(ciep geizgonq)
Lumjbaenz hwnj dangzgoq Saw- cuengh 《Gaeb Duzgvej》, lauxsae caenhliengh son hagseng daj ndaw saw ra ok “gou” dwg youq gizlawz yawjraen duzgvej, vihmaz gaeb duz- gvej daeuj guh’angq, aenswz lawz gyaudaih?Lauxsae couh hawj gyoengq lwgnyez dwk geiz doiqhauh doxdax, hawj hagseng gig vaiq couh ra ok dapanq, lwgnyez youq dwkgeiz hingzndaej hoizdap gihvei, sawj de ndaenggon dangqmaz, gik- fat hagseng engq mizyinx bae hag Sawcuengh.
Sam、Dakbaengh geizloih youzhi bonjdieg, ndaej daengz daengx gyoengq bohranz cih- ciz
Hagdangz raeuz seizneix gungh miz sam bak lai boux hagseng, 98% dwg Bouxcuengh, gyahdingz vanzging doiq lwgnyez hag dwk geizloih youzhi gig miz leih. Youzhi geizloih bonjdieg dwg daj gwnz- biengz bonjdieg riuzcienz, mbouj yungh cienmonz caepcawq geizbuj, gag daiq roxnaeuz gag veh couh ndaej lo, ndigah cuengqhag le lwgnyez couh ndaej caeuq bohmeh、 daxgoeng、daxbuz angq dwkgeiz. Ngoenzlaeng daeuj hag le, gyoengq lwgnyez couh angqbuepbuep lwnh daengz dwkgeiz ndaej hingz lo, lauxsae couh dawz baez dwkgeiz doxlwnh cuengq youq gyanghaet damzvah hozdung daeuj guh, daj neix yawj ok lwgnyez doiq dwkgeiz ndaejhingz dwg geijlai siengjgyaez caeuq ndaenggon.
Hagseng youq mwh cuengqhag roxnaeuz cuengqgyaj cungj ndaej caeuq vunz ndawranz roxnaeuz doengzdoih angq dwkgeiz doxdax. Dingzlai seizgan lwgnyez dwg youq ndawranz, bohranz couhdwg loh swhyenz son’gyauq ceiq ndei he, bohranz caemh dwg boux doxgap、boux cihciz、boux camgya hong son- gyauq hagdangz he, gij hong bohranz swhyienz couh bienq baenz raeuz damqra haiguh geizloih youzhi bonjdieg loh baujcang ceiq miz yungh he. Mwh siengjsiengj、sawq- sawq yawj、beijbeij yawj, lwgnyez caeuq bohranz itheij cimz daengz gij vaiqvued guhbaenz. Youq aen seizdaih soujgih famhlamh neix, gyoengq bohranz raeuz danqhaenh doenghgij youzhi geizloih neix yo miz haujlai cihsiz fungcuk, yawj raen lwgnyez majhung hwnjdaeuj, gyagiengz gij gamjcingz vunz ndaw ranz, ndaej daengz bohranz raeuz angqcoux, doengzseiz, sawj lauxsae caeuq bohranz gij gvanhaeh gyoengq- de engqgya maedcied hwnjdaeuj. Miz bohranz doiq lauxsae dou gangj:“Daj haiguh youzhi geizloih hozdung bonjdieg daeuj le, lwgnyez youq gak fuengmienh cungj miz gaijbienq gig hung, gyoengqraeuz caemh dauq nyinhraen le gij vaiq- vued seiz lwgnyez, doengzseiz, boux- hung caeuq lwgnyez gamjcingz gyalaeg haujlai lo.” Doengzyiengh, Raeuz fatyienh lwgnyez cingq menhmenh bienqvaq seiz, lumj Vangz Cinghfuz doengzhag, hwnj- dangz seiz gingciengz mbouj dingq gangj, cozyez ngaizngaiz ngednged cungj mbouj ndaej gyau, gou fatyienh de gig yinx dwk geiz samhab, ndaejhingz cungj dwg de mizfaenh. Gou couh doq ra gihvei haenh de, hawj de guh boux cujcangj geiz samhab, youz de daeuj cujciz caeuq daeuj son gij doengzhag daeuj dwk geiz samhab haenx. Ginggvaq duenh seizgan he, hwnjdangz seiz de mbouj caiq doeng gangj sae yot lo, cozyez caemh raen ndaej ciuqseiz gyau hwnjdaeuj lo. Vangz Yungjloz doengzhag, dwg boux lwgnyez goq- singq gig giengz he, sam ngoenz gek song ngoenz couh caeuq bouxwnq nauh mbouj doxhuz, mbwq hagsib, haengj caeuq lauxsae doxdingj. Danhseih daj de camgya hag dwk- geiz bonjdieg le, de couh bienq ndaej gig ndei, cawjdoengh camgya geizloih hozdung siujcuj. Gou faiyienh giz yapmig neix le, caenh- liengh caeuq de lwnh daengz dwkgeiz, caeuq de damqlwnh vah- daeuz dwkgeiz, cugciemh mbouj caiq dingqnyi mizgven gij “coih” de lo, hwnjdangz seiz de caemh bienq ndaej lauxsaed, engqgya hawj vunz siengj mbouj daengz de gaxgonq gaujsi mbouj gizgwz gvaq, baezneix gaujsi gingqyienz gauj ndaej 80 faen ne!
Seizneix, gyoengqraeuz yawjraen gij bohranz lajmbanj gvanhnen cienjbienq gig hung, gaxgonq caenh haeujsim lwgnyez hagsib biujyienh cugciemh noix lo, doiq suciz、 naengzlig beizyangj cugciemh yawj- naek hwnjdaeuj.
Hawj lwgnyez liz soujgih youzhi gyae di, faensanq hagseng gij cuyiliz angq soujgih dawzyinx, cungj guhfap neix ndaej daengz gyoengq bohranz nyinhhawj, bohranz caeuq lwgnyez gamjcingz ndaej yied daeuj yied laeg. Bohranz cihciz hagdangz raeuz haiguh geizloih bonjdieg yaubwnj gocwngz, doiq Cuengh Gun song saw vah son- gyauq mizik gig hung.
Seiq、Dakbaengh youzhi geizloih bonjdieg, youq seiz souhaeuj cimz ndaej gij angqwt
Souhaeuj cungj dwg caeuq boux gaenxguh faen mbouj hai. Gyoengqraeuz youq diuzloh damqra menhmenh cimz gij angqvau mwh souhaeuj haenx.
1.Geizloih hozdung youzhi dwg diuzsai lienzhaeh gij hagsib caeuq swnghhoz lwgnyez. Gyoengqraeuz haiguh doenghgij geizloih hozdung neiyungz fungcuk、hingzsik lai yiengh caeuq ngoenznaengz lwgnyez swngh- hoz maedcied lienzhaeh haenx, ndaej vih lwgnyez cauh haujlai sizcenj gihvei, hawj lwgnyez lai rox gij cihsiz rogdangz, gamjsouh aen seiqgyaiq fungfouq neix, hawj lwgnyez daj swnghhoz daeuj, caen- cingq daezsang geizloih youzhi naengzlig gyoengqde, lwgnyez bienq ndaej engq daihdamj coengmingz. Lumj youq baez bae youz hozdung he, boux lwgnyez he youq yietnaiq seiz, gingqyienz dawz ngeuq rin, youq gwnz daizrin veh aen geizbuj genjdanh he, yienzhaeuh rag boux daeggo beij de lij hung di, son de dwkgeiz, cij yungh geij naed rin iq, song vunz mwngz dingj gou daemx, angq dwk yinxdaeuz dangqmaz.
2. Doenggvaq geizloih youzhi ndaej beizyangj lwgnyez gij binjciz sibgvenq ndei. Gyoengqraeuz yungh geizloih bonjdieg youzhi, youq dox- angq hozdung fungfouq lai yiengh haenx dajson. Siuj hagseng cuyiliz caeuq naihsingq mbouj gaeuq, hoeng lwgnyez ndaej youq ndaw hozdung beizyangj hwnjdaeuj, gij cingsaenz mbouj lau gunnanz mbouj fug saw haenx ndaej hawj lwgnyez gij gvai de mbouj doengz cingzdu fazcanj hwnjdaeuj.
3. Haiguh geizloih youzhi hoz- dung ndaej daengz gyoengq boh- ranz haenhndei caeuq cihciz. Youq gwnzloh damqra, gij swhyenz boh- ranz ndaej cungfaen leihyungh hwnjdaeuj. Bohranz gangj:“Gij hoz- dung neix mboujdan ndaej sawj lwgnyez raeuz gaijbienq haujlai, gyoengqraeuz caemh hag ndaej haujlai.” Seizneix, gyoengqraeuz fat- yienh, bohranz gvanhnen caemh gaijbienq lo, gaxgonq caenh haeuj- sim hagsib cihsiz, seizneix engq haeujsim lwgnyez suciz naengzlig ndaej cienzmienh fazcanj.
4. Cugciemh gyanaek minzcuz miznaj, youzhi geizloih bonjdieg gikfat lwgnyez hagsib Sawcuengh engq mizyinx, vih bonjfaenh dwg Bouxcuengh gamjdaengz gig naj- rongh.
Raeuz cingqcaih damqra diuz- loh dakbaengh youzhi geizloih bonjdieg caeuq Cuengh Gun song saw vah sonhag cingjhab hwnjdaeuj, raeuz doigvangq sam loh bonjdieg geizloih youzhi, lwgnyez cawjdoengh camgya, bienqbaenz bouxcawj geiz- loih youzhi. Lwgnyez cawjdoengh camgya caeuq sevei binjciz beiz- yangj ndaej giengzvaq hwnjdaeuj, caemh ndaej haigvangq gij hagsib gunghgenh lwgnyez, hawj lwgnyez raeuz yiengjsouh daengz gij vaiq- vued hag Sawcuengh, gij vaiqvued damqra, gij vaiqvued guhbaenz, youq seiz doxangq miz gamjsouh,youq diuzloh swnjcienz minzcuz vwnzva hag ndaej sibgvenq ndei, simndang ndaej daengz cienzmienh、ndang- cangq、 huzndei fazcanj.
(作者单位系南宁市武鸣区太平镇庆乐小学)