Byamakseq mbouj dwg bya, dwg mbanj. Raemxbuenqrap hix mbouj dwg dah, dwg mbanj. Byamakseq dwg aen mbanj iq he, caenhmiz roek ranz vunz, ranzyouq cungj heux Byarizdinvaiz baenz buenq aen luenz.

Yienznaeuz song aen mbanj doxhenz, hoeng gij vunz song mbanj cix mbouj doxndei.

Vunz Mbanjbyamakseq gyaeuj raez, naj raez, hoz raez, fwngz raez, hwet raez, ga raez. Gyoengqde raez youh byom, yawj hwnjbae couh lumj diuz faexcuk he nei. Vunz Mbanjraemxbuenqrap caeuq vunz Mbanjbyamakseq cingq doxfanj, gyoengqde daemq, naj dinj, hoz dinj, fwngz dinj, hwet dinj, ga dinj. Gyoengqde yienznaeuz dinj hoeng maj noh lai, yawj hwnjbae couh lumj aen daengqraez benj na nei.

Vahdoj dangdieg sibgvenq heuh raez baenz sang, heuh dinj baenz daemq, ndigah vunz Mbanjbyamakseq couh ndaej heuhguh vunzdinsang, vunz Mbanjraemxbuenqrap ndaej heuhguh vunz- dindaemq. Yienghneix vunzlai cugciemh heuh song aen mbanj neix baenz Mbanjdinsang caeuq Mbanjdindaemq lo.

Byawz cungj mbouj rox vunz Mbanjdinsang vihmaz maj ndaej baenzneix sang. Doengzyiengh, byawz cungj mbouj rox vihmaz vunz Mbanjdindaemq baenzneix daemq.

Vunz Mbanjdinsang mbouj nyienh yawj vunz Mbanjdindaemq, yiemz gyoengqde daemqdedded, ngaem gyaeuj nanz ra lai. Vunz Mbanjdindaemq hix mbouj nyienh yawj vunz Mbanjdinsang, yiemz gyoengqde sangvidvid, nyiengx gyaeuj yawj baeg lai.

Gyoengqvunz song mbanj neix cungj mbouj doxyaeng. Byaij loh hix byaij diuzloh mbouj doxdoengz, raemx hix gag gwn diuz dah wnq. Lwgnyez gyoengqde doeg saw hix bae aen hagdangz mbouj doxdoengz. Vunzdinsang bae aen hagdangz seivunz Lij Cunhguz hai haenx hwnjhag. Vunzdindaemq bae aen hagdangz seivunz Cuh Sanhfwnh hai haenx doeg saw. Mboujgvaq, daengx Mbanjdinsang caenhmiz Dinsang 9 boux lwgnyez gouj bi he hwnjhag, Mbanjdindaemq hix caenhmiz Dindaemq 6 boux lwgnyez bet bi he hwnjhag. Ngoenznaengz bae hag, songde ca mbouj geijlai dwg doengzseiz ok mbanj, boux he coh baihnamz, boux he coh baihbaek. Baeznaengz cuengqhag, songde hix ca mbouj geijlai doengzseiz haeuj mbanj, daj fuengyiengq mbouj doxdoengz byaij dauq. Seizneix gyoengqde ndaej gek doenghnaz、haenznaz、gofaex、goengndoi doxdemq mbat he, yienzhaeuh gipmuengz haeuj mbanj.

Bihaenx, songde cungj hwnj daengz seiq nienzgaep, guekgya hengzguh yivu gyauyuz, hawj lwgnyez lajmbanj mienx ngaenzhag, lajmbanj gij hagdangz seivunz haenx cungj hai mbouj roengzbae lo. Songde ngaiz daengz Daceh Cunh Siujyoz bae hwnjhag, caemhcaiq ndaej baen daengz doengz aen ban he dem.

Dingzlai hagseng cungj dox roxnaj, mbouj dwg beixnuengx couh dwg lwgyoux doxcaemz haujlai bi haenx, gyoengqde caeuxcaeux couh gag doxgap caemh naengh daiz he. Lw Dinsang 9 caeuq Dindaemq 6 song boux, mbouj miz banhfap caenhndei caemh daiz lo. Gyoengqde ndwn ngawh youq gizhaenx, boux he daj gizsang daengqda yawj, boux he daj gizdaemq daengqda ngonz, bouxlawz cungj mbouj nyienh naengh roengzdaeuj gonq. Gvaqlaeng cungj ngaiz Lwggwz lauxsae nyaenj daengz gwnz eij.

Dindaemq 6 daemq lai, lauxsae hawj songde naengh baiznduj. Miz doengzhag hemqcaca, aenvih Dinsang 9 sangvidvid. Lauxsae caenh ndei hawj songde naengh daengz baiz ceiq doeklaeng, Dindaemq 6 daej lo, aenvih ngaiz doengzhag dangj, de yawj mbouj raen hwzbanj. Laixsae siengj baen songde okdaeuj caeuq doengzhag wnq doxgap naengh, hoeng gyoengq doengzhag baenz doiq baenz doih haenx dai cungj mbouj haengj doxfaen. Doeklaeng lauxsae caenh ndei caiq diuh songde daengz baiznduj, youq aen cuj ceiq baihndaw haenx, Dinsang 9 naengh mbiengj swix gak ciengz, baenzneix boux doengzhag naengh baihlaeng Dinsang 9 haenx ngeng ndang gvaq baihgvaz di he couh mbouj ngaiz dangj lo.

Boux ceiq sang caeuq boux ceiq daemq doengz daiz, dwg aen gingjsaek ndaw ban ceiq lwenqda he. Miz mbangj hagseng simrwix haenx cungj maqmuengh songde doxndaq doxmoeb, nyinhnaeuz nauh di saeh he, doeg saw cij mizyinx, cij mbouj mbwq; miz mbangj doenghag gyaez doxdoj haenx baen baenz song mbiengj, mbiengj he duenz songde danghnaeuz caemh daiz roengzbae bietdingh engqgya ienqhaenz, daengz siujyoz bizyez cungj guh mbouj baenz baengzyoux; mbiengj wnq cix duenz songde baenz baengzyoux, gij cingzngeiz songde lauheiq beij bouxwnq lij naekna bw.

Baenaj songde yaek baenzlawz yiengh ne? Daihgya cungj byaengq da yawj.

Ndaw sim Dinsang 9 naemj, swhgeij caeuq Dindaemq 6 mbouj baenz baengzyoux. Ndaw sim Dindaemq 6 hix naemj, swhgeij haengjdingh mbouj caeuq Dinsang 9 baenz baengzyoux. Ndaw sim gyoengqde cungj gag naemj ndei lo, itdingh mbouj caeuq bouxde gangjvah, lumj vunz ndaw mbanj nei.

Banringz cuengqhag, Dinsang 9 boux gaxgonq ciengj ok bakdou gyausiz, aenvih buet ndaej vaiq mbouj haeujsim yawj dou, aen gyaeuj saeg daengz begdou bae, saekseiz aen gyaeuj cungj ngunh liux, lumjbaenz yaek laemx roengzbae lo. Miz vunz hemq “vaiqdi rex de……”，miz geij boux hagseng cung hwnjbae rex de, hoeng Dinsang 9 sang lai, gij vunz beij de daemq haenx rex mbouj maenh de, de bibuengq yaep he lijdwg laemx daengz gwnz dieg. Dindaemq 6 swnh daihgya cungj luenhyauyau rex Dinsang 9 seiz mbouj vueng mbouj muengz daj doulaeng okbae. Dindaemq 6 ngamq byaij yaep he, Dinsang 9 couh ganj hwnjdaeuj lo, de fwngz he riuj daehsaw fwngz he goemq najbyak, guj de caen dwg in lai lo.

(1)

杨梅山不是山，是村。半担水也不是河，是村。杨梅山是个小村子，只有六家人，房屋分别环绕在周边，成半圆形。

这两个虽然是邻村，但两村的人并不友好。

杨梅山人头长长，脸长长的，脖子长长的，手长长的，腰长长的，腿长长的。长长的他们又很瘦，看上去就像竹子。半担水人和杨梅山人正好截然相反，他们矮，短短的脸，短短的脖子，短短的手，短短的腰，短短的腿。短短的他们多肉结实，看上去像一张四方厚实的木板凳。

当地人的方言习惯叫长为高，叫短为矮，叫腿为脚，所以杨梅山人就被称为高脚人，半担水人被称为矮脚人。所以渐渐地也有人称那些村子为高脚村和矮脚村。

谁都不知道高脚村人为什么会那么高。同样，谁都不知道矮脚村的人为什么那么矮。

高脚村人不愿意看矮脚村人，嫌他们太矮，低头寻找太费劲。矮脚村人也不愿意看高脚村人，嫌他们太高，抬头仰望太累。

这两个村的人互相不讲话。尽可能不走同一条路，也不喝同一条河的水。他们的孩子都送到不同的学校读书。高脚人到李春谷开的私人学校上学。矮脚人到朱三分家开的私人学校上学。不过，高脚村全村只有一个九岁的高脚9上学，矮脚村也只有一个八岁的矮脚6上学。每次上学时，他们几乎是同时出村，分别朝不同的方向走。每次放学时，他们几乎是同时归村，从不同的方向走来。在这个时候他们俩能隔着田、泥埂、树和沙坡远远地对看一眼，然后匆忙进村。

在他们都上到四年级的那年，国家对农村的村小实行免费制义务教育，乡村的那些私立学校像秋天的落叶那样纷纷散了。他们俩都要到大车村小去上学，而且他们还被分在了同一个班。

大部分学生都是熟悉的，不是堂亲就是表亲，或是一起要好多年的玩伴，他们早早就自由组合做同桌。最后高脚9和矮脚6只能做同桌。他们俩互相僵站着，一个从高处瞪眼看，一个从低处瞪眼看，彼此都不乐意。后来被茄子老师押到一起。

矮脚6太矮，老师让他们俩坐前排。有人抗议，因为高脚9太高。老师又把他们俩调到最后排，矮脚6哭了，因为他被挡，看不到黑板。老师想把他们俩分开，可那些已经定好对对做同桌的人誓死不肯分开。最后老师只好再把他们俩调到第一排，在最里面的那一组，高脚9在最右处，这样只要高脚9背后的那个同学稍往左挪一点点就不被挡。

最高的和最矮的同桌,是全班最注目的风景。有些心眼儿坏坏的学生期盼他们吵架，闹点事，好让读书生活有点乐趣，不那么乏味；有些好打赌的学生分成两派，有一派猜他们俩再同桌下去结怨更深，小学毕业也不会成为朋友；有一派人猜他们会成为朋友，他们的友谊有可能会比别的人还要深厚。

他们将会怎么样呢?大家都在等着看。

高脚9心里想，他不会和矮脚6成为朋友的。矮脚6心里也想，他不可能和高脚9成为朋友。他们彼此都在心里想好了，决不跟对方说话，要像村里人一样。

放早朝学的时候，高脚9抢先走出教室，由于走得匆忙没留心门头，脑袋一下子撞在门框上，顿时眼冒金星，一副摇摇晃晃，好像要跌倒的样子。有人喊了一声“快扶他——”，有几个学生冲上去扶他，但高脚9太高了，那些比他矮的人根本扶不稳他，他晃了好几下还是跌坐在地上。矮脚6趁大家都在忙乱着扶高脚9的时候不慌不忙从后门出去。矮脚6走了不一会儿，高脚9就赶上来了，他一手提着书包一手捂着额角，估计是撞得不轻。

（1）