It

Mwh haenx gou lij iq, gou mbouj rox de yienghlawz daeuj daengz Hawbyaloz.

Gou dwg youq banhaemh yawjraen de, mwh haenx, ndit cingq daj ndaw suen ranz gou conq youh conq yiengq laeng ranz doiq bae, yiengq laeng bya doiq bae. Gou naengh youq gwnz giemxdou, yawj geij boux lwgnyez lohgengz, gyang hwet cug miz diuzfiengz, ndwn youq gwnz bofiengz lienh goengfou. Gyoengqde enj dungx, baez yunghrengz, diuzfiengz gyang hwet “bung” dwk couh goenq lo, gyoengqde gag laihnaeuz swhgeij couh dwg vunz goengfou ak ndaw vujlinz.

Daxboh youq ndaw ranz cawj souh. Naed haeuxyangz henjgim deng daxmeh muh baenz mba, seizneix, gyoengqde ninz youq ndaw ndoengj, caj caeuq raemx doxraen, caeuq feiz doxraen, yienz- haeuh bienqbaenz rek souhhaeuxyangz henjgim ndeu liux couh deng vunz ranz dou gwn haeuj ndaw dungx bae. Gwnz giengz gumzfeiz gaq miz guenq raemx hung ndeu, daxboh fwngzswix vax gaem mbahaeuxyangz ndeu, fwngzgvaz nap gouh dawh beij dawh gwnhaeux raez sam seiq boix ndeu. Mbahaeuxyangz daj geh fwngzswix daxboh menhmenh mbin doek haeuj ndaw guenq bae, gouh dawh raez ndaw fwngzgvaz vaiqvued mbouj dingz yinzrub veh aen gien. Fwnz mbouj caengz sauj daeuq, cici biq ok fugfauz, hoenzmanh oenq sawj daxboh hai mbouj ndaej cehda. Fwngzswix fwngzgvaz daxboh suglienh dwk doxgap doengh, daxboh sej cehda, aengien luenz gouh dawh veh ok haenx lumj dujva nei youq ndaw guenq caengz dem caengz hai okdaeuj. Daxboh cawj le buenq ciuh souh, mbouj yungh yawj, hix rox fwngzswix fwngzgvaz seizlawz hab guh gijmaz.

Gou nyouq daengz heiq souh, gyoengqde daj gwnz gumzfeiz ranz daih’it mbin gvaqdaeuj, daj gwnz gumzfeiz ranz daihngeih mbin gvaqdaeuj, daj gwnz gumzfeiz moix ranz mbin gvaqdaeuj, comz youq gwnz bofiengz doxdep doxcaenx, cienqlienh ndaej gig nanz mbouj nyienh sanq bae. Haujlai bi gvaqbae, gyoengqde vanzlij mboujseiz baenz gyoengq baenz gyoengq bungq haeuj ndaw fangz- hwnz duh gou.

Boux lwgnyez ndeu beng roengz diuzfiengz gyang hwet, diuq yamq gvaq bofiengz aen youh aen, gig vaiq yiengq ranz buet bae. Gyoengq lwgnyez lumj gyoengq duzroeg nei, gig vaiq couh sanq liux lo.

Gou dawz hwnj vanj lij mbouj caengz ndaej soengq souh haeuj bak, de couh okyienh lo. Dwg sing de. Soem raeh youh hep, lumj fag caxsoem na raeh ndeu nei, daj douhung ranz gou cung haeujdaeuj. Daxmeh daemqdaemq danq gaemz heiq ndeu, naeuz: “Yahfanh youh ciuqnad lo.”

Gou gaenjgip cienqndang buet ok rogdou bae. Gou gyaez moix aen banhaemh Yahfanh ciuqnad, doenghgij banhaemh couh lienz hoengheiq hix mbouj laizyouz dwk hawj vunz sim’angq dangq- maz.

Yahfanh bekfwngz, baba dwk yiengq ranz gou byaij daeuj. Douhung ranz gou gyawj roen hung, Yienghceij roen lumj diuzcajnga, roen hung baenaj faen baenz le song nga, lumj sam diuz gen ga daz ndaej raezrangrang nei yiengq sam aen fuengyiengq daz okbae, daz daengz rogbya gyae’gyanggyang. Roen mbouj miz daemxgyaeuj, Hawbyaloz cix miz. Caeuq roen hung fouzhanh daz roengzbae mbouj ityiengh, Hawbyaloz cix miz gyaeuj miz byai, lumj diuz cajnga bizbwdbwd mbouj rox ietfwngz ietga nei. Ranz gou couh youq baihbyai diuz roen hung mbouj caengz faen nga, haenx couh dwg byaihaw. Yahfanh byaij daengz naj dou ranz gou, diuz haw hix couh byaij liux lo, de cienqndang bababa bekfwngz youh yiengq gyaeujhaw byaij bae. Gyaeujhaw byaihaw, dou sibgvenq cij daeg ceij diuz roen hung soh caeuq diuz roennga baihgvaz, diuz roennga baihswix dwg diegyouq gihgvanh, doiq dou daeuj gangj haenx dwg dieg najseng, lumj henz haw fwt nga ok aen raengz laeg ndeu, youh lumj fwt bag ok diuz dah ndeu, gizhaenx lumjnaeuz liz dou gyae’gyanggyang, dou coengzlaiz mbouj siengj gvaq aeu dawz de gvisuenq haeuj Hawbyaloz.

Mehmbwk Hawbyaloz ciuqnad, couh dwg yienghneix bekfwngz gyaeujhaw byaihaw hwnjroengz byaijdoengh. Yahfanh mbouj dwg mehmbwk Haw- byaloz, ceiqnoix youq mwhhaenx, de lij mbouj suenq dwg mehmbwk Hawbyaloz, hoeng, gij yienghceij ciuqnad de gawqyienz caeuq mehmbwk Hawbyaloz lumjlaek lumjlaeuq.

Ndaw bak Yahfanh mbouj dingz miengndaq, gou mbouj rox de ndaq gijmaz. Mwhhaenx gou lij iq, dingq mbouj rox Vahgun. Hoeng Yahfanh youh fatheiq ndaej gig yienhda, mbouj yungh fanhoiz, moix boux vunz cungj yawj ndaej ok ndawsim de cungj dwg feizmbaw coemhdawz. Gij feizmbaw venj youq ndaw bak de, naeknuengnueng, lumj diuz rieng youh raez youh naek ndeu, riengzlaeng dinyamq de, daj gyaeujhaw rag daengz byaihaw, youh daj byaihaw rag daengz gyaeujhaw.

Doenghgij haemh Yahfanh ciuqnad, vunz daengx diuz haw ca mbouj geijlai cungj ndwn youq bakdou ranz yawj, diuzhaw raezrangrang, vunz ndwn song henz gangjcubcub, gij sing iq haenx comz hwnjdaeuj, lumj ganj ciengz hawhaemh ndeu nei. Mbouj, dwg yawj heiq, mizseiz gwnz daizheiq gag miz Yahfanh boux vunz ndeu ndwi, mizseiz dwg Yahfanh caeuq lingh boux mehmbwk.

Gij saeh geiq youq ndaw uk gou haenx dingzlai dwg Yahfanh gag boux vunz ndeu ndwi. De soh yawj baihnaj, itcig mbouj yawj vunz ndwn youq song henz roen. Din de yamq ndaej mbouj gaenj mbouj menh, fwngz de bek ndaej mbouj gaenj mbouj menh, vah de ndaq ndaej hix mbouj gaenj mbouj menh, lumjnaeuz ciengz ciuqnad neix, ndaej dazraez baenzciuh. Dwg ya, Yahfanh mbouj gaenj, vunz Hawbyaloz hix cungj mbouj gaenj, seizgan doiq gyoengqde daeuj gangj, aeu geijlai miz geijlai. Hawbyaloz youq ngeihcib sigij betcib nienzdaih, gijmaz cungj noix, couh dwg mbouj noix seizgan.

“Ai, mehmbwk Bouxgun neix ya.” Vunzhung menhmenh danqheiq naeuz. Gyoengqde sing iq yaenglwnh Yahfanh. Gou dingqnyi gij saeh rwix Yahfanh, lumj vunzngaeuz mbouj ndaej hawj vunz raen nei, youq moix aen bak gveijgvaiq dwk haeujhaeuj okok. Mbouj miz vunz gyaez Yahfanh. Mehmbwk Bouxgun neix youq Hawbyaloz okyienh, lumj aen doxgaiq geizheih ndeu, cab haeuj ndaw cehda vunz bonjdeih bae.

Ngeih

Cengdi dwg gou baez seng roengzdaeuj, Hawbyaloz couh dwg yienghneix. Yienghceij diuzroen lumj diuzcajnga nei, youh raez youh byom, roen Hawbyaloz cix youh biz youh dinj, gyaeujhaw byaihaw ranzranz hohhoh cienzbouh dwg caencik, lumj aenmak gofaex geq rag daz doh lajnamh giet ok nei, vah dou ityiengh, buhdaenj dou ityiengh.

(1)

一

那时候我还小，我不知道她是怎么来到山逻街的。

我看见她的时候都是在傍晚。那时候，阳光正从我家坝院一寸寸往屋后撤退，往山后撤退。我坐在门槛上，看几个孩子打着赤膊，各自在腰间扎一根稻草，站在高高的草垛上练功夫。他们腆起肚子，使劲一鼓，腰间的稻草“嘭”地断开，自以为是身怀绝技的武林高手。

父亲在屋里熬粥。黄灿灿的玉米粒被母亲磨成粉末，此时，它们躺在簸箕里，等待和水相遇，和火相遇，最后变成一锅黄灿灿的玉米粥填进我们一家人的肚子里。火塘的三脚架上架着一大鼎罐水，父亲左手抓起一把玉米面，右手捏着一双比平常长出三四倍的竹筷子。玉米面从父亲左手缝飘飘洒洒缓慢落入鼎罐内，右手间的长竹筷欢快地沿着顺时针方向不停均匀画圆圈。没干透的柴禾嗞嗞地吐出白沫，冒出的辛辣烟火熏得父亲睁不开眼。父亲左右手娴熟配合，他眯缝着眼，竹筷画出的圆圈花朵一样在鼎罐内层层叠叠绽放。父亲熬了半辈子粥，无须用眼，也知道左手右手什么时候该做什么。

我闻见粥的味道，它们从第一户人家的火塘上飘过来，从第二户人家的火塘上飘过来，从每一户人家的火塘上飘过来，聚到草垛上空挨挨挤挤，它们长久徘徊，凝滞不散，以至于很多年后，仍然不时浩浩荡荡撞入我梦里。

一个孩子扯掉腰间的稻草，几个纵身跃过一堆堆草垛，呼啸着往家奔去。一群孩子很快作鸟兽散。

我端起碗还没来得及往嘴里送去的时候，她便出现了。是她的声音。尖锐的、嘶哑的，带着刃，像一柄厚实锋利的尖刀，从我家大门长驱而入。母亲低低地叹了一口气，说：“娅番又骂街了。”

我迅速起身往门外跑。我喜欢每一个娅番骂街的傍晚，那样的傍晚就连空气也流动着令人亢奋莫名的气息。

娅番拍着巴掌，啪啪地朝我家走来。我家大门临着马路，路呈丫字形，丫字的一点一撇一竖像三只无限延长的手和脚，各自伸向遥不知处的山外。路无尽头，山逻街却有尽头。与路的丫不同，山逻街的丫是一个不会伸手伸脚的肥胖的丫。我家就在丫字一竖的末尾，那是街尾。娅番走到我家门前，一条街便也走完了，她折回身，啪啪地拍着巴掌又往街头走去。街头街尾，我们习惯上只特指丫字的一撇一竖，丫字的一点是机关所在地，那是我们陌生的地方，像是街蓦然旁逸斜出的一个深渊，又像是突兀劈出的一条河，丫字的一点仿佛离我们千远万远，我们从来没想过要把它归算成山逻街的一部分。

山逻街的女子骂街，就是这样拍着巴掌街头街尾上下走动的。娅番不是山逻街的女子，至少在当时，她还算不上是山逻街的女子，可她骂街的样子居然与山逻街的女子无异。

娅番嘴里不停咒骂，我不知道她骂什么。那时候我还小，听不懂汉话。可娅番的愤怒是那么明显，无须翻译，每个人都看得见她内心里燃烧的火焰。那些火焰挂在她嘴里沉甸甸的，像长而笨重的尾巴，跟随她的步子，从街头拖到街尾，又从街尾拖到街头。

娅番骂街的傍晚，几乎整条街的人都站到家门口来了，长长的街道两旁人声窃窃，这些细碎的声音汇聚到一起，像赶一场夜圩。不，是看戏，戏台上有时候是娅番一个人，有时候是娅番和另一个女人。

留在我记忆里的大多是娅番一个人。她目不斜视，始终不看路两旁的人一眼。她的步子不急不缓，她的巴掌不急不缓，她的咒骂不急不缓，仿佛这一场骂，可以绵长到一生一世。是的，娅番不急，山逻街的人都不急，他们有的是时间。二十世纪八十年代的山逻街，什么都缺，就是不缺时间。

“唉，这个汉族女人呀。”大人们轻喟。他们低声讨论着娅番。我听到娅番的劣迹，像一个见不得人的影子，在每一张嘴里鬼祟潜行。没有人喜欢娅番。这个汉族女人在山逻街的出现，像一个异物扎入人的眼球。

二

几乎从我第一次睁开眼，山逻街就是这个样子。瘦长的丫字路，肥胖的丫字街，街头街尾家家户户全都是沾亲带故的亲戚，像一棵错节盘根的老树结出的果，我们说着同样的语言，穿戴同样的服饰。

(1)