别是种上了桉树，满山满绿油油的桉树把水都吸干了，水源便断了，那水库里的水变少了还变黄了，成了半死不活的一潭微澜。头些年还有人承包，可从山里流出的水泛着绿色，鱼养不大还不好吃卖不出，谁养谁亏，后来没人敢承包了，就丢荒着。

可惜呀，可惜！这么好的资源生生给毁了！莫莲书记十分痛心。她带着林业、水利、国土、规划等部门来了一趟又一趟。大约过了个把月，她又把村干屯干都召集起来。

(4)