变化的还不仅这些，如今收割再也不用人工挥舞镰刀，收割机一天就可收割上百亩，直接脱粒装麻袋运回来晾晒。收割机还装了犁头，收割同时就把田犁好了，耕牛慢慢退出农村人的生活，不再饲养，院子里的牛圈被拆掉，农家院显得更干净了。插秧也不必三更半夜赶活，全部采用旱地育秧盘，一般在家里就可以自行培育。到了插秧时，把秧苗从育秧盘里拔出来，挑到田里，站在田埂上往水田里扔就行。小时候经历过的农忙“双抢”火热场面一去不复返。这个和县城毗邻的村子，村民和城里人基本上已没多大区别，电脑、私家车成为再平常不过的家私。

母亲买了些首饰戴上，粗短的手指箍一个金戒指，还戴了耳环，她很满足。她还会和村里几个比她稍微年长的老妇人赶集。不知道谁带了头，村里每年农历十二月中旬都会在新修建的庙宇前举办庙会。每户人家出一百块钱，集资买来酒菜聚餐。这个庙会后来又渐渐演变成村里的“女儿节”。这天村里所有嫁出去或外出工作的女儿都会回来，在庙里拜祭后，和村人在庙前的晒谷场吃一顿丰盛的露天晚餐，比过年还热闹。庙会实际上变成了一家团圆的特别节日。嫁出去的女儿们每年只在农历七月十四和大年初二回娘家吃团圆饭，但这天家里的母亲或嫁进来的媳妇也是要回娘家的，实际上也并不能团圆，唯有庙会这天，一家人能圆圆满满坐在一起。

母亲期期艾艾给我打电话：你回来吗？

我总是拒绝。她知道我的心思，从来不勉强我，她其实是盼望我回去的。

我在另外一座城市眺望村庄。村庄依然在那里，始终没变。我转了几个地方生活，回到一个能和她遥遥相望的城市。我们像两个相互对峙的固执的人。

我形容枯槁，整日恹恹无神，不仅对村庄，还对许多事情和人无动于衷。自从2008年开始，一场生活的突变对我打击非常大，焦虑像一种隐患折磨着我，最后导致睡眠离我而去。熬了很多中药调理，不仅没好，把胃也给喝坏了。由睡眠不足到败坏胃口，最后连水果都不愿意吃，整天感觉不到饿，含几颗奶糖就打发掉一天。整个人憔悴得看起来像患上了大恶疾。那些没有睡眠的夜晚，我像一台清醒的座钟，忠实地度过每一秒。白天则陷入一种类似发低烧的昏沉，这种昏沉使我无法集中精力做任何事情，也无法把我带进片刻的睡眠中。极度疲劳使我变得敏感起来，常常无端沮丧和哭泣。失眠如一场无法醒来的噩梦困扰着我。直到2013年，我再也无法坚持工作了，整个人像一部被拆散的机器，无法再正常运行。没经过父母同意，向单位递交了辞职申请。

父母吃了一惊，这件事情变成我们家一件大事，他们担心我以后的生活，更担心我扔掉体面的“国家”工作后，会不会又被村里人瞧不起？他们惧怕那些日子。他们无法理解为什么我会没有睡眠，会因为在他们看来微不足道的睡不好觉而辞掉旱涝保收的体面 工作。但当他们看到我瘦骨嶙峋的憔悴模样时，还是不忍心多责怪。母亲极力劝我回家住一段时间，我答应了。没有过多的想法，在哪里对我来说都一样，反正都是带着昏沉的清醒。那段时间，母亲每天傍晚都会带我去村头的庙宇烧香。她跪在神像前，双唇轻微而快速移动，我听不清她念叨什么。

这座富丽堂皇的村庙前，是一个大池塘。多年前的那些夏天午后，附近人家总会把牛赶下池塘，让牛在清凉的池塘里消暑。池塘并不深，牛趴下后，正好能没过整个身子，露出一池塘的牛头。孩子们便会骑在沉入水中的牛背上嬉水。偶尔有被蚂蟥叮咬的孩子，连蹦带跳爬上岸，一堆孩子大呼小叫尾随而来。

(7)

Bienqvaq mbouj dandan dwg yienghneix, seizneix gohaeux caiq hix mbouj aeu vunz yungh fagliemz bae gvej lo, souhgozgih ngoenz ndaej gvej bak lai moux, cigsoh duetnaed cang daehndaij soengq daengz ranz dak. Souhgozgih lij cang miz bakcae, gvej haeux seiz caemhcaiq cae ndei naz, duzvaiz dawz cae menhmenh doiq ok ndwenngoenz vunz ndaw mbanj, mbouj caiq miz vunz ciengx, riengh vaiz gyanghongh hix deng cek deuz, gyanghongh ranzguhnaz yienj ndaej engq seuq lo. Ndaem naz hix mbouj yungh gyanghwnz hwnqdaeuj bae ciemz gyaj lo, cienzbouh youq ndaw reih ganq buenzgyaj, itbuen youq ndaw ranz couh ndaej gag gungganq. Daengz seiz ndaem naz, dawz gyaj daj ndaw buenzgyaj ciemz okdaeuj, rap daengz gyangdoengh, ndwn youq haenznaz gveng go’gyaj roengz ndaw naz couh ndaej. Cungj ciengzmienh nauhyied seiznyaengq “song ciengj” seiz iq ginglig gvaq haenx caiq hix yawj mbouj raen lo. Aen mbanj gyawj yienhsingz neix, vunz ndaw mbanj caeuq vunz ndaw singz gaenq yaek doxdoengz lo, ndaw ranz miz dennauj、ciseivunz hix caiq bingzciengz mbouj gvaq lo.

Daxmeh cawx di goenhsoij daeuj raek, lwgfwngz dinj co de raek miz aen haedfwngz gim ndeu, lij venj doiq soijrwz ndeu dem, de gig muenxcuk. De lij caeuq geij mehmbwk ndaw mbanj nienzgeij beij de lai laux di haenx doengzcaez bae haw. Mbouj rox dwg bouxlawz daiqdaeuz, ndaw mbanj moix bi liggaeuq cibngeih nyied cungqgyang cungj youq dangqnaj aen miuh dauqcungz lingh guh haenx banh miuhhoih. Moix ranz ok bak maenz cienz, comzcienz cawx laeuj byaek daeuj doxgo. Aen miuhhoih neix doeklaeng youh ciemhciemh bienq baenz “ciet dahsau” ndaw mbanj. Ngoenz neix dahlwg ndaw mbanj gaenq haq okbae roxnaeuz ok rog bae guhhong haenx cungj aeu dauqma, youq ndaw miuh baiqcaeq liux, caeuq vunz ndaw mbanj youq ciengzdakhaeux dangqnaj miuh gwn can caeuz fungcuk ndeu, beij gvaqcieng lij nauhyied. Miuhhoih gizsaed gaenq bienqbaenz aen ciet daegbied ndeu, de hawj daengx ranz vunz ndaej doxcomz. Gyoengq dahlwg haq okbae haenx, moix bi cij miz liggaeuq caet nyied cibseiq caeuq cieng co’ngeih dauq ranzdaiq gwn haeux doxcomz, hoeng ngoenz neix daxmeh ndaw ranz roxnaeuz lwgbawx haq gvaqdaeuj haenx hix aeu dauq ranzdaiq, yienghneix hix suenq mbouj baenz doxcomz, dan miz miuhhoih ngoenz neix, ranz vunz ndeu ndaej caezcaez cienzcienz naengh youq henz aendaiz gwnhaeux.

Daxmeh deqmuengh dwk hawj gou daj dienhvah: Mwngz dauq ranz lwi?

Gou cungj dwg naeuz mbouj ndaejhoengq. De roxyiuj ndawsim gou siengj gijmaz, coengzlaiz mbouj ep gou, de gizsaed gig maqmuengh gou ndaej dauq ranz.

Gou youq lingh aen singz muenghyawj aenmbanj, aenmbanj vanzlij youq gizhaenx, itcig mbouj bienq gvaq. Gou cienj le geij aen dieg gvaq ndwenngoenz, daeuj daengz aen singz ndaej muenghyawj de neix. Dou lumj song boux vunz, nyangqnyinz dwk doiqdingj youq gizhaenx.

Gou byomroz, daengx ngoenz mbouj miz cingsaenz, mboujdan doiq aenmbanj, lij doiq haujlai saehcingz caeuq vunz, cungj mbouj haeujsim gyoengqde. Daj 2008 nienz le, fatseng ciengz fwt bienq ndeu, dwkceih gou ndaej gig haenq, gou simgip youheiq, doeklaeng couh ninz mbouj ndaek lo. Goen le haujlai ywdoj daeuj diuzleix, mboujdan mbouj ndei, aendungx lij gwn vaih lo. Aenvih ninz mbouj gaeuq, doeklaeng bienqbaenz mbouj siengj gwn doxgaiq, caiq doeklaeng lienz lwgmak cungj mbouj nyienh gwn, daengx ngoenz cungj mbouj rox iek, gamz geij naed diengzcij couh gvaq ngoenz. Daengx vunz reuq lumj baenz bingh naek nei. Gyanghaemh ninz mbouj ndaek, hawj gou lumj aen cung daengj ndeu singj dwk, lauxsaed youh inget dwk byaij gvaq moix miux cung. Gyangngoenz gou cix gyaeujngunh lumj fatndat daemq nei, hawj swhgeij comz mbouj ndaej cinglig bae guh saehcingz, hix mbouj ndaej ninz ndaek saek yaep. Naiq lai hawj gou bienq ndaej minjganj raixcaix, ciengzseiz mbouj miz laizyouz couh doeknaiq caeuq daej ok sing daeuj. Baenzlawz ninz cungj ninz mbouj ndaek, de couh lumj ciengz loqdwglau baenzlawz cungj ndiu mbouj gvaqdaeuj ndeu, itcig gauxca gou. Cigdaengz 2013 nienz, gou caiq hix guh mbouj ndaej hong lo, daengx vunz lumj aen gihgi deng ceksanq nei, mbouj miz banhfap laebdaeb byaij roengzbae. Mbouj ginggvaq bohmeh doengzeiq, couh yiengq danhvei gyau le swzciz sinhcingj.

Bohmeh doeksaetyat, gienh saeh neix bienq baenz gienh saeh hung ndeu youq ndaw ranz dou, gyoengqde yousim gou gvaqlaeng baenzlawz gvaq ndwenngoenz, engq yousim gou gveng faenh hong “guekgya” miznaj neix liux, gyoengqde dwg mbouj dwg youh deng vunz ndaw mbanj yawj mbouj hwnj? Gyoengqde lau gvaq doengh ngoenz haenx lai lo. Gyoengqde mbouj roxyiuj vih gijmaz gou ninz mbouj ndaek, hix mbouj roxyiuj vih gijmaz gou aenvih ninz mbouj ndaek couh ndaej gveng faenh hong miznaj dumh rengx bau sou neix. Hoeng dang gyoengqde raen gou byombyangbyang seiz, vanzlij mbouj nyaenxsim lai naeuz gou. Daxmeh itcig gienq gou dauq ranz youq duenh seizgan ndeu, gou dapwngq lo. Mbouj miz geijlai siengjfap, doiq gou daeuj gangj, youq gizlawz cungj ityiengh, cungj dwg singj youh ngunh dwk youq gizhaenx. Duenh seizgan haenx, daxmeh moix ngoenz cungj daiq gou bae aenmiuh gyaeujmbanj diemj yieng, de gvih youq dangqnaj siengqbaed, ndaw bak gangjsebseb, gou dingq mbouj cingcuj de nam gijmaz.

Dangqnaj aenmiuh hungmbwk gyaeundei neix, dwg aen daemz hung ndeu. Haujlai bi gaxgonq, youq banringz seizhah, vunz youq seiqhenz cungj aeu gyaep duzvaiz roengz daemz bae, hawj duzvaiz youq ndaw daemz liengz siu hwngq. Aendaemz mbouj suenq laeg, duzvaiz boemz roengzbae, ngamq muenx gvaq daengx aen ndang duzvaiz, laeuh ok aen- gyaeujvaiz youq gwnz raemx. Gyoengq lwgnyez couh gwih youq gwnz laeng duzvaiz caem youq ndaw raemx haenx guh’angq. Saekseiz miz lwgnyez deng duzbing nangq, diuqyakyak bin hwnj hamq bae, lwgnyez wnq hix hemqrara buet riengzlaeng.

(7)