第07版:damqlwnh
3上一版  下一版4
 
Gawjlaeh Lwnh Gij Yunghfap Sawcuengh Aen Sawloih Miz Lai Cungj Eiqsei——“Dai”
Gij Siengjfap Gvendaengz Hozhaiz Sevei Seiz Saujsu Minzcuz Sinhvwnz Saehnieb Baenzlawz Fazcanj
版面导航     
3上一期  下一期4
新闻搜索:  
下一篇4 2016年7月20日 放大 缩小 默认        

Gawjlaeh Lwnh Gij Yunghfap Sawcuengh Aen Sawloih Miz Lai Cungj Eiqsei——“Dai”
例析壮语多义词“dai”的用法
□ 蒙 宁
 

壮语单音节词“dai” 的意思是“死”。尽管“dai”是一个中性词,但在日常交际中人们十分忌讳说及。不过,十分有趣的是,对于“dai”这个十分忌讳说及的词,在壮族地区的语言运用中却十分地广泛。因为“dai” 这个壮语单音词具有一词多义的功效,它除了表述本义“死”之外,另有其本义之外的意思。

1.“dai”的基本义。

壮语“dai” 的意思是“死”。用于表示生物失去生命,跟“生、活”相对(壮语“lix”),例如:

(1)Duz gaeq neix deng gaj dai lo.(这只鸡被杀死了。)

(2) Go faex neix dai roz lo.(这棵树枯死了。)

(3)Bouxlaux neix bingh dai lo.(这位老人病死了。)

2.“dai”的多义功效。

(1)表示程度的,与 “gig” 同义,表示“很、十分、相当”的意思。例如:

①Diuz daez neix hoj yaek dai bae, bouxlawz guh ndaej ne. (这道题很难,谁做得出来。)

②Ndit ndat dai bae, mwngz lij daenj baenz lai buh ha. (太阳很大,你还穿这么多衣服。)

③Ngah yaek dai bae, hawj gou gwn gaemz ndeu ba! (馋得很呀,给我吃一口吧!)

(2)表示轻蔑、责怪之义。即对那些可轻而易举做成而做不成的轻蔑、责怪。例如:

①Dai mwngz lo, baenzneix ngaih, lij mbouj guh ndaej.(你个该死的了,这么容易做,还做不出来。)

②Dai mwngz lo, mbouj yienghneix guh ndaej lwi? (你个该死的,不这样做行吗?)

③Hw, mwngz deng dai lo, bouxboux cungj rox , cix mwngz bouxdog mbouj rox. (嘿,你个该死的,人人都懂,就你一个不懂。)

(3)表示惋惜、痛心。即对某些行为造成的事实后果表示惋惜、痛心。例如:

①Dai lo!dai lo! Mbouj yienghneix guh couh ndei lo. (死了!死了!不这样些做就好了。)

②Mwngz naeuz dai lwi?Aen hoz neix aeu guh gijmaz, haxbaenh cawx ndaej gij huq haenx lumz aeu ma lo.(你说该死吗?这个记性要做什么,刚才买的东西忘记要回来了。)

③Gou cix deng dai lai lo, aenvih mbouj dingq mwngz naeuz, ndigah cij bienqbaenz yienghneix lo.(我真该死了,因为不听你劝,所以才落得今天这个样子。)

(4)表示憎恶、讨厌至极、幸灾乐祸等情绪。即对某一行为因果报应表达憎恶、讨厌至极、幸灾乐祸等情绪。例如:

①Dai caengz! Dai caengz! Mwngz hengz yak lai, mbwn hix at mwngz! (死没!死没!你干尽坏事,天理不容。)

②Dai cix haeuj ya! Byawz heuh de hengz yak lai nei. (该死的呀!谁叫他干尽坏事呢。)

③Dai mbouj caengz! Dai mbouj caengz! Mwngz hix miz ngoenzneix na.(死了没有!死了没有!你也有今天的呀。)

总之,“dai”这了壮语单音节词在壮族地区日常口语交际中应用十分广泛,除去它应有的本义之外,更多是表达本义之外的意思,这种意思因时因地各异,也正因为壮语有有许多像“dai”这样一词多义的广泛应用,所以使得壮语语言色彩丰富斑斓

(作者单位:环江毛南族自治县思恩镇中心小学)

 
下一篇4  
 
   
   
   


版权所有 广西民族报

联系电话:0771-5528076 5559552
传真:0771-5528087 电子邮箱:gxmzbw@163.com
地址:广西南宁市桂春路16号 邮政编码:530028
 

关闭