Geiqndaej daeggo cam gou gvaq: “Danghnaeuz miz bat haeuxam ceuj gvemqhaj ndeu roxnaeuz geu buh moq ndeu, hawj mwngz senj yiengh ndeu, mwngz senj yienghlawz?” Gou mbouj lawq saekdi couh naeuz gou senj yiengh gonq. Gou dwg lwgbyai, buhvaq gou cungj dwg leh buhvaq go cej gou mbouj daenj daeuj daenj, noix miz buhmoq daenj, gou caemh hozhaenz gyoengqdoih miz buhmoq daenj. Hoeng, youq aen nienzdaih gungzhoj haenx, ndaej gwn imq dienz dungx beij daenj buhmoq engq youqgaenj.
Ranz gungzhoj lai lienz lauzmou lij aeu mbaet gwn. Lauzmou ranz gou cijndaej cawj byaek seiz daek di okdaeuj, mbouj ndaej dawz daeuj gyaux haeuxam gwn. Danghnaeuz bouxboux aeu lauzmou gyaux haeuxam, baenzlai aen bak, geijlai lauzmou cij gaeuq gwn ne? Hoeng, dungx gou iek lai, byouq lai, gou couh mbouj dam baenzlai lo, bienqbaenz boux ngahgwn ndeu, nanz mbouj nanz couh caeg gwn haeuxam gyaux lauzmou.
Aenvih daxbuz damengz yawj mbouj raen, ndigah daengz banhaemh daxbuz cawj haeux baenz le, gou couh swnh mbouj miz bouxwnq youq ranz, laeglemx biengjhai rekhaeux, daek vanj haeuxam ndatfwdfwd ndeu, aeu gouh dawh bae vet gaiq lauzmou he moek roengz ndaw haeuxam bae, caiq coq di gyu caemh gyaux. Gaiq lauzmou baez yungz, heiqhom sikhaek mbin okdaeuj, youq ndawranz hopheux, nanznanz mbouj siu bae. Haeuxam hausaksak, sawrikrik, homfwdfwd, nyaij youq ndaw bak raeuzretret、lauzrubrub, caen mizfeih. Gwn vanj nduj siengj vanj ngeih. Hoeng, mbouj gamj gwn vanj ngeih lo, lau mbouj gaeuq boux gwn vanj haeuxam, deng vunzranz rox gou caeg gwn gonq.
Moix baez seizneix, daxbuz cungj dwg mup le mup, sing hung naeuz:“Duzmeuz caeg bya gwn lo!” Seizde gou lij iq, mbouj rox daxbuz gangj gou, ndawsim lij geizheih, ndawranz caen ciengx miz duzmeuz ndeu, hoeng, bae gyawz miz bya hawj de caeg gwn ne? Moix baez gou caeg gwn haeuxam gyaux lauzmou, daxbuz cungj gangj coenz vah neix.
Miz baez ndeu, gou caeg gwn haeuxam gyaux lauzmou ngamq sat, vanj ngamq swiq ndei, cejngeih couh haeuj ranz daeuj lo. De mup le mup, byaij daengz henz ndang gou youh mup, lumj duzma mup heiq nei, cam naeuz:“Mwngz gwn haeuxam gyaux lauzmou?” Gou gej naeuz:“Mbouj gwn gvaq.” De naeuz:“Lij mbouj gangj lauxsaed dem.” Gou naeuz:“Mwngz caenda yawjraen ha? Vah mbouj ndaej luenh gangj bw!” De naeuz:“Mwngz myaeuh ndaej gou ha, haeuj dou daeuj couh mup ndaej heiq hom lauzmou lo, seizneix bak mwngz lij hom dem ne! Mbouj saenq mwngz boq gaemz heiq youq fajfwngz le gag mup.”
Haemhhaenx gwn caeuz seiz, cejngeih lwnh hawj vunzranz naeuz gou laeglemx caeg gwn haeuxam gyaux lauzmou. Daeggo、cejdaih dacaengz gou mbat ndeu. Daxbuz riuhehe naeuz: “Duzmeuz caeg bya gwn baezneix deng vunz fatyienh lo!” Daxmeh naeuz:“Couh mwngz boux dog ngah gwn baenzlai.” Gou najmong caez, cij rox coenz vah daxbuz yenzlaiz dwg naeuz gou, de caeux couh rox gou guh maz lo, hoeng cix coengzlaiz mbouj naeuz gou gvaq hix mbouj gangj okdaeuj, aiq dwg de sim- in simgyaez gou, rox gou dwg iek lai cij baenzneix guh. Gizsaed daeggo dahcej hix siengj gwn haeuxam gyaux lauzmou, mbouj gvaq gyoengqde beij gou roxyiuj, rox vih daengx ranz vunz dajsuenq, couh mbouj caeg gwn lauzmou.
Gij saeh ndeiriu seiznyez, gak cungj gak yiengh. Seiznyez gou lij miz gienh saeh ndeiriu ndeu, hawj gou nanzlumz. Mwngz haengjdingh dingqnaeuz gvaq laeuj fiz, hoeng, mwngz dingqnaeuz gvaq noh fiz lwi? Gou deng noh fiz gvaq.
Geiq mbouj ndaej dwg bi lawz ndwen lawz, hix geiq mbouj ndaej seizde gou ndaej geijlai bi lo. Ngoenzhaenx, ranz Ausam heuh 4 boux bohranz daeuj bang byonj vax dingjranz. Ranz Ausam caeuq ranz gou dwg ranznden, song ranz dou doxhuz dangqmaz, Simjsam caeuq daxmeh gou doxndiep lumj caen cejnuengx nei. Heuh vunz banghong aeu miz di haeux byaek ndei daeuj dakdaih. Haemhhaenx Simjsam heuh dou daengx ranz vunz daengz ranz de gwn caeuz. Ausam caeuq 4 boux banghong gwn gonq, hawj bouxhek gwn gonq, neix dwg laexmauh, gyoengqde gwn gvaq le caiq daengz vunzranz gwn.
Ausam miz 3 boux lwg, dou 4 beixnuengx, gya daxmeh、daxbuz、Simjsam dem, 10 boux vunz humx congz gwn caeuz. Cij raen gwnz congz miz bat nohbiz ndeu, bat byaekdang ndeu, banz duhmak ndeu. Bat nohbiz neix hausaksak caemhcaiq ngaeuzyubyub, mbouj miz saekdi nohcing, aiq dwg gyoengqde gwn gonq dawz nohcing gwn sat bae lo. Yienznaeuz cungj dwg nohbiz, hoeng, dou geij boux lwgnyez doxciengj gwn, gou gwn lumj duzguk deng iek geij ndwen nei, gwn gaiq dem gaiq, nohbiz nyaij youq ndaw bak lauzrubrub, gij lauz ndaw bak conh ok gokbak daeuj, yag daengz laj hangz. Gou seiz mbouj seiz aeu fwngz bae mad, loengh dwk naengbak、aenhangz dumz caez. Donq noh neix dwg gou baez daih’it gwn noh gwn ndaej imq ndaej doh, gwn daengz nywnx bae, doeklaeng ndaw bat lij lw di noh.
Gwn caeuz imq le, aiq gvaq le aen lai cungdaeuz, gou roxnyinh gyaeuj ngunh, song goekrumz indot, cungj rubmyaiz yaek rueg, hoeng, youh rueg mbouj ok maz, cix dwg rueg rumz ndwi, myaizsaw cungj rih okdaeuj. Gou daengx haemh biq myaiz, daengx hwnz ninz mbouj baenz, nanzsouh dangqmaz. Dangseiz gou mbouj rox cihgeij vihmaz baenz yienghneix.
Cig daengz bi 1992 ndwen 12, gou ndaej gwn haeuxguekgya. Ngoenz 8 hauh, gou bae danhvei bauqdaengz, haemhhaenx caeuq gyoengq doengz- saeh gwn caeuz, lij ndoet laeuj dem. Donq laeuj neix dwg ciuhvunz gou baeznduj gwn laeuj. Baeznduj gwn laeuj mbouj rox maz, cungj ajbak cungj ndoet, byawz gingq hawj cungj gwn, cenjcenj ndoet raen daejcenj bae, mbouj rox mbouj nyinh deng laeuj fiz lo. Doeklaeng gij yiengh laeuj fiz caeuq seiziq baeznduj gwn nohbiz doxdoengz, gou cij fwt rox baezde gou dwg aenvih gwn nohbiz gvaqbouh le deng noh fiz lo, ngeix hwnjdaeuj caen ndeiriu. Gvaqlaeng gou caeuq gyoengq doengzsaeh dwen daengz gienh saeh neix, gyoengqde naeuz gwn maz gvaqbouh cungj deng fiz, gwn caz lai hix rox deng fiz, gwn gahfeih lai hix rox deng fiz…… Gou dingq le yaek saenq yaek ngeiz.
Gaijgwz hailangh hawj raeuz miz gwn miz daenj. Ciepdwk gungcanjdangj youh daiq raeuz byaij hwnj roen fouqmiz、roen siujgangh bae, raeuz ndaej gwn imq daenj raeuj. Daegbied dwg geij bi neix daeuj, guek raeuz saedhengz banggungz cwngcwz, cwngfuj roengzrengz bae guh hongduethoj, ranz- gungz ndaej duet gungz, bouxhoj ndaej vut hoj, sukdinj gij doxliz bouxmiz caeuq bouxhoj, saedyienh aen sevei caemh fouqmiz. Ngoenzneix raeuz gvaq ndaej ndei, dwg dangj cienzsim vih raeuz maeuz fuk, raeuz baenzlawz hix mbouj ndaej lumz gij aencingz dangj.
Seizneix saedceij raeuz yied daeuj yied ndei lo, siengj gwn maz ndaej maz, nohnoh byabya siengj seizlawz gwn couh seizde gwn. Seizneix mbouj miz byawz citgeiz aeu lauzmou gyaux haeuxam lo, couhcinj gyaux hix gyaux mbouj ok gij feih seizhaenx. Aenvih seizneix dingzlai vunz ciengx mou gueng swzliu, nohhajmou ndet lauz, gij lauz gij gvemq mboujdan mbouj hom, lij miz cungj heiqgvaiq dem. Mwhneix vunzlai naeuz gwn gvemqhaj lai mbouj ndei, gvemqhaj deng dawz bae gueng mou roxnaeuz gueng ma lo.
Youq aen nienzdaih gwn daenj soengyungz neix, gou seiz mbouj seiz lij ngeix daengz gij feih haeuxam gyaux lauzmou seiznyez. Moix ngeix daengz neix, gou engqgya insik gij saedceij ndei ngoenzneix, engq simdingh、cwxcaih gvaq ndwen- ngoenz faenh gou……
(sat)