Ngoenz daihngeih, Maj Sanh dienz biuj ndei le, gyau hawj sojcangj Veiz Gaijfang, yienzhaeuh naeuz sojcangj, gou siengj cingj geij ngoenz gyaj. Veiz Gaijfang naeuz ndaej ha. Maj Sanh naeuz bohda gou ceiqgaenh bingh yied daeuj yied naek, sihyih mbouj miz banhfap yw lo, gou siengj buek mbat he, roengz mbanj bae ra ywdoj sawqsawq. Veiz Gaijfang naeuz gou yawj mwngz doiq bohda beij doiq bohcaen swhgeij lij ndei. Maj Sanh naeuz byawz naeuz, aenvih boh gou seizneix ndangdaej lij ndei, ndigah mwngz caengz yawjraen gou hauqswnh boh gou. Veiz Gaijfang naeuz hix dwg, cungj naeuz bingh nanz lwg mbouj hauq, hoeng mwngz haengjdingh mbouj dwg yienghneix.

Maj Sanh madaengz ranz doiq mehyah naeuz Hanz Yinz, lingjdauj ngamq baij aen mimiz yinvu he hawj gou, geij ngoenz neix ndaej mbouj ndaej ma ranz cungj gangj mbouj dingh. Hanz Yinz naeuz miz yinvu mwngz couh bae ba. Gij eiqsei de dwg naeuz, gou seizlawz rag gavaq mwngz gvaq? Maj Sanh naeuz baez yinvu neix aeu sawj cienz, aenvih dwg mimiz, ndigah mbouj fuengbienh ciq ngaenz danhvei, sawjyungh aeu swhgeij sien demh, guh yinvu sat le cij bausiuh. Gij eiqsei de dwg heuh mehyah hawj cienz hawj de, Hanz Yinz dangyienz mbouj dwg dingq mbouj rox. De naeuz cunzcez youq ndaw saw, 《Mauz Cwzdungh Senjciz》gienj daihsam, gou naeuz hawj mwngz gvaq, mwngz yaek yungh cienz couh bae lingx vei. Maj Sanh daj gwnz gyaqsaw ra raen 《Mauz Cwzdungh Senjciz》, aeu gienj daihsam roengzdaeuj, biengj aeu bonj cunzcez, raen lijmiz cien maenz ngaenz cunz he. Hanz Yinz naeuz gaeuq mbouj gaeuq? Mbouj gaeuq gou bae hagdangz caiq ciq di? Maj Sanh naeuz gaeuq lo. De miz di gamjdoengh dwk yawj mehyah, gamjdaengz mehyah bak raeh lumj mid, gizsaed sim unq lumj daeuhfouh, caeuq de gietvaen bet bi, mbouj rom ndaej gijmaz cienz. Dangyienz rom mbouj ndaej cienz aen yienzaen he dwg geij bi gonq bohda baenz aizcwng guh soujsuz, yungh bae haujlai cienz, caiq gyahwnj ngaiz vunz gwn geij cien maenz haenx, ngaenzcaiq bigonq cij boiz liux. Cajdaengz youh cunz ndaej geij cien maenz le, dahnuengx Maj Sanh youh gietvaen. Dahnuengx de Maj Vaz yienznaeuz haq doek ranz fouqmiz, hoeng swhgeij guh daeggo ngaenzlaex mbouj naengz hawj noix ne. Maj Sanh dajsuenq soengq cien he, hoeng mehyah de Hanz Yinz daezsang daengz song cien. Ndaw ranz baenz gungz, mehyah naengz guh daengz diemj neix, Maj Sanh gamjdaengz mehyah gig mbouj loek. Mehyah Hanz Yinz dwg Sihmwnz Cin Cunghyoz yijvwnz lauxsae, cib bi gonq daj swhfan yozyen bizyez, gunghcoz le baenz gyoengq mbauq cuihgiuz de de cungj mbouj leixlangh, hix mbouj dingq caencik baengzyoux gangj, bi daihngeih haq hawj Maj Sanh daeg lienz cunghconh vwnzbingz cungj mbouj miz neix, sawj haujlai vunz youh doeknaiq youh hozhaenz, engq sawj Maj Sanh gamjdaengz swhgeij minghndei dangqmaz.

Maj Sanh naeuz yaepndeu mwngz mbouj miz dangz ba? Hanz Yinz naeuz mboujmiz. Maj Sanh couh aeu fwngz rag mehyah gvaqdaeuj got, siengj caeuq de ninz. Hanz Yinz gvaiq de naeuz mwngz siengjsiengj, geijlai nanz mbouj bumh gou gvaq lo? Hoeng ndangdaej dauq unqswnh dwk nem goenggvan. Youq gwnz congz, mbouj guenj swhgeij baenzlawz okrengz, mehyah baenzlawz bang de, Maj Sanh cungj guh mbouj ndaej saeh. Sim de cungj deng cicungq bik dwk, gyaeuj raihywdywd, gaenbonj ndongj mbouj hwnjdaeuj. Hanz Yinz naeuz gou heuh mwngz gaiq laeuj mwngz mbouj gaiq, seizneix raen loba? Maj Sanh naeuz gou gaiq, daj ngoenzneix hwnj gou itdingh gaiq. Hanz Yinz naeuz mwngz gaiq ndaej ma? Maj Sanh naeuz gou baujcwng gou ndaej, mbouj saenq gvaq geij ngoenz gou ma le mwngz yawj. Hanz Yinz naeuz gou yawj diuz cungq mwngz dwg doiq bouxwnq ak dauq dwg doiq mehyah swhgeij doix. Maj Sanh naeuz ienvuengj, de doiq mwngz lauxlaux saedsaed, mbouj simlai gvaq. Hanz Yinz nyaenx mbouj ndaej bwt riu okdaeuj.

Lij youq gyae’gyae, Maj Sanh yawjraen bakdou ranz Couh Cangzgyangh hai lo, geu rongh he lumj raemx nei daj bakdou roh okdaeuj, yienzhaeuh dwg Couh Cangzgyangh byaij okdaeuj, daenj geu buhnaeng saekndaem he, lumj duzmui nei. De doq daenj madfwngz doq yawj seiq henz. Miz vunz youq baihndaw ranz gven dou. Dangqnaj ranz miz aen cimohdoz lingzmuz he, Maj Sanh rox dwg aen Couh Cangzgyangh, aenci youq couh dwg naeuz Couh Cangzgyangh youq ranz, ndigah Maj Sanh youq giz bienbik souj dwk, daj banhaet daengz seizneix, de gaenq maeuq gaenh cib aen cungdaeuz lo. Lingh aen cimohdoz lingzmuz haenx hix lumj de ityiengh maeuq dwk, haenx dwg de ciq “Sw’gyangz”mohdozceh siuhlijden lauxbanj Hoz Su’gyangz aeu. Hoz Su’gyangz dwg canyouj Maj Sanh, cibsam bi gaxgonq daeggo Couh Cangzgyangh Couh Vangzhoz ngamq vutmingh mbouj daengz ndwen, de caij deng aen dileiz vunzdig hoem haenx, cancwngh lij louz diuz mingh he hawj de, hoeng dauq duetaeu diuz goekmingh bouxsai de bae lo. De haemz mingh haemz hoen, doeknaiq dungxcieg dwk dauqma daengz ndaw cin, gyoengqvunz doengzcingz de、riu de mbouj yawjnaek de, de gannanz dwk gvaq ndwenngoenz. Doeklaeng dwg Maj Sanh bang de hwnjheiq, bang de hai aen diemq he coih cimohdoz. Diemqbouq haicieng lo, bakdou dinghsoebsoeb, Maj Sanh baez boux baez boux bae ra ndaw cin boux miz cimohdoz haenx, naeuz hawj gyoengqde danghnaeuz cimohdoz vaih le, couh dawz daeuj “Sw’gyangz” siuhlijden coih, guhdaengz vunzlai nyinhnaeuz “Sw’gyangz” gizsaed dwg Maj Sanh hai, Hoz Su- gyangz mboujgvaq dwg bang dajleix hane, Maj Sanh cij caen dwg bouxcawj. Hix cingq dwg aenvih yienghneix, gyoengqvunz cij dawz cimohdoz daeuj “Sw’gyangz” coih, cix dwg yawj naj Maj Sanh. Hoeng cijmiz Hoz Su’gyangz ceiq cingcuj, Maj Sanh coengzlaiz mbouj youq ndaw diemq aeu gvaq saek faen cienz. Youq aen cin neix, cijmiz de bouxdog rox gij goekdaej Maj Sanh. Ndigah Maj Sanh baez daih’it daeuj ra de ciq cimohdoz seiz, de dawz aen ci ceiq ndei doi okdaeuj. “Lingzmuzvangz”, cungj ci ndei neix Sihmwnz Cin ngamq miz geij aen ne. Hoz Su’gyangz naeuz aen ci neix de ngamq cawx moq, hawj Maj Sanh caenhguenj yungh. （6）

第二天，马山填好表格，交给所长韦解放，然后说所长，我想请几天假。韦解放说好的。马山说我岳父的病最近恶化，西医是没治了，我想跑一跑，找些民间的中草药试一试。韦解放说我看你对你岳父比对自己亲生老子还好。马山说哪里，因为我老头子现在身体还硬朗，所以你看不到我的孝心。韦解放说也是，都说久病床前无孝子，但你肯定是个例外。

马山回到家里对妻子说韩芸，领导刚布置给我一个秘密任务，这几天回得了家回不了家都说不定。韩芸说有任务你就去呗。她言外之意，是我什么时候拖过你的后腿？马山说这次任务要花销，因为是秘密，所以不便借公款，开支将由个人先垫，完成任务了再报销。他言外之意是请妻子给钱，韩芸当然不会听不懂。她说存折在书里，《毛泽东选集》第三卷，我告诉过你，用钱你就拿去取呗。马山从书架上找到《毛泽东选集》，取下第三卷，翻出存折，见还剩一千元存款。韩芸说够不够？不够我去跟学校借点？马山说够了。他有些感动地看着妻子，觉得妻子刀子嘴，其实豆腐心，跟他结婚八年，没攒下几个钱。当然攒不了钱的原因之一是前几年岳父患癌症做手术，补贴了不少，再加上挨宰那几千块，欠款前年才还完。终于又有了几千元存款，马山的妹妹又结婚。妹妹马华虽然嫁的是个富户人家，但做哥哥的礼金不能轻薄。马山原打算送一千，但妻子韩芸提高到两千。马山觉得妻子在家境拮据的情况下能做到这点，难能可贵。妻子韩芸是西门镇中学的语文教师，十年前从师范学院毕业，工作第二年力排众议和众多追求者，嫁给了连中专文凭也没有的马山，让许多人喟叹和嫉羡不已，更让马山觉得自己三生有幸。

马山说等一下你没有课吧？韩芸说没有。马山就用手揽过妻子，发生亲热的信号。韩芸埋怨说你想一想，多久没碰我了？但身体非常温顺和情愿地跟从丈夫。在床上，马山任凭自己怎么努力和妻子怎么帮助，都不能行事。他的心老是被一把枪逼着，脑子里凉飕飕的，根本兴奋不起来。韩芸说我叫你戒酒你不戒，现在见了吧？马山说我戒，从今往后我一定戒。韩芸说你能戒得了吗？马山说我保证我能，不信过几天我回来你看。韩芸说我看你这把枪是对别人雄头而对自己老婆发蔫。马山说冤枉，它可是对你忠心耿耿，从一不二！韩芸不禁发笑。

远远地，马山看见周长江住宅的门开了，一道亮光像水一样从门口泻出来，然后是周长江走出来，身着黑色的皮衣，像一头熊。他边戴手套边顾看左右。有人在住宅里把门关上。住宅外有一辆铃木王摩托车，马山认识是周长江自己的，它表明周长江在住宅里，所以马山据此在偏僻处守望，从上午到现在，他已经蹲坑近十个小时。另一辆铃木王摩托车也像他一样蹲着，那是他跟“自强”摩托车修理店老板何树强借用的。何树强是马山的战友，十三年前周长江的哥哥周黄河刚牺牲不到一个月，他踩中敌方埋设的一颗地雷，战争给他留下了一条性命，却要走了他男人的根。他痛不欲生或生不如死地回到镇上，在人们的同情、耻笑和遗忘中苦难地活着。后来是马山的鼓励和支持，帮助他筹措开起了摩托车修理店。修理店开张后，门前寥落，马山几乎拜见了西门镇所有的摩托车主，动员和奉劝他们一旦摩托车坏了，就拿到“自强”摩托车修理店去修，以至于人人认为“自强”其实是马山开的店，何树强不过是代理而已，真正的主子是马山。也正因为如此认识，人们才把摩托车送来“自强”修理，就像不看僧面看佛面。然而只有何树强最清楚，马山从来没有从店里拿过一分钱。在这个镇上，唯独他对马山知根究底。所以当马山第一次有求于他借一辆摩托车的时候，他把最好的车推出来。“铃木王”，西门镇为数不多的名车之一。何树强说这是他自己新买的车，请马山尽管使用。 （六）