□Vangz Beivaz sij Suh Gyahgvai hoiz

□作者 黄佩华 翻译 苏加快

Diuz roenbya neix byaij gvaq geijlai baez de gaenq geiq mbouj cingcuj lo. Fanjcingq ciblai leix roenbya dingzlai dwg de byaij hed, faexem henz roen hix dwg de gvej de raemj. Bingzseiz moix daengz ngoenzsinghgiz, hagdangz cuengqgyaj de cungj aeu song gyaeuj buet, daj hagdangz daengz rongzmougyauh, daj rongzmougyauh daengz hag- dangz, baenzneix genjgenj danhdanh baedauq, bibi doxlumj. Yaeb lwgfwngz baez suenq, gaenq miz cibhaj bi nanz lo.

Mbanjranz henzbien Dahhoengz vunzcaiz noix, seizhaenx, Luj Veiz ngamq 18 bi daj yienhsingz gauhcungh biyez dauqma, couh deng baihgwnz caeu bae guh minzbanh lauxsae, baez guh couh cibgeij bi. Gij hagseng de son gvaq haenx mizmbangj dang ganbu, mizmbangj daj swhfan doegsaw bizyez lo, danhseih aen hagdangz neix lij caenh dwg de boux lauxsae dog, de hix ciuqyiengh lij dwg minzbanh lauxsae. Baihgwnz naeuz, aen mbanj neix ngamq miz cibgeij ranz vunz, vunz noix lai, hawj de youq ndaw mbanj sonsaw, hix suenq dwg ciuqgoq de lo.

Bah Sangh mbouj roxyiuj lauxsae lij baen miz goengbanh caeuq minzbanh, fanjcingq daeglwg dang lauxsae beij swhgeij ak, de couh gamjdaengz gig daekeiq lo. Luj Veiz dwg daeglwg mbauqndei he, mbouj lumj boh de baenzneix yakyawj, yienghceij de couh lumj lauj Cangh dangseiz nei, de vih swhgeij naengz ciengx ndaej daeglwg baenzneix gamjdaengz angq dangqmaz.

Hwnz haenx daegbied ndatoem, doenghbaez mwh aen geiqciet neix youq ndaw bya byaij roen, rumzliengz ci dwk boux vunz mbouj ok saek ndik hanh. Hwnz neix byaij daengz rongzmougyauh, de gaenq daengx ndang dumzmbaeq liux. Daxmeh de lij caengz haeujninz, boux dog naengh youq gwnz daengqeij bakdou, fwngz gaem gaem nywj ndeu gyoep nyungz, donh ndang baihgwnz lohgangh dwk.

Hoz Se raen daeglwg dauqma, couh naeuz:“Boh mwngz dwk dai duzmou lo.”

Luj Veiz cam naeuz:“Vih gijmaz?”

Hoz Se mbouj dap vah, yaep ndeu cij naeuz:“Gij noh haenx gwn mbouj ndaej bw.”

Luj Veiz nyoengx daxboh ndiu, mienh uet hanh mienh dawz gij vah lauj Cangh mizgven dienheiq lwnh hawj de nyi, de lawq haujlai nanz cij naeuz:“Gvaiq mbouj ndaej aenmbwn raemhfub, couh lumj ngoenz gou ngamq ma haenx doxlumj.” Gangj sat, de youh bae ninz lo.

Luj Veiz simgip lo, youh ngauz singj de naeuz:“Boh, mwngz gaej baenzneix hawj lauj Cangh ciengxlwenx causim lo, de youh coi mwngz vaiq di senj deuz lo.”

Bah Sangh nunu lwgda naeuz:“Mwngz nyaengq gij saeh goenggya mwngz ba, caj gou haem gij ndok haenx liux le couh buen deuz.”

“Mwngz naengz mbouj naengz caiq vaiq di? Mboujnex raemx couh aeu daeuj daengz lo.”

De laeglemx nyaeb song gyaeujfwngz.“Ngoenzcog, ngoenzrawz, ngoenzriengh couh ndaej buen deuz lo. Haemh neix mwngz couh mbouj yungh baema luba?”

“Haetcog bet diemj cung gou lij miz dangz saw ndeu ne.”

Youq ndaw rug baihhenz, Banjyangh aegobgob.

Benq fwjndaem nanwt daenz youq gwnz rongzmougyauh haenx, mbouj rox sanq gvaq gizlawz bae doek mbouj baenz fwn lo. Ndaw lueg nditndat ngaungau. Bah Sangh baenz haet caep maenh aenmoh Yinz. Gawqyienz dwg diegndei, couh ciengxlwenx haem de youq gizneix ba. De boep fwngz roengzdaeuj dinghdingh ndwn yaep ndeu le, raemxda gag rihbyoegbyoeg.

Youq ndaw gij seihaiz neix, yienghceij ceiq camj suenq dwg Youz lo.

Youz deng raemx dongj daeuj seiz, Dahhoengz mboujmiz raemxrongz, saek raemxdah henjdamh. Mwhhaenx dwg seizcou, gij raemx Dahhoengz yup dauq daengz ndaw dah. Youz dwg boux cungnienz sai bizbwd ndeu, noh hausek, genga maenghcoek, cijdwg aendungx de deng buqhai lo. Aenvih deng raemxdah dongj, dungxsaej bwtdaep gaenq mboujmiz lo, song bienhenz baksieng cungj loh ok gij lauz nanwt ndongqrongh. Hawj vunz doeknaiq dwg, fajnaj Youz gaenq deng feiz nad dwk nyinh mbouj ok bouxvunz lo.

Bah Sangh lij iq seiz raen gvaq aen ciengzmienh gig camj ndeu. Baezhaenx, boh de mbouj rox feiq geijlai simgei cij gaemh ndaej dawz “ndaekgukndaem”.

Ndaekgukndaem hix dwg ndaek ozba ndeu, caeuq ranz Bah Sangh dawzcaeuz sam daih lo, haemz naek caeuz na. Seizhaenx boh Bah Sangh lij caengz dwg baujanh donzcangj rangh henz Dahhoengz. Ndaekgukndaem baengh youq ndaw gehndoeng, haeujok lumj duzfangz nei, lai baez gaenzgaeq hoenx bang maxdoz boh Bah Sangh, ciengj aeu iennaez caeuq couzduenh、gyu、youz bae, lij gaj gyoengqvunz gyaep max dairaeg caez. Ciuhgonq, daxgoeng ndaekgukndaem lij vih dah lwgsau ndeu gvej ndaek viz goengcoj Bah Sangh bae gueng ma. Vih mbouj hawj ranz Bah Sangh ciuhlaeng miz saedceij ndei gvaq, daxboh ndaekgukndaem cingj fungsij sienseng daeuj, lai baez dwkvaih aen mohcoj ranz Bah Sangh, aeu lwedma rwed aenmoh coj Bah Sangh dwk luenhyabyab bae.

Daxboh ndaenq ndaekgukndaem haeuj daengz ndokngviz, gietdingh aeu vih bangeq caeuq swhgeij boizcaeuz. De heuh vunz cug ndaekgukndaem haeuj diuzsaeu bae, doeklaeng youh heuh vunz aeu danqfeiz hangq di rin he, baij aen daizbetsien iq ndeu, gwnz daiz cuengq huzlaeuj caeuq cenjlaeuj.

Gij cawqfad fuengsik daegbied daxboh, Bah Sangh gamjdaengz gig mizyinx, de demq youq bakcueng caeg ndomq. Giz dieggajvunz deng vunz cai ndaw ranz dawz cungq hensouj baenz geij caengz, song gyaq cungqgihciengh gyaq gwnz sauqlaeuz, bakcungq yiengqcoh baihrog, mbangj vunz ndaw gyog miz da miz naj haenx faenbied ndwn youq song henz daxboh yawjngonz ……

Aenmoh Youz deng go’gaeu doengh sanseq bausuek dwk, raggaeu cap roengz ndaw namh caeuq geh rin bae. Bah Sangh nyaengq baenz buenq ngoenz cij cawz ndaej raggaeu seuq, mwh vat najnamh seiz, de gaenq mboujmiz saek di rengz lo, lienz faggvak hix gingz mbouj ndaej hwnj.

De naengh yietnaiq yaep ndeu le cit ci ien ndeu, doeklaeng menhmenh con ok rog fan baengzhau daeuj.

De hoemq ndei aenbiengx, youh cug fan baengzhau maenh le byaij roengz mbaek diegmoh daeuj, con gvaq bien reih byaij bae coh bien dah.

Lauj Cangh mbouj daeuj lo, Bah Sangh nyaenx mbouj ndaej youh siengj hwnj gienh saeh neix, de najdoiq ngauq rinndumj miz rizraemx moq haenx, ndawsim mizdi doeknaiq.（8）

这条山路，他走过多少趟了，他自己记不得了。反正，这十余里的山道多半是他走光滑的，路边的草木也是他砍的。平时，每到星期天学校放假他都要两头跑，从学校到野猪窝，从野猪窝到学校，这样简单重复，往往来来，周复一周，年复一年。扳着指头算，也有十五年的光阴了。

红河边的村寨缺人才，那时十八岁的鲁维从县城高中毕业回来，就被上级吸收为民办教师，一干就是十多年。他教出来的学生有的当了干部，有的从师范毕业了，可是，这所学校仍就只有他一个老师，他也仍就是民办。上级说，这村子只有十多户人家，人口太少，让他在这里，也是照顾他。

巴桑并不知道教师还有公办民办之分，反正儿子当上教师比他有出息，他就欣慰。鲁维是个五官端正的男子汉，不像父亲那般丑，模样就像当年生龙活虎的老张，他高兴自己能养出这么个儿子。

这夜是出奇地燠热，以往这种时节在这山里走，凉飕飕的风会吹得人都冒不出汗。走到野猪窝，他已是一身的大汗。老母亲还没睡，一个人坐在门前的竹椅上，拿一把赶蚊草不停地摇晃，上身赤裸。

合社见儿子回来，说：“你爹把猪干死了。”

鲁维说：“为什么呢？”

合社不语，顿一会，才说：“那肉是吃不得的。”

鲁维把父亲推醒，一面揩汗一面把老张关于天气的话说给他听了，他愣了半天，说：“怪不得这天色不好，像我刚来那天的天气。”说完，又睡去。

鲁维急了，又摇醒他，说：“爹，你不能老让人家老张操心呀，他又催你快点走了。”

巴桑搓了搓眼窝，说：“你忙公家的事吧。等我埋了那些骨头，就走。”

“你的动作能不能再快点，不然水真的要来了！”

他默默扳动两根指头。“明天，后天，大后天可以走了。你今晚不要回去了吧？”

“我明早八点还有课呢。”

隔壁的睡屋里，传来了板央的咳嗽声。

那块压在野猪窝上空的厚云不知移到哪里去了，雨没下成。河谷的一切沐浴在鲜亮清新的阳光里。整个上午，巴桑把寅的坟茔修整加固了一番。既然是个好坟地，就让他们永远埋在这里吧。他垂手肃立了一阵，满眼泪花。

在这些死者当中，形状最为悲惨的要算酉了。

酉被水推来的时候红河并没有发大水，河水的颜色只是一种淡黄。时是秋天，肆虐了一夏的红河正将扩张的躯体收缩回河道里。酉是个肥胖的中年男子，肉体白皙，四肢粗壮，只是他的腹部被剖开了。河水冲击的缘故，所有的内脏已被掏空，创口的两边是肥厚而透亮的脂肪。遗憾的是酉的面部已被烙得模糊难辨。

巴桑小时候曾经目睹了一幕惨剧。那次他父亲几经周折终于抓到了死对头黑老虎。

黑老虎也是一方霸王与巴桑一家是三代世仇，结冤甚深。那时候巴桑的父亲还没有成为威震红河边的保安团长。黑老虎仗着深居山林，神出鬼没，多次伏击巴桑父亲的驮队，抢走大烟和绸缎盐油，还把赶马人全部杀死。在此之前黑老虎的祖父为了一个女人而把巴桑的曾祖父的阳具割下来喂狗了。为了不让巴桑家日后发迹，黑老虎的父亲请来风水先生，多次捣毁巴桑家的祖坟，用狗血把坟地淋得一塌糊涂。

对黑老虎恨之入骨的父亲决定要为祖辈、为自己复仇雪耻。他叫人把赤裸的黑老虎五花大绑在一根柱子上，然后又差人用炭火烘烤一些石块，摆上一张小八仙桌，桌上有酒壶酒盏。

父亲奇特的处罚方式引起了巴桑的兴趣，他掩藏在窗后偷窥。刑场被家丁持枪数层警戒，哨楼上的两架机枪朝外张着大嘴，一些有脸面的族人分别站在父亲两旁观看。……

酉的墓穴被一种根系发达的野藤所包裹，盘根错节的草无孔不人地插进石缝和泥土里。巴桑花了大半天工夫才清除了藤根，挖去表土，这时候他已经筋疲力尽，锄头都举不起来了。

他默坐一会，燃根烟，钻出帐外。一阵晚风吹来，他感到精神了许多。西边的山顶上红云如血，在夕阳的余光中，巴桑看见一些飞翔的影子不断地从四面飞到屋后的竹丛中，那哨音般的啼鸣汇集到一起，就变成了欢快的奏鸣，这是一群无忧无虑的山雀。自从巴桑亲手种下的竹子成林，这些雀儿就从山野里聚居到这里来，度过一个个安全而甜美的夜晚。过不久，这竹林也要被淹没的，竹丛没有了，雀儿就会散去。想到这，他的心头就有些沉重。

他掩盖好那些装有骸骨的坛子，又加固了帐幔，才走下坎子，穿过地边，向河边走去。

老张不来了。巴桑禁不住又想到了这件事，他面对那块洇有新鲜水渍的礁石，心里有些沮丧。（八）