Seizneix cae naz cae reih cungj dwg aeu “vaizdiet”(gihgai) daeuj guh lo. “Vaizdiet” cae reihnaz sai seiz noix, cae ndaej laeg namh youh mboeng, ndaem doenghgo maj ndaej vaiq caemhcaiq maj ndaej oem.
Yienznaeuz cingj “vaizdiet” daeuj cae reihnaz, moix moux reihnaz aeu sou ngaenz 120 maenz, hoeng, vunzmbanj lij nyienh cingj “vaizdiet” daeuj cae. Ndigah Seizneix ndaw mbanj mbouj miz vunz caiq ciengx cwzvaiz lo, aenvih ciengx cwzvaiz aeu miz vunz bae langh bae ganq, gyoengqvunz cungj yiemz langh vaiz sinhoj, cungj mbouj nyienh ciengx cwzvaiz lo.
Daengx mbanj cij miz ranz Ausam lij ciengx vaiz, cij miz ranz Ausam lij aeu vaiz bae cae reihnaz.
Ranz Ausam miz sam moux naz、song moux reih, gizsaed de hix siengj cingj “vaizdiet” daeuj cae reihnaz, hoeng, Ausam saedcaih sim’in 120 maenz haenx, de cingj mbouj hwnj “vaizdiet” cij aeu gag ciengx cwzvaiz bae cae reihnaz.
Seiq bi gonq, Simjsam deng ci daemj dai bae lo. Ce doiq lwg ndeu hawj Ausam gag ciengx. Ausam dang boh youh dang meh, goq lwg gwn hoh lwg daenj, gij sinhoj de mbouj dwg bouxboux cungj rox nw.
Ngoenzhaenx banringz, Ausam cingq cae naz. Duz vaizgeq ranz de caeuq Ausam doxyouq cibgeij bi haenx, lumjnaeuz rox ndangdaej bouxcawj nei, rag cae menhmenh byaij, mbouj vaiq hix mbouj numq. Ausam fwngz ndeu gaem cagvaiz, fwngz ndeu rex riengcae, byaij youq baihlaeng duz vaizgeq, de roxnyinh mbouj suenq dwgrengz. Gizsaed yienghneix haemq ndei, hoeng, Ausam nyinhnaeuz yienghneix cae reih menh lai, seizlawz cij cae ndaej sat. Daengx ngoenz cungj aeu youq reihnaz, mbwn caengz rongh couh hwnqdaeuj sousib doxgaiq okdaeuj, daiq aen habhaeux riengz ndang, seizlawz dungxiek couh seizhaenx caiq gwn haeuxringz, gwngak couh youh bae cae, daengz laep cij ndaej dauqma ranz.
Ngeix daengz ngoenzneix youh yaek baenzneix gvaqbae lo, Ausam “hoij” sing hung he hat duz vaizgeq sing ndeu, doengzseiz lij aeu cagvaiz fad aen dungx duz vaizgeq mbat ndeu. Duz vaizgeq doeksaet yat, sawqmwh saetdiuq bongh baenaj. Byawz rox, Ausam hix deng riengcae rag baenaj, yamqdin gaenj lai, byaij mbouj maenh, saemxsax geij yamq laemx lo. Baez laemx couh hwnq mbouj ndaej, hoemjgoep youq gyang naz mbouj rox baenzlawz yiengh lo. Lij ndei, gyoengq vunzmbanj cingq youq gaenhgyawj guhhong haenx fatyienh de le, bouxboux buet gvaqdaeuj gibseiz dawz de bae yihyen ciengjgouq.
Ausam baez singj dauq, fatyienh cihgeij ninz youq gwnz mbonq ndaw ranzvunzbingh yihyen, maz cungj yawj mbouj raen lo, de lumj deng byaj bag dingj gyaeuj nei, song fwngz luenh bag, song din luenh cengj, sing hung hemq naeuz:“Da gou vihmaz gwq raen laep ndwi, dwg mbouj dwg mbwn laep le sou mbouj hai daeng? Da gou mengz la? Da gou mbouj ndaej mengz! Da gou mengz le ranz vunz gou baenzlawz lix? Baenzlawz gvaq saedceij……” Lingh song boux caemh youq ranz- vunzbingh raen Ausam baenzneix gikdoengh, couh laeglemx gangj daemq naeuz, boux neix caen dwgriu, bouxvunz yaek baenz bingh youz mwngz gangj ha?
Vihliux yw fouq da, yenzlaiz ranz Ausam hojndoq seizneix engq gungz lo, ndaw ranz hoengqvauvau, cij lw 4 faq ciengz caeuq vax dingj ranz, gij vax neix lij deng lit dub gvaq dem, dauqcawq byoengq congh, ngoenzfwn roh fwn, ngoenzndit laeuh rumz. Da- mengz yw mbouj ndei, dauq rap ndang caiq ndeu. Caen dwg haemz mingh swhgeij daiq rwix ha! Baenzlai vunz laemx roengz, sieng gizlawz cungj miz, vihmaz daengz ndang gaeuq couh deng damengz bae!
Daxboh daxmeh Ausam cungj dwg 60 lai bi lo, vunz geq ndang nyieg, mbouj miz maz doegrengz. Ausam damengz le, songde mbouj ndaej mbouj bae ganq hong reihnaz youh ganq hong ndawranz.
Dahlwg doeg cuhcungh caeuq daeglwg doeg siujyoz lij suenq roxyiuj, bingzseiz ndaejhoengq, mbouj aeu heuh couh gag rox daeuj bang daxgoeng caeuq daxbuz guh di hong songde guh ndaej haenx.
Ausam baez damengz, geij moux reihnaz ranz de, ganq goq mbouj daengz, mbouj miz ngaenz cawx bwnh coi gomiuz, mbouj miz ngaenz cawx yw gaj non gaj nya, daengz seizcou sou haeux le, ce mbangj gag gwn, gizyawz dawz bae gai, hix mbouj miz geijlai gaen haeux, souhaeuj couh noix lo. Ausam baenz ndaw mbanj ranz ceiq gungzhoj ndeu.
Song boux lwgnyez bae hag aeu yungh cienz, ndaw ranz sam boux hung aeu gwn aeu daenj, vihneix Ausam uk in gyaeuj get raixcaix.
Sezyangz suhgi daeuj mbanj gungzhoj guh hong duethoj, de dawz ranz Ausam dangguh ranz gungzhoj mbouj bang mbouj ndaej ndeu, caenndang guh bouxbangfuz ranz Ausam, itdingh siengj banhfap bang Ausam gvaq ndaej saedceij ndei.
Ngoenzhaenx Sezyangz suhgi caeuq cunhcangj daeuj daengz ranz Ausam, Sezyangz suhgi doiq Ausam naeuz:“Cwngfuj baij dou daeuj guh hong duethoj, gou couhdwg boux- bangfuz ranz mwngz, mwngz miz maz gunnanz caenhguenj caeuq gou gangj, gou caenhrengz bang mwngz.”
“Hw hw!” Ausam riunyaen sing ndeu, naeuz:“Mwhgonq hix miz fuzbinz gunghcozcuj daeuj ranz gou gvaq, gyoengqde cij daeuj aeu soqmoeg ndwi. Gyoengqde dawz gij reihnaz ranz gou moix moux sou ndaej geijlai haeux suenq baenz gij souhaeuj ranz gou. Duz vaizgeq ranz gou hix deng gyoengqde suenq baenz gij souhaeuj ranz gou. Duz mouceuq ciengx guh mouciengx haenx hix deng gyoengqde suenq baenz gij souhaeuj ranz gou. Lienz donq ngaiz daeglwg gou youq hagdangz ndaej gwn (guekgya bangbouj siujyozswngh lajmbanj moix ngoenz ndaej gwn donq ngaiz mbouj aeu cienz), hix deng gyoengqde suenq baenz gij souhaeuj ranz gou. Caen dwg rox suenq baenzlai.” Gangj dwk Ausam daengx yaep ndeu, youh laebdaeb gangj.
“Heuh gou aeu cunzcez hawj gyoengqde yawj. Gou naeuz gij cunzcez ranz gou mbouj miz maz ngaenzcienz haeujok, ndawde hoengq- vauvau mbouj miz saek aen cihsaw, miz maz ndeiyawj ne?” Gou mbouj ndei eiqseiq dawz okdaeuj hawj gyoengqde yawj. Hoeng, gyoengqde cungj heuh gou aeu, gou simfanz le couh vut cunzcez hawj gyoengqde. Gyoengqde baez yawj, sim’angq dwk naeuz:‘Neix mbouj dwg souhaeuj ma?’ Gou cam naeuz:‘Miz ha?” Boux ndeu dap naeuz:‘Miz ne, gij ngaenz reihnaz bujcu neix mbouj dwg ha?’ ‘O! Sou mbouj gangj gou hix lumz lo, moix bi moix moux naz caen miz 30 lai maenz bujcu dahraix, di cienz neix sou hix siengj ndaej daengz, caen mbouj yungzheih ha.’ Gyoengqde caen rox ra, gou caen boiqfug, mbouj dwg gyoengqde daeuj suenq, gou cungj mbouj rox ranz gou baenzneix fouqmiz bw!
Doeklaeng gyoengqde dawz mbaw biuj souhaeuj ndeu daeuj heuh gou ciemcoh. Gou cam:‘Neix dwg maz souhaeuj? Neix hix suenq dwg souhaeuj?’ Gou mbouj ei ciemcoh, gyoengqde couh naeuz gou mbouj boiqhab gij hong gyoengqde, saeknaj couh yaek bienq, gou cijndei ciem lo.”
“Hw hw!” Ausam youh riunyaen sing ndeu moq, naeuz:“Doeklaeng youh miz bang vunz ndeu daeuj ranz gou. Gyoengqde dawz daeuj geij daeh vafeiz, geijcib go dinmak, cib lai duz gaeqnumh, cuengq ndei gij doxgaiq neix, ingj geij mbaw siengq couh dauqbae lo…… Foekfan bae foekfan dauq, da gou lij mengz, ranz gou mbouj miz byawz guh ndaej hong naek, gij doxgaiq neix mbouj miz vunz ganq, saedceij ranz gou lij lumj yiengh gaeuq.”
Sezyangz suhgi dingq le, rox- nyinh simdaeuz cihgeij naek lumj ndaek rin hung nei, de naeuz:“Mbatneix mbouj doengz mbatgonq, mbatneix dwg gangj daengz aeu guh daengz, gou itdingh aeu bang ranz mwngz caen duethoj dahraix. Baih- gwnz roengz lingh doenghboux ranzhoj bineix cungj aeu duethoj, mwngz aeu saenq cwngfuj saenq dangj, mwngz cihgeij hix aeu miz saenqsim coh naj byaij coh naj yawj.”
Ausam dingq le lijdwg “hw hw” riunyaen dwk……
Rox daengz gij saeh ranz Ausam le, Sezyangz suhgi caiq hix dingz mbouj roengzdaeuj lo. De bang ranz Ausam cingjgouz dihbauj caemhcaiq cingjgouz aeu boux ndangbingh bang- bouj, youh cingjgouz daigvanjiq, gij cienz neix dawz bae haeujguj gij hangznieb cwngfuj ceijdingh haenx, nienzdaej lij ndaej yiengjsouh faen- hoengz.(caengz sat)