Doenghgij maknganx noh mbang ceh na neix, mbouj miz vunz maij gwn. Caiqlix hix mbouj giet geijlai mak. Daxboh gou lij youq seiz, dou daengx ranz vunz youq ndaw ranz gaeuq youq. Doeklaeng, aenvih ranz gaeuq iq, vunz gai ranzbingzfangz gaeuq cuengqhoengq, daxboh gou cij cawx aen bingzfangz gaeuq vunz. Dou ranz vunz ndeu cij buen daengz ranzbingzfangz gaeuq rog bya youq. Ranzbingzfangz gaeuq dwg cienhuj caep baenz, song caengz; ranz gaeuq dwg namhcuk ranz ngvax, iqet. Hwnj rumz doek fwn seiz, dou cungj yousim de loemq roengzdaeuj.

Aenvih mbanj dou dieg daemq, hwnqguh Dava Suijdencan le, reihnaz ndaw mbanj ciengzseiz deng raemx dumh. Mbanj dou haujlai vunz senj daengz dieghaifat bae ndaem gomak. Aenmbanj seizneix hoengqhanghang, ndaw mbanj ca mbouj lai mbouj miz maz vunz youq. Aenmbanj caemrwgrwg, di sing gaeq haen ma raeuq hix mbouj miz. Ndaw mbanj dienh deng daet goenq lo, gak cungj ranz hoengq lij youq. Mbouj miz dienh, daxmeh ra labcuk daeuj, diemj dawz. Ngaiz dwg aeu fwnz cawj, cawj cug le, de bae suenbyaek gip di byaekheu ndeu, cauj banz ndeu, dwg byaekmaenz. Haemh neix youq ranzgaeuq ninz, ngoenzcog banhaet, dou lij bae ndaw reih guh hong. Dou cingq gwn ngaiz. Baihrog, miz sing yamqdin, daxmeh byaij okdaeuj cazyawj, cij raen boux vunz daeuj haenx dwg mehlaux gyanghaet raen gvaq, dahniq haenx gaenriengz youq baihlaeng. De naeuz, mbwn laep byaij mbouj ndaej lohbya, siengj daeuj ranz dou ninz haemh ndeu. Daxmeh gou mbouj ndei doi bouxvunz miz gunnanz, heuh gyoengqde daeuj caez gwn di ngaiz. Dangseiz daihgaiq roek diemj cung, baenz aen luegbya laepyaenyaen, cij raen yienghsiengq gofaex. Dahniq haenx lumjnaeuz doiq mehlaux ienqheiq, yienghceij gig hoznyaek. Mehlaux mboujdingz dwk naeuz gauxca sou lo, caen mbouj ndei eiqseiq. Daxmeh nip byaek hawj gyoengqde, daengq gyoengqde gaej guhhek, ndaw ranz miz mbonq, haemh neix couh youq gizneix ninz ba. Daxmeh gwn ngaiz sat, couh bae gya feiz ndat raemx, swiq din seiz aeu yungh raemxndat. Seizdoeng ndaw bya daegbied nit, daenj geijlai buh na, daengz gyanghaemh lij roxnyinh nit. Mehlaux boux ceiq doeklaeng gwn caeuz liux, de sousib vanjdawh, uet daiz. Dou comz youq henzsaeuq byoqfeiz, mbawfeiz dawzhuhu. Fajnaj dahniq yienj ok gig cwxcaih. Daxmeh gou cam mehlaux, bae haw baenzlawz dauq baenzneix haemh. De naeuz, dauq seiz mbouj miz ci, byaij roen dauq. Haeuj yienhsingz bae cawx doxgaiq? Mehlaux naeuz dwg a. De yawj feizmbaw dawzyubyub, vah gig noix. Daxmeh gou rox de mbouj maij gangj vah, couh heuh gyoengqde swiqswiq din, bae ninz ba. Swiq din seiz, mehlaux doiq daxmeh naeuz, ngoenzcog de lij yaek bae yienhsingz, lwgnyez iq lai, byaij mbouj ndaej, ngoenzcog ndaej mbouj ndaej ce dahniq youq gizneix, de gag haeuj singz bae. Daxmeh naeuz, ngoenzcog dou mbouj youq ranz, yaek bae guh hong. Danghnaeuz de nyienh caeuq dou bae guh hong, baenzneix couh mbouj miz vwndiz. Dou dwg vunz ndaw bya mehlaux cij cuengqsim ce dahniq hawj dou ciuqgoq.

Ngoenz daihngeih, ranz lijcaengz rongh, mehlaux couh okdou bae lo, dahniq lij ninz dwk. Dahniq caeuq dou haeuj ndaw bya bae, gwnz roen, daxmeh cam de, daxbuz mwngz bae yienhsingz guhmaz? Dahniq sim mbouj youq ndang naeuz, bae yawj daxboh gou, daxboh gou deng gyaeng youq ndaw ganhsoujsoj, ngoenzlwenz dou bae ganhsouj- soj. Gij vunz ndawde mbouj hawj haeujbae, naeuz ndawde mbouj miz daxboh gou.

Sou cungj dwg byaij bae lubw?

W.

Loh haemq gyae, din mwngz naet lwi?

Naet.

Daxboh mwngz vihmaz deng gyaeng?

Gyoengqde naeuz daxboh gou caeg vaiz.

Daxmeh mbouj caiq cam dem. Ndawbya hoengqhanghang, dahniq youq gyaeujreih mbaet va guhcaemz, dawz daekgaeuj daeuj gueng duzmoed, de dauqcawq byaijbyaij youzyouz, daxmeh raen de byaij gyae le, couh heuh de gaej bae gyae lai.

Banringz, de caeuq dou youq ndaw reih gwn lwgmaenz. Banhaemh haj diemj lai cung, dou cij baema. Mehlaux lijcaengz ma. Mbwn yaek laep seiz, de dauqma lo, hawj dahniq cawx gouh haiz moq ndeu, lij cawx daeh makbingzgoj iq ndeu hawj daxmeh. Yawjraen vunz lwi? Daxmeh cam. Mehlaux sawqmwh daejsipsip, mbouj raen vunz, gyoengqde gyaeng de baenzneix nanz, dwg dai roxnaeuz lix cungj mbouj rox. De vihmaz bae caeg vaiz ne? De mbouj dwg bouxcaegvaiz. Daeglwg gou lauxsaed, mbei iq, daj lij iq couh mbouj guh gijmaz saehrwix. De gyanghaemh bae cawx yw hawj gou, yw lijcaengz ndaej cawx, dauqfanj deng vunz laihhaih, boux- caegvaiz vut duzvaiz hawj de buet deuz lo, gyoengqvunz haenx mbouj dingq de euqgangj, couh gaemh de hwnjdaeuj, soengq bae baicuzsoj, cimozdoz hix deng muedsou bae lo.

(3 sat)

这些肉薄核厚的龙眼，没什么人爱吃。再说结的果也不多。我父亲还在的时候，我们全家人住在老房子里。后来，因为老房子小，别人变卖他们闲置的旧平房，我父亲才买了别人的旧平房。我们一家人这才搬到山外面的旧平房居住。旧平房是红砖砌成的，两层；老房子是土屋瓦房，很小。刮风下雨的时候，我们都担心它会坍塌。

因为我们村地势低，建立大化水电站后，村里的土地常被水淹。我们村里的人很多都转移到开发区去种果树了。村子现在几乎是个空村，村里几乎没有人住了。村子静悄悄的，一声鸡鸣狗吠也没有。村里把电切了，各种空房子还在。没有电，母亲找来了蜡烛，点上。饭是柴火煮的，煮好后，她去菜园子捡了一点青菜，然后炒了一盘，是红薯叶。今晚在老房子睡觉，明天一早，我们还到地里干活。我们正吃着饭。外面，有脚步声，母亲走出来查看，才看见来人是早上见过的那个老女人，那个小女孩跟着在后面。她说，天黑了走不了山路，想到我们家借宿一晚。我母亲不好拒绝有困难的人，叫他们一起来吃点饭。当时六点钟这样，整个山谷却是全黑了，只看见树的轮廓。那个女孩心里好像对老女人有怨气，一脸不高兴。老女人一味地说打扰你们了，真不好意思。母亲夹菜给他们，叫他们别客气，家里有床，今晚就在这里睡吧。母亲吃完了饭，就去添火烧水，洗脚时要用热水。山里的冬天特别冷，穿多少厚衣裳，一到晚上还是感觉到冷。老女人最后一个把饭吃完，她收拾了碗筷，抹了桌子。我们聚在火灶边烤火，火苗跳跃着。小女孩的脸显出舒缓的样子。我母亲问老女人，上街怎么回来这么晚。她说，回来时没车，走路回来的。进城去买东西？老女人说是啊。她看着跳跃的火苗，她话少。我母亲知道她不爱说话，就叫他们洗洗脚，睡觉吧。洗脚的时候，老女人对母亲说，明天她还要进趟县城，孩子太小，走不了路，明天能不能留女孩在这里，她自己进城。母亲说，明天我们不在家，要去劳动。要是她愿意跟我们去劳动，那就没问题。我们是山里人家，老女人才放心把女孩留给我们照看。

第二天，天还没亮，老女人就出门了，小女孩还在睡觉。小女孩和我们进了山里，路上，母亲问她，你奶奶去县城干嘛啊？小女孩心不在焉地说，去看我爸，我爸被关在看守所，昨天我们去看守所。里面的人不给进，说里面没有我爸。

你们都是走路去的吗？

嗯。

挺远的，你脚不累吗？

累。

你爸为什么被关？

他们说我爸偷牛。

母亲没再问下去。山里很空旷，小女孩在地头掐着花儿玩，拿蛐蛐喂蚂蚁，她到处走走玩玩，母亲看见她走远了，就叫她别走远了。

中午，她和我们在地里吃红薯。傍晚五点多钟，我们才回去。老女人还没回来。天要黑的时候，她回来了，给小女孩买了一双新鞋，还买了一袋小苹果给母亲。看到人了吗？母亲问。老女人顿时抽噎起来，看不到人，他们把他关了那么久，是死是活都不知道。他为什么去偷牛呢？他不是偷牛的。我儿老实，胆小，从小就没干过坏事。他大晚上的去买药给我，药没买成，反倒被人陷害，偷牛贼把牛丢给他跑了，那些人不听他的辩解，就把他抓起来，送了派出所，摩托车也被没收了。

(3 完)