□Vangz Beivaz sij Suh Gyahgvai hoiz

□作者 黄佩华 翻译 苏加快

3

Ranz caengz rongh ndei, Luj Veiz couh hwnqmbonq yaek bae hagdangz lo. Ciblai leix roenbya aeu byaij diemj lai cung cij daengz, geijcib boux hagseng youq ndaw hagdangz caj de dauqbae hwnjdangz, de mbouj ndaej mbouj dauqbae.

“Boh, gou yaek dauqbae lo, sou aeu cagaenj di, gvaq song ngoenz gou caiq cingjgyaj dauqma.”

“Mbouj yungh cingjgyaj dauqma lo, mwngz dawz aensim cuengq youq ndaw hagdangz ba, miz seizgan daj mbat dienhvah ndeu hawj lauj Cangh, heuh de ndaej hoengq dauqma yawjyawj.”

Luj Veiz dapwngq le, naenx rongh aen dienhdoengz doq byaij hwnj diuz roenbya henz ranz bae.

Daeglwg byaij yaep ndeu le, Bah Sangh sawqmwh youh siengj heuh daeglwg caengz gaenj heuh lauj Cangh dauqma, danhseih gaenq mbouj raen rongh dienhdoengz lo. De siengj heuh daeglwg gaej bae gauxca lauj Cangh, lauj Cangh seizneix dwg boux vunz nyaengq ndeu, saeh goenggya nyaengq mbouj liux, yawz bae faensim de ne?

Mwhhaenx, lauj Cangh lij dwg daeg mbauqcoz youh sang youh byom he, de gangjvah seiz Bah Sangh dingzlai dingq mbouj rox. Mwh de deng raemx cung daeuj ngoenz haenx, mbwn lij caengz ronghcingx, Bah Sangh bae sacingj henz dah rap raemx, cix raen doi buhhenj ndeu cimq youq henzbien raemx, gvaqbae baez rag cij raen dwg boux vunz ndeu. Bah Sangh aemq de daengz conghgamj henz bakgeuq, yut ci cungqdinj de ok, vuenh dauq buhvaq hawq ndeu hawj de le caiq dajleix de song ngoenz, diuzmingh lauj Cangh cungj suenq ndaej lix lo. Baenzneix, gvaqlaeng de ciengzseiz haeujok rongzmougyauh, caeuq caegbang hoedheux. Doek- laeng de dang gihcangj le, couh siengj bauqdap aencingz Bah Sangh gouq mingh de, siengj daiq de ok rog bae gunghcoz, danhseih Bah Sangh dailix mbouj haengj bae. Lauj Cangh geijcib bi mbouj raen naj lo, geij bi gonq youh raen de. De naeuz de itcig guh gij saeh Dahhoengz, baezneix suenq dwg baez doeklaeng lo.

Lauj Cangh baenzneix nyaengq, gou baenzlawz heuh de dauqma ne? Bah Sangh mienh gvaiq mienh byaij bae coh henz dah. Gwnzmbwn benq fwj ndaemndat ndeu yied at yied daemq, doeklaeng byaj mig geij sing, doek fwn lo. Neix dwg haeuj cin gvaqdaeuj ciengz fwn ceiq hung ndeu, daj haetcaeux doek daengz banngaiz.

Gwn ngaiz sat, fwn dingz lo. Bah Sangh raen raemxdah doengqratrat, ndawsim gig nanzsouh. De riuj song aen biengxmeng byaijbyaij dingzdingz daeuj daengz henz moh. Aenmoh deng fwn rwed buenq ngoenz le, yawj hwnjbae miz di gaeuqgeq, fajdin ngamq dieb hwnjbae, couh lienz vunz daiq biengx conj laemx youq gwnzdieg.

De cijndei dauq ranz aeu gvak daeuj vat maek diegmoh baenz geij mbaeklae le, menhcij baez aen baez aen biengx riuj hwnjbae. Seizde, geij geu ndit con gvaq benq fwj ciuq daengz gwnz rongzmougyauh, cibfaen ronghsien. Miz song ndaek ngaeuz boemz youq byonghmbwn, Bah Sangh nyinh ndaej ok, haenx dwg song duz roeggacak douh youq gwnz gominz. Lwgda de daj gwnz gominz senj roengzdaeuj yawj daengz diegmoh seiz, raq haeusing caeuq yiengh doxgaiq najsug ndeu bungqdeng de lo.

Mbaw baengzhau vang doek youq gwnzdieg, duz moumeh cingq ndiengq caekhaex hwnj, bak cix mbon haeuj ndaw guencaiz Yinz bae. Boihseiz lo, duz raq neix wnggai gaj lo!

Banringz miz ndit ok, Bah Sangh dawz aen cungqsa venj gwnz bangxciengz geij bi haenx roengzdaeuj, sien dawz ywcungq doenghgij doxgaiq neix dan dak ndei, doeklaeng ndingq di youzhaeu ndaw daeng okdaeuj rwed baengzrengq dumz le sijsaeq cat cicungq.

Cat cungq sat, de gaem di ywcungq he cuengq gwnz angjfwngz, gyaeujien cit feiz le bum sing ndeu, geu hoenzheu ndeu fwd hwnj, ywcungq ndaw angjfwngz deng coemh bae seuqsat.

Ciep roengzdaeuj de guenq ywcungq haeuj ndaw guenjcungq bae le sawq guh gyajnyingz geij mbat, sojmiz dungcoz cungj guh ndaej youh cinj youh vaiq. De caeuq gyoengq boux dwknyaen doxlumj, song fwngz diuzcez nyingzcungq gakdoh, mbouj yungh sam diemj lienz baenz it sienq hix ndaej nyingz deng muzbyauh.

Baenzneix, Hoz Se daj ndaw ranz byaij okdaeuj seiz dingqnyi sing “bung” ndeu.

Sing“bung” hap ndaw lueg geij hop le, rongzmougyauh caemcingx baenz moengj nanz, Hoz Se sawqmwh dingqnyi miz sing loemqlak he.

De ganjgip byaij bae coh goek gominz.

Bah Sangh sieng mbouj suenq naek, de cij dan deng daenh ngunh bae cixbah lo. Gvaq yaep ndeu le, de youh singj gvaqdaeuj lo.

“Mwngz siengj dai ha mwngz, siengj ndekce dou sien bae gonq ha?” Hoz Se bak mboen dwk da daengx coh de.

“Gou、gou dwg lau duzde naeng na lai dwk mbouj byoengq, couh、couh lai guenq di yw he.” De ngiengx gyaeuj ndoet gaemz laeujyw ndeu. Gizsaed, baenzneix cang ywcungq hix caemh dwg gij beizheiq de baenz lo, moix baez doiqfouq nyaen hung de cungj dwg baenzneix lai cang di ywcungq ndeu.“Ningznyienh mbouj dwk, baez dwk couh aeu song mbiengj laemx.” Neix dwg gij vah de ciengz gangj haenx. De yungh cungj cungqsa gaeuqgeq Yinghgoz caux neix dwknyaen, rengz haenq dangqmaz, vunz mbouj laemx roengz, doengh duznyaen caemh mbouj laemx roengz.

Banhaemh, gwnzmbwn fwj youh ndaem- ndatndat, hoengheiq oem raixcaix, bien mbwn byaj myabmigmig, nonnengz dauqcawq luenh mbin. Bah Sangh roengz mbonq daeuj, ndwn youq najdou yawj coh aenmbwn, ndawsim naekcaem baenzmaz.

Bah Sangh ga sang ga daemq con gvaq henz reih byaij daengz henz dah. Youq ndaw gungx laep, de yawjraen ngauq rin gyang dah youh deng raemx dumh bae donh ndeu, raemxdoengq fubfub febfeb raih hwnj ngauq rin daeuj. Raemx ha, mwngz menh di hwnjdaeuj ba, gou lij caengz banh saeh ndei ne! Ndawsim de gouz naeuz, youh naengh hwnj ngauq rin bae lo.

Cungj dienheiq neix, caeuq ngoenz banhaemh mwh ngamq daeuj daengz rongzmougyauh doxlumj. Ngoenzhaenx laepmomj, Bah Sangh baengh gwnzndang lij lw di rengz ndeu youz daengz henz hamq, gaemdawz ngauqrin ndaw raemx, danhseih gaenq mbouj miz rengz bin hwnj hamq daeuj lo. De donh ndang baihlaj cimq youq ndaw raemx, donh ndang baihgwnz ing youq gwnz ngauq rin.

（6）

三

天还没亮，鲁维就起床要走。十多里的山路，要花个把小时才走到，几十名学生在学校里等他，他不能不回去。

父亲的影子立在门外，面向红河，一动不动。

“爹，我要回去了。你们要抓紧点，过两天我再请假回来。”

“不用，你把心放在学校里吧。有时间，打个电话给老张，叫他有空来看看。”

鲁维应声，捏亮手电筒奔上了屋旁的山道。

儿子走了一会，巴桑忽然又想叫住他，可是已经看不见电筒的亮光了。他想告诉儿子不要再打扰老张，老张如今可是个大忙人，公家的事忙不完的，哪能分他的心呢！

那时候，老张还是个又高又瘦的年轻人，操着一口外乡口音，大半的话巴桑听不懂。他被水冲下来那天，天刚蒙蒙亮，巴桑到河边的沙井里提水，却见到扑在水边的一堆黄色的衣服，过去扯了一下，才见是一个人。他把他背到山嘴旁的岩洞里，把他身上的驳壳枪卸下来，把湿衣服剥光换上干的，护理了两天，人活回来了。之后老张时常进出野猪窝，和土匪周旋。后来他当了区长，想要报答巴桑的救命之恩，要把他带出去工作，但巴桑死活不肯。老张曾经失去音讯几十年，前些年又冒出来了。他说他一直在干着红河的事，这一次是最后一次了。

老张那么忙，我怎么能叫他来呢？巴桑边责备自己，边朝河边走去。天空被一块厚黑的云层占据着，而且愈压愈低，接着怒吼几声，下雨了。这时候巴桑正坐在岸石上，他缓慢地朝家走去，浑身被淋个透彻。合社站在屋檐下，她的目光穿越雨雾，无声地看着他。

这是一场入春以来下得最大的雨，从早晨一直下到中午。巴桑始终垂着手，在屋檐下走来走去。而板央则满脸悦色，不时伸出个头来看那片在雨中摇曳的玉米地。合社默默地在灶边做饭，一副天崩地裂也无关的漠然。

吃过午饭，雨停了，巴桑看到原先一河的碧绿如今变得黄浑浑的，心里煞是难受。他拎起最后两只坛子，走走歇歇，来到坟下。土坟淋了半天的雨，看上去有些陈旧，脚板刚踏上去，却哧溜一声，他整个人连同手里的坛子滚跌在地上。

他只得回屋来取把锄头，把土坎挖成几级台阶，然后把坛子一只一只地提上去。这时，几缕阳光破云而出，投射到野猪窝上，格外鲜明。有两道黑影掠过空中，巴桑认出那两只栖在木棉树上的喜鹊。他的目光从树冠收回到坟地时，一股恶臭连同一个熟悉的物体触动了他。

倒塌在地的帐幔上，母猪正翘着屁股将粗陋的大嘴戳进寅的棺材里。天啊，这只该杀的东西！

下午有阳光，他把挂在壁上多年的猎枪取下来，先将火药和发火帽摊开暴晒，随后把油灯里的煤油倒出来，润湿碎布，仔细地擦拭枪身。

擦毕枪，他抓起一小撮火药放在手心上，将烟头一点，嗞的一声，一股青烟蹿起，掌不留丁点渣迹。

接着是往枪管里灌火药，放弹丸，置火帽。一切都操作得准确而迅速。他做了几个出枪的动作，尽管缓慢而笨拙，却是让人看出老到而娴熟。他跟许多红河边的枪手一样，都是横操着枪，用两手调节射击角度，不用三点成一线就能击中目标。

于是，合社从屋里走出来的时候，听见了一声轰鸣。

轰鸣声在河谷四周撞了几个来回之后，野猪窝死寂了一阵，合社倏然听到了一种坍塌的声音。

她急忙往木棉树下赶去。

巴桑伤势不重，他只是被震昏了。半个时辰以后，就苏醒了。

“你想死么你？你想丢下我们先走么你？”合社喃喃地瞪着他。

“我、我是怕那个杂种皮太厚，打不穿它，就、就多灌了点药。”他张口咽下了一大口药酒。其实，这么使枪也是他的脾性，每次对付大的野物他都是这样超量地填放火药。“要么不打，一打就要两边倒。”这是他的口头禅。他使用这种老式英国造猎枪后坐力特别强，人不倒，野物也不会倒。

傍黑，天空又布满了黑沉沉的乌云，空气异常地沉闷，天边电光闪闪，虫蛾漫天飞舞。巴桑爬下床，伫立在门前观看天象，心情也跟着沉重起来。

他蹒跚着步子，穿越地边，来到河旁。昏暗中他看见了河心那块礁石又被淹了一截，黄浊的河水在漫不经心地舔食着石面。水啊，慢些上来吧，我还没办完事呢！他心里祈祷着，坐到了岸石上。

这种天气，有点像他初到野猪窝的那天傍晚。那天黄昏，巴桑靠着一点残存的力气游近岸边，抓住了一块伸入水中的礁石，但他没有爬上岸的力气。他的下半身泡在水里，上半身搁在石头上。 （六）