(ciep geiz gonq) Nyienh Guh Bouxcienzswnj, Canghhah Cingsaenz Daihdaih Cienz

Yi Gvangh gonqlaeng baenz boux couh vwnzlenz veijyenz、 Yinznanz Swngj Gizyi’gyah Hezvei veiyenz、fucujsiz. Youq ndaw lai bi yienjciengq seiqvunz de, de caeuq bouxwnq yenjyenz ndaw couh itheij daengz gvaq Laujvoh、Daigoz、Yizbwnj、Meijgoz yienjciengq caeuq fangjvwn. Gij fwen caeuq gij sei de cauxguh haenx gonqlaeng ndaej daengz sengjgaep、couhgaep dajciengj. 2009 nienz, Yi Gvangh ndaej liedhaeuj bouxcienzswnj hanghmoeg daibyaujsing “Daijcuz Canghhah” aen guekgya feihvuzciz vwnzva yizcanj baujhoh mingzloeg neix.

Daijcuz canghhah yienjciengq youq baez hwnghoengh haenx, gaenq ok gvaq Gangh Langjsaij、Gangh Langjyingh、Boh Yivwnh doengh boux daengx guek okmingz canghheiq neix. Geij bi neix daeuj, riengz ciuhlaux canghhah ciemhciemh bienq laux, doxgaen dai bae, caemhcaiq gizdieg Daijcuz bienq- baenz hawsingz yied daeuj yied vaiq, gak cungj yisuz baihrog caeuq guh’angq fuengsik doxnyoengx haeujdaeuj, gij sibgvenq dingq fwencanghhah haenx hix deng cungdongj. Ngoenzneix, gij cangh- fwen canghhah mizmingz haenx soqliengh gemjnoix haujlai, miz mbangj fwenraez cadi mbouj miz vunz rox ciengq lo, fwencanghhah hix yaekaeu baujhoh cij ndaej. Youq dieg henzguek mbanj Daijcuz, ngoenz mbouj doengz ngoenz, gij vwnzva ciuhgeq ciemh bienq ciemh nyieg. Yi Gvangh gag rox cienzswnj cwzyin naekhung, de roengzrengz bae ciengq fwencanghhah, roengzrengz bangcoengh doicaenh fwencanghhah cienzswnj roengzbae.

Ngoenzneix, de engqgya insik moix baez yienjciengq gihvei, dawz son’gyauq dangguh gij cwzyin bonjfaenh mbouj ndaej doiswz haenx. 2014 nienz 9 nyied caeuq 2015 nienz 3 nyied, Gingjhungz Si Vwnzva’gvanj banhguh “Sihsangh Banjnaz Couh daihgouj gaiq gizyi canjyenj beizyin”“vwnzva nungzcangh canghhah beizyin”, Yi Gvangh cungj cizgiz camgya, vih boux gyaez fwencanghhah, ciuq gij vunz rox lainoix de, faenbied son 50 boux hagseng.

Daj 2015 nienz 3 nyied hainduj, Yi Gvangh caeuq Yinjgingjhungz Siujyoz doxgap, haiguh feihvuzciz vwnzva yizcanj haeuj hagdangz hozdung, son 30 boux ngeih daengz seiq nienzgaep hagseng iq hag fwencanghhah. Yi Gvangh naeuz: “Baeznaengz yawjraen gyoengq lwgnyez caemrwgrwg naengh youq ndaw gyausiz, cehda sawdikdik haenx ngonz gou, lumj roeglwg ityiengh gouzhag cihsiz seiz, gou roxnyinh bonjfaenh cingsaenz gvaekgvaek, caenh siengj ndeindei dawz gij goengfou guhfwen son caez hawj gyoengqde.”

Ngoenzneix, Yi Gvangh ciusou le 20 boux hagseng, moix roeb ngoenz singhgiz, youq ndaw ranz bonjfaenh son gyoengqde guh fwen. Buek hagseng ndawde, boux ceiq hung dwg 30 lai bi, ceiq iq 6 bi, dingzlai dwg lwgnyez daengz seiz haeujhag haenx. Yi gvangh gaisau:“Gyoengqde gij nienzgeij seizneix ceiq ndei hag, aen’uk geiq ndaej maenh.” Haujlai cawjranz ngah mingz daeuj ra, soengq lwgnyez hag gij vah gij fwen bonj minzcuz, gyoengqde nyinh- naeuz gig miz yiyi. Boux daxboh dahniq 8 bi ndeu naeuz:“Seizneix gij lwgnyez gangj Vahdaij yied daeuj yied noix, dahlwg gou riengz Yi Gvangh lauxsae hag ciengq fwencanghhah, ndaej hag daengz gij sawcih、gij vah caeuq gij fwen ciuhgeq Daijcuz, roxyiuj gij vwnzva minzcuz bonjfaenh, maqmuengh de baezlaeng mbouj lumz gij vwnzva bonj minzcuz.” Gyoengq lwgnyez hix gyaez ciengq gij fwencangh- hah, gyoengqde yungh gij sing oiqnubnub ciengq 《Fwen Hauqswnh Bohmeh》《Gociengq Ranzmbanj Sihsangh Banjnaz》doengh gij fwen neix, gig ndaej daengz vunzlai gyaezmaij. Gyoengq bouxyawj bouxdingq gyaez gyoengq lwgnyez neix, gyaez dingq gij fwen lwgnyez ciengq haenx, engq gyaez gyoengqde doiq minzcuz vwnzva ciuhgeq faenh gagsaenq haenx.

(sat)

一个傣家章哈传承人的心愿

西双版纳报记者 玉康龙 马 萱

愿做传承人，章哈精神代代传

玉光先后成为了州文联委员，云南省曲艺家协会会员、副主席。在多年的演出生涯中，她与我州其他演员一起到老挝、泰国、日本、美国演出和访问。她创作的唱词、长诗先后荣获省、州级荣誉。2009年，玉光被列为国家非物质文化遗产保护名录“傣族章哈”项目代表性传承人。

傣族章哈演唱在兴盛时期曾产生过康朗甩、康朗英、波玉温等享誉全国的著名艺人。近年来，随着老一辈章哈逐渐老去、相继离世，加上傣族地区城镇化进程日益加快，各种外来的艺术和娱乐方式涌入，傣族民间听章哈的习俗受到了极大的冲击。如今，知名章哈歌手数量大为减少，一些长篇演唱内容面临失传的危险，章哈的生存也亟待加以有效保护。在边陲傣乡日新月异的今天，传统文化逐渐式微。玉光深知传承责任重大，她积极参与州内的章哈演唱和传承活动，竭力助推传统章哈演唱技艺的传承。

如今，她更加珍惜每次演出机会，把培训当作义不容辞的责任。2014年9月和2015年3月，景洪市文化馆举办的“西双版纳州第九届曲艺展演章哈培训”“文化农庄章哈培训”中，玉光都积极参与，为章哈爱好者授课，分阶段、分难度、分类别地向50多名学徒传授技艺。

从2015年3月开始，玉光与允景洪小学合作，开展非物质文化遗产进校园活动，对二至四年级的30余名小“章哈”进行教学。玉光说：“每当看到孩子们整整齐齐地坐在教室里，纯真的眼睛看着我，像雏鸟一样渴求知识时，我感到自己充满了能量，只想好好地把全部技艺传授给他们。”如今，玉光招收了20多名徒弟，每逢周日在自己家中向他们传承章哈演唱技艺。这批学徒中，最大的30多岁，最小的6岁，多数是学龄儿童。玉光介绍：“他们现在这个年纪是最好学的，记忆力好，学得更牢。”很多家长慕名而来，把孩子送来学习本民族的语言、歌曲，他们认为很有意义。一位8岁女孩的父亲说：“现在孩子身边讲傣话的人越来越少，她跟着玉光老师学习章哈演唱，可以学习傣族的文字、语言和传统歌曲，对自己民族的文化有一定的了解，希望她以后不忘本民族文化。”孩子们对这种演出形式也很喜爱，在节日的表演场上，他们用稚嫩的童音唱起《孝顺父母歌》《歌唱家乡西双版纳》等歌曲，格外受欢迎。观众们喜爱这些表演者，喜爱他们对家乡的歌唱，更加喜爱他们对民族传统文化的那份自信。