Gvaqlaeng dou naemj, mbouj dwg de, aenvih danghnaeuz dwg de, ndaw mbanj hix mbouj miz baenzlai vunz okdaeuj, aenvih danghnaeuz de cughoz dai liux, dwg ngaiz dangq baenz fangzndoi, geij boux beixnuengx dawz hwnj bya bae hoem couh baenz lo, haujlai vunzmbanj mbouj haengj bae bang law.

Caenhguenj dahlwg de Muenghcin dwg boux lwgmbwk ndaw mbanj dou ceiq gyaeu ceiq hauqswnh he. Doiq boux fangzndoi he, gyaeundei caeuq hauqswnh youh miz maz yungh ne?

Gvaqlaeng dou naeuz, mbouj dwg Mehcunh, yienghneix couh wngdang dwg Liuz Gvangjda lo, de dwg bouxvunz mbanj dou ndaej ok guek gvaq he, 1950 nienz de bae Cauzsenh hoenxciengq, youq henz Sambetsienq, song gip bikmax Meijgoz lumj lwgfwngz nei baek haeuj henz simdaeuz de bae, mwhhaenx mbouj miz banhfap dawz okdaeuj, canghyw caenhdwg youq najaek de cat di yw he siudoeg, gizsieng ndei le, de couh dauqma lo.

Seizhaenx de hauxseng, noh lai, song gip bikmax couh lumj nyaqbyaek ndaw geh heuj nei, mbouj miz saek yiengh saeh, gvaqlaeng baenz geq le, gij noh gwnz ndang menhmenh sousuk, song gip bikmax haenx couh bienq raeh lo, lumjbaenz saekseiz couh heh dawz aen sim de nei, buenq bi neix daeuj, baez gek geij ngoenz, vunz daengx mbanj cungj dingqnyi de swenj, haemzhoj yaek dai.

Hoeng dou gig vaiq youh duenqdingh mbouj dwg Liuz Gvangjda, aenvih ranz de youq dinbya Byagya’gvangq, danghnaeuz bae ranz de, wnggai dwg byaij coh baihgwnz, seizneix, ndaw mbanj mbouj miz saek vunz byaij bae coh ranz de, neix couh gangjmingz Liuz Gvangjda lij lix.

Sam beixnuengx dou yaek dawz gyoengq bouxgeq ndaw mbanj cungj gangj mbat he, cungj mbouj rox dwg ranz lawz miz vunz dai, gvaqlaeng, dou youh siengj daengz gyoengqvunz seiqcib bi doxhwnj haenx, gij vunz seiqcib bi doxhwnj dou sien siengj daengz Cenz Feih, Cenz Feih youq Liujcouh gip nyapnyaj, de maij daengz giz foenx lai bae, de lwnh giz foenx lai nyapnyaj hix ceiq lai, ndigah, gizlawz foenx biuyagyag, de couh vaiqvued dwk buet daengz gizhaenx bae, de ceiq lau ngoenzlawz Liujcouh sawqmwh mbouj miz foenx liux, seizhaenx de hix mbouj miz hong guh lo.

Vihmaz dou sien siengj daengz de, dwg aenvih ndwengonq de sawqmwh dauqma, byom lumj diuz faexdwngx nei, naj ndaemndatndat, baenz gijmaz bingh canghyw cungj gangj mbouj okdaeuj, dauqma le, de daj haet daengz romh swhgeij gag daengz gwnz bya bae gwn mbawnywj mbawfaex, gwn daengz seizneix fajnaj cungj heuloeg liux, lauheiq de gwn deng gijmaz goxgaiq miz doeg, da baez laep couh dai bae lo.

Hoeng dou youh nyinhnaeuz mbouj dwg Cenz Feih, danghnaeuz dwg de, Mbanjgya’gvangq mbouj baenzneix caemrwgrwg, mehyah de singsep, danghnaeuz Cenz Feih dai lo, de mbouj daej daenh mbwn daenh bya couh gvaiq lo. Ndaw mbanj dou couh de boux mehmbwk he mbouj guhhong lo, baengh Cenz Feih gip nyapnyaj, de youq ndaw mbanj dou gvaq ndaej miznaj raixcaix, gingciengz heuh vunzlai daengz ndaw ranz dwk mazcieng, saw ngeih samcib maenz ngaenz soqlaiz mbouj sim’in gvaq.

Daeggo gou cam gou, haemhlwenz mwngz dingqnyi singdaej lwi? Gou naeuz mbouj. Gou youh cam daegnuengx gou, mwngz ne, mwngz dingqnyi lwi, daegnuengx gou hix gangj mbouj dingqnyi. Gou naeuz, baenzneix couh mbouj dwg Cenz Feih.

Dou youh siengj dwg mbouj dwg Maj Lieng? Maj Lieng baenz ngoenz cungj ndoet laeuj, song bi gonq ndoet daengz laeujdoeg mbiengj lwgda he fangz liux, de hix mbouj dwglau, ciuqyiengh daj haet daengz romh ndoet laeuj, geij ngoenz gonq de sawqmwh mbouj ndoet lo, ninz youq gwnz mbonq rueg lwed, dou nyinhnaeuz de yaek dai lo. Hoeng siengjsiengj youh mbouj lumj, aenvih daeglwg Maj Lieng Maj Siujsungh dwg baengzyoux ndei daegnuengx gou, danghnaeuz dwg de dai, Maj Siujsungh itdingh sikhaek buet daengz ranz gou daeuj, bongx dou ranz gou, lwnh gij siusik daxboh de dai haenx hawj daegnuengx gou.

Mbouj dwg Maj Lieng, dwg byawz ne? Dou dawz gij vunz seiqcib bi doxhwnj haenx cungj duenz mbat he, Veiz Ginhdoh guh hoi haenx hix naemj haeujbae lo. Veiz Ginhdoh ngoenznaengz youq yiuzhoi guhhong, ndaw dungx itdingh cungj dwg hoi, cawzbae gijneix, de gingciengz gaeuq gij ngaenz daxboh gou, daxboh gou bang de cang hoi hwnj dohlahgih, cib ci hoi de gyajcang geiq mbouj ndaej caenh suenq bet ci ngaenz, daxboh gou gingciengz caeuq de doxndaq. De wnggai dai song baez cij ngamj, yienznaeuz de dwg caencik ranz gou, daxboh gou caeuq de caemh daih.

Dou cingq lwnh dwk, daegnuengx gou hemq lo, sou yawj Veiz Ginhdoh! Yawj ok congh ciengz rwixvaih ranz gou, dou couh raen Veiz Ginhdoh lo, de daenj buhrwix vaqrwix, beij youq yiuzhoi lij rwix, baihlaeng de, gaen buek vunz caeuq de doxlumj he.

Sou duenz gyoengqde bae gizlawz? Gyoengqde cingq byaij coh ranz gou ne.

Seizneix sam beixnuengx dou cij roxyiuj, ndaw mbanj mboujmiz vunz dai, laxlawz gyoengqde yaek ma ranz gou, gyoengqde lumjbaenz ranz gou byawz dai nei nyoengx coh ranz gou, yawj hwnjbae, couh lumj ranz gou doengzseiz dai song boux vunz nei, daj gizgyae, dou couh dingqnyi gij yamqdin gyoengqde lo. Daeggo gou lau liux, naeuz, vaiq, vaiqdi bae naeuz hawj daxboh caeuq daxmeh.(6)

后来我们想起来，不会是她，因为如果是她，村里也不会有这么多人出来的，因为如果她自杀成功，是被当成野鬼来看待的，她的后事只能由几个亲友来草草处理，是不能享受全村倾巢而出的待遇的。

尽管她的女儿盼春是我们村最漂亮最孝顺的女人。对一个野鬼，漂亮和孝顺有什么用?

后来我们说，不是乜春，那就应该是刘广大了，他是我们村惟一出过国的人，1950年他去朝鲜打仗，在三八线附近，美国的两块手指粗的弹片紧紧地插在离他心脏不远的地方，当时没有办法取出来，医生只是在他的胸脯上擦一些消炎药，让他的伤口尽快地愈合，然后他就回来了。

那时候他年轻，肉比较多，两块弹片就像牙缝里的菜，并不能把他怎么样，后来他老了，身上的肉慢慢收缩，那两块弹片就变得锋利起来，随时都会割破他的心脏，这半年来，几乎每隔几天，整个村的人都听到他痛苦的嚎叫。

但是这个判断很快就被我们否定了，因为刘广大家在加广山下，如果要去他家，应该是往上走，现在，村里并没有一个人朝他家走去，这足以说明刘广大依然活着。

我们三兄弟几乎把村里六十岁以上的老人都说了一遍，都没有得出村里死人的结论，后来，我们不得不把注意力放在四十岁以上的人上，四十岁以上的人我们首先想到钱飞，钱飞在柳州拣垃圾，他喜欢到灰尘大的地方去，他说灰尘大的地方也就是垃圾最多的地方，所以，哪个地方尘土飞扬，他就愉快地朝那个地方跑去，他最怕的一件事就是柳州哪一天突然就不再尘土飞扬了，那他也就失业了。

为什么我们首先想到他，是因为上个月他突然回来了，瘦得像一根干木头，脸灰黑灰黑的，至于患了什么病他说连医生都说不出来，回来后，他一天到晚自己一个人在山上吃叶子，什么叶子他都吃，吃得脸都变绿了，也许他吃到了什么有毒的东西，两腿一蹬就过去了。

但是我们很快就否认了这个猜测，如果是他，那我们加广村是不会像现在这么平静的，他的老婆嗓门很大，如果钱飞死了，她不哭得惊天动地才怪呢。她是我们村里惟一不劳动的女人，靠钱飞拣垃圾，她在我们村生活得非常的体面，经常召集人到家里打麻将，输个二三十元从来不心疼。

我哥问我，昨晚你听到哭声没有？我说没有。我又问我弟，你呢，你听到没有，我弟也说没有。我说，那就不是钱飞。

我们又想起会不会是马亮？马亮一天到晚就会喝酒，两年前甲醇中毒瞎了一只眼，他也没有因此而害怕，一天到晚就知道喝喝喝，几天前突然不喝了，而是躺在床上吐血，我们认为他快了。但想想又不像，因为马亮的儿子马小松跟我弟是好朋友，如果他死了，马小松会在第一时间跑来我家，敲我家的门，把他爸死去的消息告诉我弟。

不是马亮，那会是谁呢？我们把四十岁以上的人都猜了一遍，包括烧石灰的韦金多。韦金多每天都跟石灰打交道，肚子里肯定全是石灰，除此之外，他经常扣我爸的钱，我爸帮他往拖拉机上装石灰，十车石灰他会假装记不清楚只算八车的钱，我爸经常跟他吵架。他应该死两回才合适，虽然他是我家的亲戚，我爸跟他一起都属“金”字辈。

我们正在说着，我弟就喊了起来，你们看，韦金多！透过我家破烂的墙壁，我们就看见韦金多了，他穿得破破烂烂，比烧石灰的时候穿的还烂，他的后面，跟着一大群和他一样的人。

你们猜他们往什么地方走？他们在往我家走哩。

这时候我们三兄弟才灵醒过来，村里谁都没死，原来他们是要来我家，他们像奔丧一样地朝我家涌来，那阵势，就像我家同时死了两个人一样，远远地，我们都听得见他们走路的声音。我哥慌了，说，快，快去告诉爸和妈。 （6）